ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

πρέπει να είναι τέλος δεκαετίας ΄60 και σχεδόν όλα τα παιδιά είναι απο την γειτονιά και προς τα επάνω- ονόματα αύριο… ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Τασος Καλέσης

ας μας στείλετε και καμιά παλιά φωτό και βίντεο. Δεν υπάρχει βίντεο απο τα πανηγύρια της Αγίας Τριάδας με την Ορχήστρα Φιλιατών;

Ο κόσμος αυτού του χωριού πρέπει να είναι από τους πλέον δεμένους κι αγαπημένους, αυτό το διαπιστώνει κανείς και από τις εκδηλώσεις που κάνουν τακτικά στο χωριό, τις οποίες απαθανατίζει ο μοναδικός σε πολλά, Γιώργος Παπαδόπουλος- με την βοήθεια της Αλεξάνδρας του!

«Τι έμεινε σ’ αυτή την πόλη; λίγοι άνθρωποι να αναβοσβήνουν τα φώτα, κάποιο φευγάτο χαμόγελο, οι μετρητές στα ρολόγια για τα έξοδα/ που και που, μερικά αδιέξοδα, για να ξεχωρίζουν οι λεωφόροι, αυτό το γκρίζο στα μάτια, τα ατροφικά/ μαζί οι ειδήσεις, στολισμένες μα καθόλου αισιόδοξες, προσαρμοσμένες στις ανάγκες μας, με δείκτη τον σωστό/ κι η σιωπή; αρχοντικά απλωμένη πάνω μας, λες και γεννήθηκε να διαχωρίζει ό,τι αισιόδοξα γυρίζει/ από την άλλη, επιμένω να σ’ αγαπώ, όπως το πρώτο λεπτό κι ακόμα περισσότερο, αυτό δεν θα το κλέψει κανείς.» Γιάννης Βέλλης

«Λείπανε, οι μέλισσες, οι επαναστάσεις, οι έρωτες μέχρι θανάτου και λέγανε, πως ο κόσμος θα άλλαζε, τι ψέμα.» Γιάννης Βέλλης

«Το ταξίδι, αναγκαίο πια, μέχρι εκεί μέσα βαθιά, που χάθηκες κι ακόμη βαθύτερα/ φορτωμένος όνειρα, στιγμές, εικόνες, χαμόγελα, άλλοτε να τρέχεις, άλλοτε να προχωράς, κουρασμένος/ σα να φοβάσαι, μη σε κλέψουν, μη σου πέσει κάτι και χαθεί, απ’ ότι αγάπησες ή έκλαψες.» Γιάννης Βέλλης

«Κρατήσαμε τόσα που μας σκοτώνουν κι ακόμα ζούμε.» Γιάννης Βέλλης

«Μαζεύει τις αναμνήσεις, τις εικόνες, προσεκτικά, μετά τις διπλώνει στα συρτάρια/ αυτή ξέβαψε, αυτή τσαλακώθηκε, αυτή πόνεσε, τέτοια συλλογή μεγάλη/ επιμένει να τις κρύβει βαθιά, να ξεχαστούν, μέχρι την επομένη/ και στέκεται στο παράθυρο, όχι κανείς δεν τηλεφωνά, ούτε περνάει/ να δει μέσα της θέλει, τι έμεινε ζωντανό, εκεί που το φως δεν φτάνει.» Γιάννης Βέλλης               

4.7.  Φιλιάτες- δήμος και επαρχία τα νεότερα χρόνια

    Οι Φιλιάτες έως το 1998 ήταν αυτόνομος δήμος. Από το 1999 με τη διοικητική μεταβολή ¨Καποδίστριας¨ συνενώθηκαν 41 χωριά της επαρχίας στον δήμο Φιλιατών. Τα  5 χωριά του κάμπου αποτέλεσαν το δήμο Σαγιάδας- με έδρα το Ασπροκκλήσι. Το 2011 έγινε η δεύτερη διοικητική μεταβολή με το όνομα ¨Καλλικράτης¨, με την οποία συνενώθηκε όλη η επαρχία στο δήμο Φιλιατών.

