Του π. Ηλία Μάκου
Με το χάραμα, μόλις ο ήλιος κατηφόριζε απ΄ την κορφή του βουνού, τα παλιά χρόνια στη Θεσπρωτία, έβλεπες, ανήμερα του Δεκαπενταυγούστου, ανθρώπους να προσέρχονται νωρίς νωρίς στους ναούς ή στα όμορφα ξωκκλήσια της Παναγίας.
Όταν τα ξωκκλήσια ήταν έξω από τα χωριά, σε απόσταση από τα σπίτια, γριούλες, αφού σταυροκοπιόταν, κινούσαν σιγά σιγά με τα καλαμένια πόδια τους, τον έπαιρναν νωρίς το δρόμο πριν φέξει και με τη βοήθεια της χάρης της έφταναν στην Παναγιά.
Μετά τη λειτουργία οι γεροντότεροι κάθονταν στο πεζούλι και τραγουδούσαν:
«Εδώ, που μαζευτήκαμε, σε τούτη την παρέα
τον Άγγελο φιλεύουνε και το Χριστό κερνάνε
και την Κυρά την Παναγιά
την διπλοπροσκυνάνε
να τους χαρίσει τα κλειδιά, κλειδιά του Παραδείσου».
Άλλαξαν οι καιροί, άλλαξαν και τα ήθη. Μεταβλήθηκαν οι συνθήκες, μεταβλήθηκαν και τα έθιμα. Αλλοιώθηκε η κοινωνία, αλλοιώθηκαν και οι καρδιές. Ο Δεκαπενταύγουστος τα παλαιά χρόνια στη Θεσπρωτία είχε ένα άρωμα πίστης, δεν ήταν άγευστος.
Η πάνσεπτη και αγία μορφή της, «εν ιματισμώ διαχρύσω περιβεβλημένη, πεποικιλμένη», γινόταν αποδέκτης τιμής κι ευλάβειας. Πόλος έλξης στις ευσεβείς ψυχές και πρόσκληση η Παναγία. Ασπάζονταν ευλαβικά την εικόνα της. Ακουμπούσαν στα πόδια τους την ευγνωμοσύνη τους. Έχυναν το δάκρυ του σωματικού και ψυχικού τους πόνου, απέθεταν εμπιστευτικά ελπίδες και όνειρα.
Το πρώτο, που φρόντιζαν οι άνθρωποι, ήταν να εκκλησιάζονται. Είτε στους ναούς, είτε στα μοναστήρια, είτε στα εξωκλήσια τα αφιερωμένα στην Παναγιά. Φορώντας τα καλά τους, άνδρες και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, πρωί πρωί, από τον όρθρο, κατέκλυζαν τους ναούς.
Και ένιωθαν, εκείνες τις στιγμές, να περνάει από μέσα τους η Παναγία. Και ν’ αναπηδάει από το κάθε ζωντανό κύτταρό τους. Και να τους παρηγορεί, να τους προστατεύει και να τους τροφοδοτεί. Ασπάζονταν την εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου στο τέλος της λειτουργίας, και σύμφωνα με μαρτυρία ιερέα, στη δεκαετία του 60, την έβρισκε υγρή, από τα δάκρυα των πιστών.
Σε κάποια χωριά οι ιερείς περνούσαν με την εικόνα της Κοίμησης από σπίτι σε σπίτι, κάτι, που θεωρούσαν ευλογία οι νοικοκυραίοι.
Την παραμονή του Δεκαπενταυγούστου, μετά τον Εσπερινό, σε ορισμένα χωριά προσφέρονταν μακαρόνια ή ρεβύθια ή άλλα νηστήσιμα.
Μερίδιο στον εορτασμό είχαν τα παραδοσιακά πανηγύρια. Όμως οι κάτοικοι δεν πανηγύριζαν ανεξάρτητα από την εορτή, αλλά το κέντρο του εορτασμού ήταν η Παναγία, την οποία δεν λησμονούσαν, όταν γλεντούσαν, κάτι φυσικά, που δεν συμβαίνει στις ημέρες μας.
