Ιστότοπος για τους Φιλιατες και οχι μονο- με νέα και παλιά, ειδήσεις και σχόλια, λαογραφικά και φωτογραφικά θέματα και την εφημεριδα μας ¨τα ΝΕΑ των Φιλιατών¨ σε ηλεκτρονική μορφή
ΠΩΛΕΙΤΑΙ για 60.000 η οικία Αγαρτζίδη, στην κεντρική πλατεία Φιλιατών, απέναντι από την νότια πλευρά του κτιρίου ΟΤΕ. Το κτίριο α ορόφου, είναι επιφανείας 165τμ με 3 υπνοδωμάτια, κουζίνα, καθιστικό, σαλόνι, 2μπανια. Πληροφορίες στο τηλ. 6977640545
Στην γειτονιά καλά κρατεί, τόσο οι Αλβανοί όσο και οι Έλληνες το τιμούν και το αναδεικνύουν. Όταν είδα το παρακάτω βίντεο θέλησα να το μοιραστώ μαζί σας κι ευχαριστώ την Άννα Κάτση που προθυμοποιήθηκε να με βοηθήσει. Το βίντεο αυτό μου θύμισε παλιές εποχές στα δυτικά κυρίως χωριά της Μουργκάνας.
Ήμουν 5-6 χρόνων με τον πατέρας μου στην Πόβλα, που ήταν παντρεμένη η αδελφή του Βασίλω- στου Οικονομίδη. Ήταν του Σωτήρος θυμάμαι και γιόρταζε ο πεθερός της που ήταν παπάς. Πήγαμε στην εκκλησία και όταν τέλειωσε η λειτουργία βγήκαν απέξω κι έπιασαν το χορό με το τραγούδι Ντελή Παππάς, βάζοντας μπροστά τον παπά Σωτήρη- ήταν η πρώτη μου επαφή με αυτό το άκουσμα- την πολυφωνία και μου είχε μείνει. Το είχα ξαναδεί πολύ αργότερα, όταν κάποια καλοκαίρια μαζεύονταν στο καφενείο στου Μπαρτζά, στην Θάνα του Τσαμαντά και έκαναν γιορτή πολυφωνικού. Διακρίνοντας ο Μηνάς Σούλης, ο Μικρούλης κ.α. Το είχαν κάνει για λίγο και στον γάμο μου, κάποιοι συγγενείς, ο Νίκος Παπαφωτίου, Φώτης Μπάλλος. Από τότε έχω να το απολαύσω, γιαυτό με συγκίνησε το βίντεο. Παρακάτω υπάρχει αναφορά γιαυτό το σχήμα που είναι όντως άξιο συγχαρητηρίων.
Οι Ισοκράτισσες είναι ένα γυναικείο φωνητικό σύνολο που αποτελείται από οκτώ μέλη και είναι αφιερωμένο στην αναβίωση και διατήρηση του πολυφωνικού τραγουδιού της Ηπείρου. Το όνομά τους προέρχεται από το «ισοκράτημα» (το «ίσο»), που αποτελεί τη θεμέλια φωνή πάνω στην οποία στηρίζεται η ηπειρώτικη πολυφωνία.
Χαρακτηριστικά και Δράση
Προέλευση: Τα μέλη του σχήματος κατάγονται από ελληνόφωνα χωριά της περιοχής της Δερόπολης και της Πολύτσανης στην Αλβανία, όπου η παράδοση αυτή παραμένει ζωντανή.
Ίδρυση: Το σχήμα δημιουργήθηκε επίσημα το 2015 με πρωτοβουλία της Άννας Κατσή, αν και οι γυναίκες τραγουδούσαν μαζί ανεπίσημα από την παιδική τους ηλικία.
Δισκογραφία: Το 2022 κυκλοφόρησαν το πρώτο τους άλμπουμ με τίτλο «Cry With Tears: Greek-Albanian Songs of Many Voices» από τη διεθνή δισκογραφική Third Man Records του Jack White.
Διεθνής Αναγνώριση: Έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές εμφανίσεις στο εξωτερικό, όπως στο Kennedy Center στην Ουάσιγκτον και στο φεστιβάλ «Le Guess Who?» στην Ουτρέχτη.