   Η Ήπειρος, με τις παραπάνω διοικητικές μεταβολές, αποτελεί μια από τις 13 περιφέρειες της χώρας. Την περιφέρεια Ηπείρου απαρτίζουν 4 περιφερειακές ενότητες- οι πρώην νομοί. Η περιφερειακή ενότητα Θεσπρωτίας από το 2011, απαρτίζεται από 3 δήμους, Ηγουμενίτσας, Φιλιατών και Σουλίου- με 170 δημοτικά διαμερίσματα  και πολλούς συνοικισμούς.

   Ο δήμος Φιλιατών, από το 2011, συμπίπτει με την πρώην επαρχία Φιλιατών- πλην του χωριού Γεροπλάτανος- απαρτίζεται δε από 47 δημοτικά διαμερίσματα και 16 συνοικισμούς. Η απογραφή του 2011 κατέγραψε 10.720 ενώ μια πρόχειρη καταγραφή όσων διέμεναν το χειμώνα του 2019 δείχνει περίπου 6.000 κάτοικοι. Ή έκταση του δήμου Φιλιατών είναι 584 τ.χλμ. 

   Η ποιότητα ζωής στα περισσότερα δημοτικά διαμερίσματα είναι απελπιστική- δεν υπάρχει ούτε καφενείο- υπάρχει όμως πληθώρα εκκλησιών. Σχολεία υπάρχουν 2 στο Φιλιάτι και ένα στο Ασπροκκλήσι- Σαγιάδα, δημοτικό και παιδικός σταθμός.

   Οι συνδέσεις ηλεκτρικού σε όλο το δήμο ανέρχονται σε 5.302 οικιακής χρήσης οι οποίες καλύπτουν 381.000 τ.μ., οι δε επαγγελματικής χρήσης σε 1.799 καλύπτοντας 54.410 τ.μ. αποφέροντας συνολικά στο δήμο Φιλιατών 479.000 ευρώ ετησίως. Επίσης υπάρχουν 10.000 συνδέσεις ύδρευσης στα χωριά του δήμου.

    Οι Φιλιάτες (το Φιλιάτι) εξελίχθηκε σε μια από τις ομορφότερες κωμοπόλεις της βορειοδυτικής Ελλάδας. Η ομορφιά της οφείλεται και στην ποικιλία του ανάγλυφου της, αφού είναι κτισμένη πάνω σε τρεις λόφους και στις μεταξύ τους πεδινές εκτάσεις.

   Ο χώρος που περιβάλλει την πόλη καλύπτεται από ένα πανέμορφο τεχνητό δάσος πεύκου, στολισμένο από απομεινάρια τοπικού δάσους και συμπληρωμένο από ελαιώνες και λιβάδια. Το υψόμετρο ποικίλλει από 180 έως 240 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας το δε κλίμα είναι μεσογειακό, εξαίρετο και υγιεινό. Κλειστός είναι ο βόρειος ορίζοντας από το βουνό του Αϊ Λιά και ο ανατολικός από το βουνό Φαρμακοβούνι (1062μ). Νότια αντικρίζει τους λόφους της Ελαίας και του Καστρίου ενώ δυτικά διακρίνεται το Ιόνιο και η Κέρκυρα.

    Σήμερα (2020 ) κατοικείται από 2.000 κατοίκους περίπου, στην πλειονότητα συνταξιούχοι. Οι λίγοι νέοι που υπάρχουν ασχολούνται με το εμπόριο, τις τέχνες, την παροχή υπηρεσιών και τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις- κυρίως την κτηνοτροφία. Έχει σύγχρονες κατοικίες οι οποίες συνδέονται με βιολογικό. Οι οικιακές συνδέσεις της πόλης στη ΔΕΗ για ηλεκτρικό το 2018  ανέρχονται σε 1279 και καλύπτουν 101.000 τ.μ. (δείχνουν πόσα διαμερίσματα υπάρχουν). Οι επαγγελματικές συνδέσεις είναι 334 και καλύπτουν 21.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα  (όλες μαζί αποφέρουν στο Δήμο 142.200 ευρώ ετησίως. Οι συνδέσεις στο δίκτυο ύδρευσης της πόλης ανέρχονται στις 1600 περίπου, αποφέροντας στο δήμο 160.000 ευρώ, από πάγια και μόνο.