Και αυτό γινόταν γιατί οι άνθρωποι παλαιότερα ζούσαν με ψυχική αρμονία, συνδυάζοντας την πνευματικότητα με τις κοινωνικές εκδηλώσεις, και μέσα και από τα δύο κρατιούνταν συμφιλιωμένοι με την Παναγία.
Χαρακτηριστικό ήταν το έθιμο «ντολή-ντολιά» σε χωριά , όπου ο κεντρικός σκοπός τους ήταν να διαλύονται οι μικροπαρεξηγήσεις, που είχαν δημιουργηθεί και να υπάρχει ομόνοια μεταξύ των χωριανών, ώστε καθαροί όλοι στην καρδιά να τιμούν την Παναγιά.
Τι ακριβώς ήταν αυτό το έθιμο, που έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας; Δινόταν η εντολή, «ντολή –ντολιά», από τον «ντολή πασά», που οριζόταν κάποιος από τους μεγαλύτερους σε ηλικία κατοίκους. Έπαιρνε το ποτήρι του με το κρασί και τσούγκριζε μ’ έναν παρευρισκόμενο, συνήθως με τον παπά ή με ξενοχωρίτη.
Έπινε τρεις φορές ή σε κάποιες περιπτώσεις τρία ποτήρια και κάθε φορά έκανε αφιέρωση ένα τραγούδι σε ένα άτομο. Ύστερα, οι υπόλοιποι, με την σειρά που υποδείκνυε ο «ντολή πασάς», αφιέρωνανκαι ένα τραγούδι.
Αρχικά, σηκώνονταν οι άντρες στο χορό και στη συνέχεια έμπαιναν, σιγά- σιγά, και οι γυναίκες, με τις γιορτινές τους φορεσιές. Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα οι άνθρωποι ζούσαν ζεστασιά, καθώς τους άγγιζε η στοργή της Παναγίας.
Την αλήθεια αυτή, οφείλουμε, κυρίως σήμερα, που διερχόμαστε κρίσιμες, ηθικά, ώρες, να την κάνουμε ιδέα μας και πράξη μας. Σπόρο ολοκληρωτικής αναγέννησης και σωτηρίας μας. Να ξαναγίνει, δηλαδή, η Παναγία μας μυστικό αίσθημα και βίωμα.
Να ξαναγίνει καθαρή η ζωή μας, δίχως άστοχες και άχρηστες παρεμβάσεις της λογικής.
Με της καρδιάς την αγκαλιά ανοιχτή να νεκρώσουμε και να βγάλουμε από πάνω μας τα πάθη μας και να ζήσουμε της Παναγιάς την ειρηνική και καθάρια ζωή.
Η Ελλάδα σπαταλά τον εαυτό της
15
08
26
Η μεγαλύτερη εθνική απώλεια δεν βρίσκεται σε όσα μας λείπουν, αλλά σε όσα χάνουμε στη διαδρομή από την απόφαση στην εφαρμογή.
Του Σωτήρη Γιάκη
Το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη πραγματική εβδομάδα εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: 39,6 ώρες, έναντι 35,9 του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Την ίδια στιγμή, η παραγωγικότητα της εργασίας παρέμεινε μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της ΕΕ. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στους δύο αριθμούς. Βρίσκεται στο κενό ανάμεσά τους.
Το ελληνικό πρόβλημα δεν μπορεί, επομένως, να εξηγηθεί ως έλλειψη εργασίας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο αποτελεσματικά μετατρέπουμε την εργασία, τη γνώση και τους πόρους μας σε πραγματική αξία.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται σε διαφορετικά πεδία. Η γνώση δυσκολεύεται να γίνει καινοτομία, το κεφάλαιο επένδυση, ο νόμος πράξη, η πολιτική απόφαση αλλαγή στην καθημερινότητα. Το δημογραφικό, η παιδεία και η Δικαιοσύνη έχουν ασφαλώς τις δικές τους αιτίες. Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που επηρεάζει την απόδοση όλων: η θεσμική ικανότητα εφαρμογής.