American School of Classical Studies at Athens +5
Δομή του Τραγουδιού
Στη μουσική τους, κάθε μέλος αναλαμβάνει συγκεκριμένους ρόλους της ηπειρώτικης πολυφωνίας:
American School of Classical Studies at Athens +1
Παρτής: Ο σολίστ που ξεκινά το τραγούδι.
Γυριστής: Αυτός που «γυρίζει» ή απαντά στη μελωδία.
Κλωστής: Φωνή που κάνει λαρυγγισμούς (ψεύτικη φωνή).
Ισοκράτες: Οι φωνές που κρατούν το σταθερό, χαμηλό υπόβαθρο (το ίσο).
Μέλη
Στο σχήμα συμμετέχουν οι: Άννα Κατσή, Άρτεμις Ίσου, Σοφία Ίσου, Χρυσούλα Κονόμη, Μαρία Γκίκα, Ηλέκτρα Κιέρα (ή Ξέρρα), Αγάθη Τζούτη και Παναγιώτα Τσελίκη.
American School of Classical Studies at Athens +2
Θα θέλατε να μάθετε περισσότερα για τους συγκεκριμένους ρόλους (παρτής, κλωστής κ.λπ.) στο ηπειρώτικο πολυφωνικό τραγούδι ή να δείτε δισκογραφικές λεπτομέρειες;
Για σαράντα χρόνια τα σύνορα με την γείτονα ήταν σφραγισμένα. Μεγάλο πλήγμα για τον τόπο, την οικονομία του και τον κόσμο μας. ¨Το σχολείο στον Παντελεήμονα το έχω φτιάξει προπολεμικά εγώ με το πάππου σου¨, μου έλεγε ο πατέρας μου- εννοώντας τα ξυλουργικά μέρη αλλά δείχνοντας το οικονομικό αλισβερίσι που υπήρχε. ¨Γράμμα για σκίσε τα βουνά…¨ έγραφε στο πατέρα μου η γιαγιά Σοφία- θεία του, αδελφή του πατέρα του- που είχε παντρευτεί στο Περδικάρι, χωριό στο σύνορο και σαν το κατάργησαν, τους πήγαν στο Τσερίκ του Ελμπασάν. Δύο παιδιά και δώδεκα εγγόνια καμάρωνε στα 90 φεύγα της- αλλά την καρδιά και το μυαλό τα είχε στα ¨τσιαβάτικα- κωτσαίϊκα¨ στου Τσαμαντά!
Μετά την πτώση του κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ένας μεγάλος αριθμός προσφύγων και οικονομικών μεταναστών, κατευθύνθηκε και προς την πατρίδα μας.
Το 1987 μου τηλεφώνησε από την Καστοριά ο Γρηγόρη Κυριάζης- πρωταθλητής ποδηλατιστής στην Αλβανία, τον οποίο είχα γνωρίσει το 1986 στους Αγίους Σαράντα. Το είχε σκάσει μαζί με άλλους έξι, κυνηγημένος και πυροβολημένος. Ήρθε στο Φιλιάτι, πήγε στον Παναθηναϊκό, έφυγε για την Αμερική- να είναι καλά.
Από το καλοκαίρι του 1990 άρχισαν να καταφτάνουν Αλβανοί και Βορειοηπειρώτες φυγάδες- κυνηγημένοι- το καθεστώς προσπαθούσε να τους κρατήσει μέσα. Η φυγή τους κορυφώθηκε τις μέρες των Χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς του 1991. Το Φιλιάτι κατακλύστηκε από χιλιάδες πρόσφυγες και προσπαθεί να τους ταΐσει και φιλοξενήσει. Οι φιλιατιώτες βλέπουν με συμπάθεια το δράμα των γειτόνων και βοηθάνε όσο μπορούν.
Στο κτίριο του πολιτιστικού συλλόγου καταμετρήθηκαν ένα βράδυ πάνω από 500 φυγάδες. Το εθνικό στάδιο φιλοξενεί σε όλους τους χώρους εκατοντάδες φυγάδες- σε άθλιες συνθήκες. Φαγητό μοίραζε ο στρατός, το οικοτροφείο, ή μαθητική εστία, το νοσοκομείο κλπ. Αρχές του Φλεβάρη οι φυγάδες σχηματίζουν φάλαγγα με πορεία για την Αθήνα. Στη γέφυρα του Καλαμά τους περιμένουν τα ΜΑΤ και επιστρέφουν.