    Στην πόλη υπάρχουν ακόμη κάποιες υπηρεσίες, ΕΛΤΑ, υποθηκοφυλακείο, δασαρχείο, στρατιωτικό τάγμα, αστυνομικό τμήμα, σώμα συνοριακής φύλαξης, τμήμα πυροσβεστικής. Επίσης, νοσοκομείο, γηροκομείο, ίδρυμα ψυχικής αποκατάστασης, ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ κλπ. Από σχολεία υπάρχουν δυο παιδικοί σταθμοί, δυο δημοτικά, γυμνάσιο, λύκειο, ΕΠΑΛ και αρκετά ινστιτούτα ξένων γλωσσών και φροντιστήρια. Επίσης λειτουργεί  ωδείο, φιλαρμονική, σχολή χορού καθώς και διάφορα ιδρύματα.

   Οι πολιτιστικοί φορείς είναι: το ΚΙΜΕΘΕ και ο πολιτιστικός σύλλογος. Από αθλητικά σωματεία: ο ΗΡΑΚΛΗΣ (ο ιστορικός ΑΡΗΣ ανέστειλε τις δραστηριότητές του από το 2018). Υπάρχει και κυνηγετικός σύλλογος, όπως και αγαθοεργά σωματεία, σύλλογος γηροκομείο, σύλλογος «Άγιος Κοσμάς». Λειτουργούν επίσης: κέντρο παιδικής μέριμνας και μαθητική εστία.  

    Το καλό κλίμα της πόλης και οι φιλήσυχοι και φιλότιμοι κάτοικοί της, την ευνοούν σαν επιλογή τόπου κατοικίας. Και οικιστικά μπορεί να βρει κανείς πολλά θετικά στοιχεία, όπως οι δυο κεντρικές πλατείες, το πάρκο δίπλα στο ΟΤΕ, το θεατράκι πίσω από τα ΕΛΤΑ καθώς και αρκετά σημεία που διατηρούν παραδοσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως, η παλιά αγορά, ο Βλαχομαχαλάς κλπ. Το περιαστικό δάσος της πόλης της δίνει μια ξεχωριστή όψη και νότα ηρεμίας. Επίσης, υπάρχει πληθώρα κέντρων ψυχαγωγίας, καφενείων, μπαρ κλπ  και καλά φαγάδικα, τα οποία, τις βραδινές ώρες σερβίρουν ντόπια εξαιρετικά κρέατα.

    Η οικονομική δραστηριότητα του δήμου περιορίζεται στην κτηνοτροφία, στα ορεινά, στη γεωργία με τις καλλιέργειες ξινών στον κάμπο και τις ιχθυοκαλλιέργειες στη λωρίδα Σαγιάδας. Σε μικρότερο βαθμό συμμετέχουν το εμπόριο, οι τέχνες και η προσφορά υπηρεσιών. Η ενασχόληση με τον τουρισμό είναι ανύπαρκτη, δεν υπάρχει ξενοδοχείο και ο δημοτικός ξενώνας έπαψε να λειτουργεί από το 2017. Σημαντικό μέρος του πληθυσμού είναι μετανάστες σε Αμερική, Ευρώπη, Αυστραλία και στα ελληνικά αστικά κέντρα. 

