ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ ΤΟ ΦΟΙΝΙΚΙ             Γάκη Βουτσής

-Σελίες 26 και 27 Πλυθησμιακά, 1831, 1880, 1913.

-Μαρτυρία σε επιστολή του μεγάλου δάσκαλου στα Γιάννενα  Αθάνασιου Ψαλίδα προς τον Μαυροκορδάτο, το 1823 και γράφει μεταξύ των άλλων «στην Τζαμουριά ολοι σε 5-6 χωριά είναι Αρβανίτες- Τούρκοι και στα υπόλοιπα τα πολλά είναι Έλληνες και Αρβανήτες Χριστιανοί, φιλελεύθεροι και πολεμικοί έξω από 4 χωριά όπου είναι ανάξια για πόλεμο. Αυτά είναι Πλεσίβιτσα, Γηρομέρι, Φοινίκι, Φανερωμένη, των

Οποίων οι κάτοικοι είναι ξενητεμένοι και άμαθοι στο ντουφέκι.

-Σελις 39-40-41 Ο Αγιο Κοσμά στην Επαρχία Φιλιατών.

-Περί Αγαθοεργημάτων… Δεκα οικογένειες από Άνω Σουδενάέρβων Ζαγορίου το 1687 μετανάστευσαν στο Φοινίκι

-ΣΕΛΙΣ 76-77 Τοπωνυμια Φαρμακοβουνίου

-ΚΡΑΛΗ του τοποθεσία, πάνω από την ΠΗΓΗ σε έναν λοφίσκο και ακριβώς πάνω του σε ένα ίσιωμα με Ελαιοδενδρα που ανήκουν στην οικογένεια Πλιάτσικα και Μηνίνα, εκεί από στοματική παράδοση έγινε μεγάλη μάχη μεταξύ των Σέρβων που κατείχαν την περιοχή και των Ενετών (κάποιος Εγγλέζος είχε βάλει κάποιον αγωγιάτη να σκάψει λίγο

Πιο πάνω από του ΚΡΑΛΗ) σελις 83.

-ΤΟ παλιο Γηρομέρι ήταν κάτω από το νερό του Κυργιόβου. Απέναντι από το παλιό χωριό ένα ίσιωμα κοντά στον δημόσιο δρόμο που πάει για τα πάνω χωριά το λέμε «Αγορά».

-Για τον Σουάιπ Τσάνε σελίς 36

-Για τον Άγιο Κοσμά σο Φοινίκι σελ. 40

-Το 1932-33 κάνουν Νουβά (δέηση) οι Μουσουλμάνοι για να βρέξη.

-Πωλητήριο 1916 του Αμπεντίν Σιαμπάν Ντέμη, χωραφιού στην Παναγιά.

-Ενοικιαστήριο 1906 χωραφιού της Παναγιάς από τον Χαρούν Αγά Ντογιάκα.

ΦΙΛΙΑΤΕΣ  Χ.Β.ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ ΕΓΚΥΚΛ. ΗΛΙΟΣ

Κώμη πρωτεύουσα της Επαρχίας Φιλιατών. Αριθμεί μαζί  με το   Τρικόρυφο 3.426 κατοίκους, κατά την κατοχή οι Γερμανοαλβανοί κατέστρεψαν από τις 507 οικίες του τις 190 και μερικώς τις 60. Ιδρύθηκε το 18 αιώνα και ηρίθμει τον 19 αιώνα 420 Μουσουλμανικές και Τσιγγάνικες οικογένειες τις οποίες αποδεκάτισε η πανώλη του 1821 αφανίσασα και τους συνικισμούς Ζαβλιάτι και Μιχάλιαρι.Περί τα μέσα του 19 αιώνα άρχισε να δημιουργήται ο πρώτος Ελληνικός πυρίνας από  Καλαρρυτιώτες και Συρρακιώτες  διωγμένους από τον Αλή. Το 1875  δημιουργήται χριστιανική κοινότητα. Βραδύτερα δαπάναις των αδελφών Ζάππα, της Μονής Γηρομερίου λειτουργεί Αστική Σχολή με πρώτο δάσκαλο τον από την Σίδερη Λόγιο και Λαογράφο Χριστόδουλο Βαξεβάνο και βάσει κληροδοτήματος Βας. Μελά Ελληνικό Σχολείο. Μέχρι το 1944 οι Φιλιάτες κατοικούνταν κι από 1.000 περίπου Μουσουλμάνους Αλβανοτσάμηδες των οποίων ηγούντο από έναν και πλέονν  αιώνα οι οίκοι των Ντεμάτων και Σεικάτων οι βία επιβληθέντες ως Αγάδες των 16 χωρίων Φιλιατών.

ΕΠΑΡΧΙΑ ΦΙΛΙΑΤΩΝ Αριθμεί 17.828 κατοίκους, Πλεσίβιτσα 1349, Σαγιάδα 1177, Τσαμαντάς 1147- 1 πόλη και 44 χωριά.