Η ιστορία με τους φυγάδες κράτησε 3-4 μήνες και το κράτος δυσκολεύθηκε. Όλον αυτό τον καιρό κάθε είδους ¨επιχειρηματίες¨ συνέρεαν στο Φιλιάτι και έπαιρναν φυγάδες για ¨δουλειές¨ τους σε διάφορα μέρη της χώρας- πολλές φορές χωρίς καμία τυπική διαδικασία. Τα δύο παιδιά της γιαγιά Σοφίας από τον Περδικάρι και τα δώδεκα εγγόνια, ήρθαν όλα στην Ελλάδα. Σήμερα, το 1/3 του Πλαισίου είναι γείτονες και το 1/3 της Γιάννιαρης είναι στο Φιλιάτι. Μια απογραφή των Αλβανών υπηκόων στην Ελλάδα το 2008 ανεβάζει τον αριθμό στους 459.320. Στο Φιλιάτι και σε χωριά του διαμένουν και εργάζονται αρκετοί μετανάστες από την Αλβανία.
¨Ο Θεός κι ο γείτονας¨
Ένα γνωμικό που κρύβει μέσα τους πολλές σοφίες για το πώς πρέπει να ζουν οι γείτονες, της γειτονιάς και των συνόρων- όπως των Ελλήνων και των Αλβανών.
Ειδικά γι αυτούς τους δυο γειτονικούς λαούς, αν δεν υπήρχαν φτιαχτά μίση, πάθη και θρησκείες, σήμερα θα ήμασταν πολύ καλύτερα. Δείγμα τέτοιας αγάπης αποτέλεσε η ίδρυση συνδέσμων ελληνοαλβανικής φιλίας στο Φιλιάτι- με πρόεδρο τον Μιχάλη Κώτση, αντιπρόεδρο τον Βύρωνα Μέμμο, γραμματέα τον Γιώργο Κώτση κλπ.
Το ίδιο έγινε και από την άλλη μεριά των συνόρων, σύλλογος αλβανοελληνικής φιλίας Αγίων Σαράντα- με πρόεδρο τον Σκελκίμ Χάϊνο και Αργυροκάστρου- με πρόεδρο τον Στεφάν Αρσένη. Οι σύνδεσμοι φιλίας προσπάθησαν για τα ιδεώδη και τους στόχους τους και έκαναν αρκετές πολιτιστικές ανταλλαγές- μέχρι που διαπίστωσαν ότι η φιλία εδραιώθηκε και ανέστειλαν τη δράση τους.
Με την Εθνεγερσία του 1821, η Ήπειρος απεκλείσθη από το (νέο) Ελληνικό κράτος. Ακολούθησαν πολλές επαναστάσεις με σκοπό την απελευθέρωση της Ηπείρου. Το Ηπειρωτικό ζήτημα αρχίζει από το 1828 πριν σταθεροποιηθούν τα όρια του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους, τα οποία ο Καποδίστριας από την πλευρά της Ηπείρου τα τοποθετούσε στον ποταμό Γενούσο ή Σκούμπι.
Τα πρώτα δείγματα ΒορειοΗπειρωτικού ζητήματος εμφανίζονται το 1878 στο Βερολίνειο Συνέδριο, που με την προσθήκη του ΙΓ΄πρωτοκόλλου καθορίζονται τα όρια στον ποταμό Καλαμά (Θύαμι) και τρία χρόνια αργότερα με την μεσολάβηση της Τουρκίας μεταφέρονται στον Άραχθο. Η διχοτόμηση της Ενιαίας Ηπείρου είναι κατασκεύασμα ορισμένων Ευρωπαϊκών δυνάμεων, ιδίως της Αυστρίας και της Ιταλίας, για δικά τους συμφέροντα. Οι διάφορες προπαγάνδες πάντα με την υποκίνηση της Τουρκίας, έχουν στόχο την Ήπειρο. Ιδιαίτερα δε το Βόρειο τμήμα της και στόχος των Ελλήνων στα πλαίσια της Μεγάλης Ιδέας, είναι η απελευθέρωση της Ενιαίας Ηπείρου.