    Από τα 46 χωριά του δήμου ελάχιστα μπορούν να χαρακτηρισθούν βιώσιμα, όπως τα πέντε του κάμπου, η Βρυσέλλα, η Λεπτοκαρυά, ίσως η Κεραμίτσα και 2-3 στη Σκάλα. Τα υπόλοιπα έχουν αποδεκατιστεί από τη μετανάστευση και οι κάτοικοι τους είναι κυρίως συνταξιούχοι. Τα χωριά του κάμπου έχουν ξεκοπεί από την αγορά των Φιλιατών, όπως και αρκετά της Σκάλας και της ανατολικής Μουργκάνας. Την πόλη των Φιλιατών τη συντηρούν οι υπηρεσίες, τα ιδρύματα και η εμπορική και επαγγελματική κίνηση. Καλή οικονομία και προοπτικές έχουν τα χωριά του κάμπου.

   Η μετανάστευση ξαναπήρε φόρα το 1996, μετά το κλείσιμο των κλωστοϋφαντηρίων και το κλείσιμο πολλών δημόσιων υπηρεσιών.

  Η αναβάθμιση του νοσοκομείου τα πρώτα χρόνια του 21^ου αιώνα και η ίδρυση του σώματος συνοριακής φύλαξης κρατούν κάποιους νέους στην πόλη, όμως δεν μπορούν να αναστρέψουν το κλίμα. Δείγμα της δημογραφικής συρρίκνωσης: Το 2011 είχαμε 55 γεννήσεις, 20 γάμους, 134 θανάτους. Το 2016, 3 γεννήσεις, 23 γάμους, 134 θανάτους.

https://www.epiruspost.gr/ipeiros-epimoni-vrochi-kai-koresmena-e/

https://www.epiruspost.gr/mpizanios-dromos-athlites-apo-oli-tin-e/

Η ελληνική μειονότητα και η διεθνής νομιμότητα

Συνελήφθη υπεύθυνη κέντρου διασκέδασης στα Ιωάννινα

Είχε επιτραπεί η είσοδος και παραμονή σε αυτό -8- ανηλίκων

Στη σύλληψη ημεδαπής προχώρησαν σήμερα (15-02-2026) μετά τα μεσάνυχτα αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Ιωαννίνων, η οποία κατηγορείται για παράβαση της νομοθεσίας για την προστασία των ανηλίκων από το αλκοόλ.

Ειδικότερα, σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε σε κέντρο διασκέδασης στα Ιωάννινα, με προσωρινά υπεύθυνη την κατηγορούμενη, διαπιστώθηκε ότι είχε επιτραπεί η είσοδος και παραμονή σε αυτό -8- ανηλίκων, ηλικίας από 15 έως 17 ετών.

Σημειώνεται ότιοι ανήλικοιστη συνέχεια παρελήφθησαν από γονείςτους, ενώ η συλληφθείσα θα οδηγηθεί στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Ιωαννίνων.

ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Anna Karamanou

INSOCIAL: Για το Κράτος & την Διακυβέρνηση: Αλέκος Παπαδόπουλος: θεσμική ανανέωση της χώρας με αλλαγές σε Προεδρία, Γερουσία και εκλογικό σύστημα! Βασικό πρόβλημα της χώρας είναι το ίδιο το πολιτικό σύστημα! Σε κάθε του βήμα ασχολείται μόνο με το περιβόητο πολιτικό κόστος και τις δημοσκοπήσεις, που είναι έργο του λαϊκισμού και του κυνηγητού των εντυπώσεων…Τα ελλείμματα, το χρέος και οι δυσλειτουργίες του κράτους αποτελούν «παράγωγα» ενός μοντέλου που αναπαράγει δαπάνες, πελατειακές σχέσεις και πολιτικές εξαρτήσεις. Η επόμενη συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί ευκαιρία για ουσιαστική αλλαγή, προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία των θεσμών και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης. Ζήτησε ακόμη αναλογικότερο εκλογικό σύστημα, κατάργηση του σταυρού προτίμησης, αλλαγές στη χρηματοδότηση των κομμάτων, ανάθεση της δίωξης υπουργών αποκλειστικά στη Δικαιοσύνη και μετατροπή των υπουργείων σε επιτελικά κέντρα σχεδιασμού πολιτικών. Αξίζει να διαβάσετε ολόκληρη τη βαρυσήμαντη ομιλία του εξαίρετου πολιτικού, παρακάτω.