Είναι η δυνατότητα του κράτους να μετατρέπει νόμους, πόρους και αποφάσεις σε έγκαιρα, μετρήσιμα αποτελέσματα, με σαφή ευθύνη. Δεν είναι η μοναδική αιτία κάθε ελληνικού προβλήματος. Είναι όμως ο πολλαπλασιαστής που καθορίζει πόσο αποτελεσματικά μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα υπόλοιπα. Ένα ικανό σύστημα αξιοποιεί ακόμη και περιορισμένους πόρους· ένα αδύναμο σπαταλά ακόμη και εξαιρετικές δυνατότητες.
Εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής απώλειας. Ένας νόμος περιμένει εγκυκλίους, μια επένδυση συναντά αλληλεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, μια δημόσια πολιτική περνά από τόσα επίπεδα διοίκησης ώστε στο τέλος η ευθύνη διαχέεται. Και όταν το 89% των ελληνικών επιχειρήσεων θεωρεί το ρυθμιστικό πλαίσιο εμπόδιο στις επενδύσεις, έναντι 69% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η διοικητική τριβή παύει να είναι τεχνική λεπτομέρεια. Γίνεται αναπτυξιακό κόστος.
Θα ήταν όμως αφελές να πιστεύουμε ότι μια δυσλειτουργία που επιβιώνει επί δεκαετίες παραμένει απλώς ένα οργανωτικό λάθος. Με τον χρόνο δημιουργεί μηχανισμούς, εξαρτήσεις και συμφέροντα που έχουν λόγο να αντιστέκονται στην αλλαγή. Η ασάφεια περιορίζει τη λογοδοσία. Η πολυπλοκότητα δημιουργεί μεσάζοντες. Η καθυστέρηση ευνοεί όποιον διαθέτει πρόσβαση, χρόνο και αντοχή και εξαντλεί εκείνον που δεν τα διαθέτει.
Γι’ αυτό η εφαρμογή είναι δυσκολότερη από την εξαγγελία. Η εξαγγελία δημιουργεί προσδοκίες· η εφαρμογή περιορίζει εξαιρέσεις, αφαιρεί προνόμια και δίνει όνομα στην ευθύνη. Δεν είναι μόνο διοικητική πράξη. Είναι ανακατανομή ισχύος.
Εδώ γεννιέται και ένα μέρος αυτού που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «ελληνική νοοτροπία». Οι άνθρωποι έχουν προσωπική ευθύνη, αλλά οι επιλογές τους δεν διαμορφώνονται σε κενό. Αν η γνωριμία αποδίδει περισσότερο από την ικανότητα, η κοινωνία επενδύει στη γνωριμία. Αν η παράβαση δεν έχει κόστος, ο κανόνας χάνει τη δύναμή του. Κάθε σύστημα, μέσα από όσα επιβραβεύει και όσα ανέχεται, διαμορφώνει τις συμπεριφορές που τελικά κυριαρχούν μέσα του.
Έτσι μια διοικητική δυσλειτουργία μετατρέπεται σταδιακά σε κοινωνικό πρόβλημα. Ο νέος που δεν βλέπει καθαρή σχέση ανάμεσα στην αξία και στην πρόοδο αναζητεί αλλού το μέλλον του. Ο επιχειρηματίας ξοδεύει ενέργεια για να διαχειριστεί το σύστημα αντί να δημιουργεί. Ο πολίτης που βλέπει την ευθύνη να εξαφανίζεται παύει να πιστεύει ότι ο κανόνας ισχύει για όλους.
Από εδώ προκύπτει το πραγματικό πολιτικό δίλημμα:
Κράτος ανακοίνωσης ή κράτος αποτελέσματος;
Το πρώτο θεωρεί επιτυχία τον νόμο που ψηφίστηκε, το κονδύλι που εξασφαλίστηκε, το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε. Το δεύτερο ρωτά τι άλλαξε, σε πόσο χρόνο, με ποιο κόστος και υπό την ευθύνη ποιου.
Το κράτος της ανακοίνωσης μετρά δραστηριότητα. Το κράτος του αποτελέσματος μετρά αλλαγή.