Ο απελευθερωτικός αγώνας του 1912 – 1913 χαρίζει την πολυπόθητη ελευθερία, σ’ όλη σχεδόν την Ήπειρο (Κλεισούρα – Τεπελένι). Οι γνωστές όμως Ευρωπαϊκές δυνάμεις με δύο τελεσίγραφα, τονίζουν πως η περαιτέρω προώθηση των Ελληνικών στρατευμάτων θα θεωρηθεί αιτία πολέμου και θα διακυβεύονταν γενικώτερα Εθνικά συμφέροντα της Ελλάδος. Έτσι σταματούν οι Έλληνες την προέλασή τους προς Αυλώνα. Έφθασε η ώρα που πέφτουν οι μάσκες των μεγάλων δυνάμεων και μετατρέπεται το Ηπειρωτικό ζήτημα, σε ΒορειοΗπειρωτικό!
Στην συνθήκη του Λονδίνου (17-05-1913), τίθεται τέλος στον Α’ Βαλκανικό πόλεμο. Αφήνεται όμως ανοιχτό το θέμα των βορείων συνόρων της Ελλάδος με το υπό σύσταση Αλβανικό κράτος, καθώς και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και ανατίθεται η ρύθμισή του στις έξι δυτικές δυνάμεις. Δύο μήνες αργότερα, υπογράφεται το πρωτόκολλο του Λονδίνου, περί ανεξαρτησίας και οργανώσεως του Αλβανικού κράτους και ακολούθως επιδικάζεται με απόφαση των έξι ο Καζάς της Κορυτσάς στην Αλβανία, με όρια προς Φτελιά, Ακρωτήριο, Στύλο, Σάσωνα.
Ορίσθηκε δε ειδική Δυτική επιτροπή, η οποία θα καθόριζε λεπτομερέστερα τα σύνορα με κριτήρια Εθνογραφικά – γεωγραφικά, αλλά με βάση την ομιλουμένη στα σπίτια γλώσσα. Η απόφαση γνωστοποιείται στην Ελληνική κυβέρνηση (08-09-1913) και προκαλεί Πανελλήνια αγανάκτηση. Ιδρύονται επιτροπές Εθνικής Αμύνης με ένοπλα τμήματα και Ιερούς Λόχους. Η Δυτική επιτροπή στις 17-12-1913 με το πρωτόκολλο της Φλωρεντίας, παραχωρεί την Βόρειο Ήπειρο στην Αλβανία. Στις 31-01-1914 οι έξι με ανακοίνωσή τους πιέζουν την Ελλάδα να εφαρμόσει το πρωτόκολλο της Φλωρεντίας και ν’ αποσύρει τα στρατεύματά της από την Βόρειο Ήπειρο, αλλιώς δεν θα της παραχωρηθούν τα νησιά του Αντολικού Αιγαίου. Η Ελληνική κυβέρνηση αναγκάζεται να συμφωνήσει, εγκαταλείποντας τους ΒορειοΗπειρώτες στην τύχη τους, για να σώσει όπως νόμιζε τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Οι γενναίοι ΒορειοΗπειρώτες με την βοήθεια εθελοντών, απ’ όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, προχωρούν στην ανακύρηξη της Αυτονομίας και στην ένοπλη αντίσταση. Πρώτος ο Σπύρος Σπυρομήλιος με τους άντρες του κηρύσσει Αυτόνομη την Χειμάρα!!!Η ΠανΗπειρωτική Συνέλευση αποφασίζει αντίσταση και κηρύσσει την Βόρειο Ήπειρο Αυτόνομη Πολιτεία. Στις 14-02-1914 ο Γεώργιος Χρηστάκης-Ζωγράφος συγκροτεί στο Αργυρόκαστρο Αυτονομιακή κυβέρνηση.