Ομιλία Αλέκου Παπαδόπουλου Στην εκδήλωση του Ινστιτούτου για τη Σοσιαλδημοκρατίαν 11.2.2026

Κυρίες και κύριοι

Είναι παράδοξο αλλά όποιος προσφεύγει σε παλαιά αρχεία, συγγράμματα, πονήματα, άρθρα, μονογραφίες ή σε πολιτικές ρητορείες κλπ. για τη διαχρονική εξέλιξη των λειτουργιών του κράτους μας, από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, θα εκπλαγεί με τις ολόιδιες κριτικές, τότε και σήμερα, με τα ίδια φιλιππικά κατηγορητήρια, με τις ίδιες ορολογίες, και με τις ίδιες διαπρύσιες “αγωνίες”.

Η νοοτροπία, η ποιότητα, οι πρακτικές, οι συμπεριφορές και οι εξαρτήσεις στο χώρο των κρατικών λειτουργιών παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτες, αμετακίνητες και αμετάθετες μέσα στο ασάλευτο χρόνο της ελληνικής Διοίκησης. Μια πρώτη ερμηνεία ίσως να ήταν το δύσκαμπτο πνεύμα που κυριάρχησε και καθοδήγησε και καθοδηγεί το ελληνικό κράτος από γεννησιμιού του. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό.

Ο ρόλος του πολιτικού συστήματος

Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου μου εμπιστεύτηκε το Υπουργείο Οικονομικών, πριν 32 χρόνια, κατέληξα ότι οποιαδήποτε βελτίωση των δημοσιονομικών δεν μπορεί να προκύψει μέσα από σύνθετους συλλογισμούς ή ως απόσταγμα χρήσιμων εμπειριών. Διέγνωσα ότι το ελληνικό κράτος λειτουργούσε με λάθος «εργοστασιακές ρυθμίσεις», ότι το πρόβλημα ήταν κατ’ εξοχήν πολιτικής φύσεως.

Το δημοσιονομικό πρόβλημα που είχαμε κληθεί ως κυβέρνηση να αντιμετωπίσουμε δεν ήταν ούτε το έλλειμμα ούτε το χρέος. Αυτά ήταν απόρροια της λειτουργίας ενός πολιτικού συστήματος καταδικασμένου να παράγει τέτοιου είδους προβλήματα. Ήταν, ας μου επιτρέψετε να το χαρακτηρίσω έτσι, μια φοβερή αποκάλυψη.

Το δημοσιονομικό μας πρόβλημα είναι το ίδιο το πολιτικό μας σύστημα!

Αυτό το σύστημα που καλλιεργεί τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες σε όλα τα στρώματα του πληθυσμού.

Αυτό το σύστημα είναι που παράγει διαρκώς δαπάνες χωρίς συγκεκριμένη στόχευση, απλά και μόνο για να διασφαλίσει την αναπαραγωγή του.

Αυτό το σύστημα είναι που σε κάθε του βήμα ασχολείται μόνο με το περιβόητο πολιτικό κόστος και τις δημοσκοπήσεις, που είναι έργο του λαϊκισμού και του κυνηγητού των εντυπώσεων, που όχι μόνο δημιουργεί τα ελλείμματα και το χρέος αλλά θεωρεί την αντιμετώπισή τους ως απειλή της ύπαρξής του.

Αυτή η πατερναλιστική αντίληψη του πολιτικού συστήματος είναι το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας.

Αλλά, εν συνεχεία, ως Υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης ασχολήθηκα με τη λειτουργία του κράτους και προσπάθησα να αντιληφθώ την παθογένεια της Κρατικής Διοίκησης, της Αυτοδιοίκησης και των Δημοσίων Οργανισμών.

Και εδώ προσπάθησα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα με εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις, όπως έπραξαν και άλλοι Υπουργοί πριν και μετά από μένα.