Αυτό πρέπει να γίνει το τεστ κάθε δημόσιας πολιτικής: τι άλλαξε, σε πόσο χρόνο, με ποιο κόστος και υπό την ευθύνη ποιου;
Δεν χρειαζόμαστε απλώς περισσότερο ή λιγότερο κράτος. Χρειαζόμαστε ικανότερο κράτος: με καθαρούς στόχους, συγκεκριμένη ευθύνη, προθεσμίες, δημόσια μέτρηση της επίδοσης και λογοδοσία όταν η αποτυχία επαναλαμβάνεται.
Η τεχνολογία δεν έχει αξία όταν βάζει μια οθόνη μπροστά στην ίδια παλιά διαδικασία. Έχει αξία όταν την καταργεί. Και η αξιοκρατία δεν είναι ηθικό στολίδι. Είναι τεχνολογία εθνικής ισχύος.
Η παιδεία, ο πολιτισμός και το παράδειγμα αλλάζουν μια κοινωνία σε βάθος χρόνου. Βραχυπρόθεσμα όμως, οι συμπεριφορές αλλάζουν ταχύτερα όταν ο κανόνας είναι σαφής, ο έλεγχος πραγματικός και οι συνέπειες προβλέψιμες.
Η μεταρρύθμιση που αυξάνει την απόδοση όλων των άλλων είναι η θεσμική ικανότητα εφαρμογής: να πάψουμε να χάνουμε όσα διαθέτουμε στη διαδρομή από το «αποφασίσαμε» στο «έγινε».
Αν κλείσουμε αυτή την απόσταση, δεν θα έχουμε λύσει αυτομάτως κάθε πρόβλημα της χώρας.
Θα έχουμε όμως αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λύνουμε όλα τα υπόλοιπα.
Μίνι βιογραφικό
Ο Σωτήρης Γιάκης είναι χειρουργός οδοντίατρος με εξειδίκευση στην εμφυτευματολογία, την ψηφιακή οδοντιατρική και την αναγεννητική ιατρική. Διδάσκει σε μεταπτυχιακά προγράμματα, συμμετέχει σε ερευνητικά έργα και δραστηριοποιείται στον δημόσιο διάλογο με έμφαση στην καινοτομία, την αποτελεσματικότητα και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις.
Απο το αστυνομικό δελτίο Ηπείρου
15
08
26
Συλλήψεις για παραβάσεις από χρήση μουσικής σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος
Δύο άτομα σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις συνελήφθησαν σήμερα (14-8-2026) μετά τα μεσάνυχτα από υπηρεσίες της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Ηπείρου, για παραβάσεις από τη χρήση μουσικής σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.
Συγκεκριμένα, συνελήφθησαν:
- από το Αστυνομικό Τμήμα Ηγουμενίτσας, ημεδαπός, προσωρινά υπεύθυνος καταστήματος, καθώς η ένταση της μουσικής υπερέβαινε το επιτρεπόμενο όριο και
- από το Αστυνομικό Τμήμα Άρτας, ημεδαπός, προσωρινά υπεύθυνος, για χρήση μουσικής με ορχήστρα, πέραν του προβλεπόμενου ωραρίου.
Οι σχηματισθείσες δικογραφίες θα υποβληθούν στις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές.
Συνελήφθησαν γονείς στα Ιωάννινα που κατηγορούνται για έκθεση
Συνελήφθησαν χθες (13-8-2026) το βράδυ στα Ιωάννινα από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Ιωαννίνων ημεδαπός και ημεδαπή, σε βάρος των οποίων σχηματίστηκε δικογραφία για έκθεση.
Ειδικότερα, όπως καταγγέλθηκε, οι κατηγορούμενοι, βρισκόμενοι σε κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος μαζί με το παιδί τους, νηπιακής ηλικίας, προέβαιναν σε κατανάλωση αλκοόλ, χωρίς να καταβάλλουν την απαιτούμενη προσοχή προκειμένου το παιδί να είναι ασφαλές, αφού το άφηναν να περιφέρεται μόνο του εσωτερικά και εξωτερικά του καταστήματος, χωρίς επιτήρηση.
Οι συλληφθέντες θα οδηγηθούν στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Ιωαννίνων.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 