Σκληρές μάχες διεξάγονται σ’ όλες τις πόλεις και τα χωριά, αναγκάζοντας τους Αλβανούς να οπισθοχωρούν διαρκώς. Η Αλβανική κυβέρνηση, βλέποντας την υπεροχή των Ελλήνων σ’ όλα τα μέτωπα, ζητά την επέμβαση της Διεθνούς Επιτροπής Ελέγχου, για ειρηνική λύση. Ακολουθεί διαδοχική κατάπαυση του πυρός και στις 17-05-1914 υπογράφεται το πρωτόκολλο της Κέρκυρας, το οποίο ουδέποτε τήρησαν οι Αλβανοί, ούτε οι εγγυήτριες δυνάμεις ενδιαφέρθηκαν για την εφαρμογή του. Το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου του 1914, ο Ελληνικός στρατός ανακαταλαμβάνει την Βόρειο Ήπειρο και λήγει ο Αυτονομιακός αγώνας.
Κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, η Ιταλία εκμεταλλευόμενη τις εσωτερικές διαταραχές στην Ελλάδα και τις διενέξεις της με την ΕΝΤΕΝΤ καταλαμβάνει όλη την Βόρειο Ήπειρο, πλην της Κορυτσάς, που κατείχαν οι Γάλλοι και κατεβαίνει μέχρι τα Ιωάννινα. Στις 13-01-1920 το Ανώτατο Συμμαχικό Συμβούλιο (Αγγλία – Γαλλία – ΗΠΑ) αποφασίζει την παραχώρηση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα, η οποία ελλείψει στρατιωτικών δυνάμεων, αργεί να εκτελέσει την απόφαση με αποτέλεσμα να καταγγείλει η Ιταλία το σύμφωνο Βενιζέλου – Τιτόνι.Τα τέλη του 1921 η Ιταλία επαναφέρει παρατύπως σε ισχύ το πρωτόκολλο της Φλωρεντίας και το 1923 ορίζονται εκ νέου τα σύνορα Ελλάδος – Αλβανίας, εις βάρος της Ελλάδας.το πρωτόκολλο της Φλωρεντίας και το 1923 ορίζονται εκ νέου τα σύνορα Ελλάδος – Αλβανίας, εις βάρος της Ελλάδας.
Την ίδια εποχή 14 χωριά γύρω από την Φλώρινα, που ανήκαν στην Ελλάδα, από το 1912, παραδίδονται στην Αλβανία σε ένδειξη καλής θελήσεως. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η Ελλάδα απελευθερώνει την μία μετά την άλλη, τις πόλεις της Βορείου Ηπείρου, μέχρι την στιγμή που μπαίνει και η Γερμανία στον πόλεμο, κατά της Ελλάδος κι ακολουθεί η Γερμανική κατοχή.Μετά την απελευθέρωση, χάνεται μία ακόμη ευκαιρία, για την ενσωμάτωση της Βορείου Ηπείρου με την Ελλάδα, γιατί δεν συμφωνεί το ΕΑΜ/ΕΛΛΑΣ.
Οι μεγάλες δυνάμεις συνεχίζουν το πονηρό παιχνίδι τους, εις βάρος της Ελλάδας και της Βορείου Ηπείρου. Στις 13-04-1967 καταργούνται δια νόμου στην Αλβανία, όλες οι θρησκείες και τα δόγματα. Κλείνονται οι εκκλησίες, αποσχηματίζονται οι ιερείς κι επιβάλλεται αθεϊα. 23-09-1975 υπογράφεται διάταγμα από την Αλβανική κυβέρνηση περί αλλαγής (ακαταλλήλων) ονομάτων κι επωνύμων! Ο αφελληνισμός των αδελφών μας στην Βόρειο Ήπειρο ολοκληρώνεται!
Στρατιές Αλβανών ζουν σήμερα κι εργάζονται στην Ελλάδα, άλλοι νόμιμα, άλλοι παράνομα και προωθούν το ανύπαρκτο θέμα των Τσάμηδων και την ιδέα της Μεγάλης Αλβανίας, έως την Πρέβεζα, εν ονόματι της «καλής θελήσεως» του Ελληνικού «δημοκρατικού» κράτους προς την γείτονα χώρα. Οι ΒορειοΗπειρώτες λόγω της αδιαφορίας της μητέρας Ελλάδας, μεταναστεύουν σε άλλα κράτη και τα σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας εξακολουθούν να είναι ΕΚΕΙ, που αυθαίρετα τα όρισαν οι σημερινοί «εταίροι» μας.