Στην πορεία του χρόνου τις περισσότερες αφυδάτωνε η πολιτική ιδιοτέλεια, η αδράνεια, η ασυνέχεια και η αδιαφορία. Τα ίδια ακριβώς και στο Υπουργείο Υγείας.

Το συμπέρασμά μου από όλα αυτά είναι το εξής:

Το πολιτικό σύστημα είναι αυτό που από την εθνική ανεξαρτησία μέχρι σήμερα θεωρεί τους μηχανισμούς διοίκησης του κράτους ως δεξαμενή ψηφοφορικής πελατείας για την αναπαραγωγή του.

Το πολιτικό σύστημα είναι αυτό που καταρράκωσε την αξιοπρέπεια και πολτοποιεί τις συνειδήσεις πολλών γενεών ελληνοπαίδων.

Είναι αυτό το οποίο εξοβέλισε και συνεχίζει να εξοβελίζει κάθε έννοια αξιοκρατίας, που ενθαρρύνει τη μη ουσιαστική αξιολόγηση του παραγόμενου έργου σε όλες τις κρατικές λειτουργίες, την οποία έχει υποκαταστήσει με την κομματική αξιολόγηση και υποταγή, συνθλίβοντας ακόμη και άξιους υπαλλήλους.

Είναι αυτό το πολιτικό σύστημα που δόλια δεν θέλει να αντιληφθεί ότι η συνταγματική μονιμότητα θεσπίστηκε υπέρ της Δημόσιας Διοίκησης και όχι υπέρ του δημοσίου υπαλλήλου, για να μένει ανεξέλεγκτος και ατιμώρητος.

Είναι τέλος αυτό που έχει υιοθετήσει παρωχημένες ιδέες, που αναγόρευσε τον εκσυγχρονισμό της χώρας βασικό του ιδεολογικό εχθρό και έγινε έρμαιο των δυνάμεων της καθήλωσης και του αναχρονισμού.

Κυρίες και κύριοι,

Όλο αυτό το κατηγορητήριο κατά του πολιτικού μας συστήματος απαιτεί όμως εκ μέρους μου τρεις σοβαρές διευκρινίσεις:

Πρώτον ήμουν και εγώ μέρος αυτού του συστήματος και άρα συνυπεύθυνος.

Δεύτερον δεν επιδιώκω την πλήρη απαξίωση του, ούτε ακυρώνω τα επιτεύγματα του από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα.

Απαξίωση άλλωστε δεν είναι η κριτική του, όσο σκληρή κι αν είναι. Απαξίωση είναι η ανοχή και η σύμπραξη στα συνεχιζόμενα ανομήματα του.

Και τρίτον, μίλησα σκληρά γιατί νιώθω ότι στην ουσία μίλησα για τον αμφιλεγόμενο πολιτισμό μας.

Για τους θεσμούς μας, ορατούς ή αφανείς, δηλαδή για τον τρόπο που συμπεριφέρονται οι πολίτες και οι εκπρόσωποί τους.

Για τούς κανόνες αυτοπεριορισμού στην λειτουργία του που ενώ το ίδιο θέσπισε είναι το ίδιο που κυνικά τους περιφρονεί και τους παραβιάζει.

Προτεραιότητα η αναθέσμιση της χώρας

Επισημαίνω λοιπόν με έμφαση και με πάθος τις αδυναμίες του πολιτικού μας συστήματος γιατί στην όποια ιεράρχηση των πολλών προβλημάτων της χώρας θεωρώ πρώτη προτεραιότητα και αναγκαίο πρόκριμα την αναμόρφωσή του.

Θα μπορούσε κανείς να προτείνει μία διαφορετική ιεράρχηση. Για παράδειγμα να θέσει ως πρώτη προτεραιότητα όχι την μεταρρύθμιση των πολιτικών θεσμών αλλά τη δημογραφική κατάρρευση της χώρας ή την πάσχουσα Οικονομία ή τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες ή την υπό αμφισβήτηση Δικαιοσύνη ή την Παιδεία, την Διοίκηση ακόμα και τη Διεθνή θέση της χώρας.

Θα διαφωνούσα, γιατί θα ήταν ματαιοπονία.

Και τούτο όχι διότι αμφισβητώ την οξύτητα αυτών και πολλών άλλων υπαρκτών προβλημάτων και αδιεξόδων, αλλά επειδή προέχει το μείζον και θεμελιακό πρόβλημα του πολιτικού συστήματος, το οποίο μολύνει και εκφυλίζει κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια.

Η εμπειρία μας έδειξε ότι οι “νησίδες αρετής” μέσα σε ένα διαβρωμένο σύστημα δεν επιβιώνουν όταν ο μολυντής παροικεί και καραδοκεί γύρω γύρω από αυτές.

Η προσεχής συνταγματική αναθεώρηση είναι η μεγάλη ευκαιρία να συναντηθούμε με τις συνταγματικές προκλήσεις του σήμερα.

Να συναντηθούμε με την πραγματικότητα που διαμορφώνουν και διαπλάθουν οι άτεγκτες νέες συνθήκες και οι παγκόσμιοι άνεμοι των φλογισμένων και συντάραχων καιρών.

Όλα τα προβλήματα μας απαιτούν σε πρώτη άλλα και σε τελευταία ανάλυση πολιτική αντιμετώπιση.

Δεν χωρούν μπροστά στην άφευκτη εθνική ανάγκη πολιτικές πονηρίες, άγονοι “συνταγματισμοί”, συνταγματικοί πατερναλισμοί και λεκτικές ακροβασίες με σκοπό να αποτραπεί μια ουσιαστική συνταγματική αναθεώρηση και αντ’ αυτού να περιοριστεί σε μικρές και παραπλανητικές συνταγματικές μικροδιευθετήσεις.

Άκαρπη χρεοκοπία

Κυρίες και κύριοι,

Η χώρα μας στο προβλεπτό μέλλον θα περάσει ξανά δύσκολα χρόνια.

Για να αντέξει θα πρέπει να υιοθετηθούν από την ελληνική κοινωνία μεγάλες πειθαρχίες και ισχυρή αυτογνωσία για να αναστήσει μία ανταγωνιστική και παραγωγική οικονομία.

Η σημερινή χαμηλή πολιτική διαχείριση, και οι ανεύθυνες πρακτικές και συμπεριφορές διαφόρων ελίτ της χώρας, είναι αποθαρρυντική.

Η ελληνική κοινωνία αποκαμωμένη έχει εξαντλήσει από την εποχή της χρεοκοπίας και τις τελευταίες ψυχικές αντοχές της για την υποστήριξη ρεαλιστικών πολιτικών ζώντας μέσα σε ένα κλίμα συνεχιζόμενου νοσηρού, τυφλού και χαμηλού επιπέδου πολιτικού ανταγωνισμού.

Η χρεοκοπία της χώρας δυστυχώς δεν δίδαξε τη αναμενόμενη αυτογνωσία και αυτοσυνειδησία, ούτε στο πολιτικό σύστημα ούτε στο λαό μας και απέβη άκαρπη.

Οι υπάρχοντες ατροφικοί και δηλητηριασμένοι θεσμοί δεν μπορούν πλέον να μετασχηματίσουν τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις που καθηλώνουν την κοινωνία.

Για αυτό η χώρα έχει ανάγκη από μια συνετή μεν αλλά αποφασιστική αναθέσμιση των πολιτικών και πολιτειακών θεσμών τώρα, πριν κακοφορμίσει περισσότερο και εκμετρήσει το ζην το πολιτικό μας σύστημα και πριν προλάβει να διαπεράσει την κοινωνία μας ο τυφλός μηδενισμός, η γενικευμένη παραίτηση και η καθολική απόρριψη συστημάτων και θεσμών.

Γι’ αυτό τον λόγο η όποια μεγάλη μεταρρύθμιση πρέπει να ξεκινήσει από τον βασικό θεσμό, δηλαδή το Κράτος.

Αυτό εξάλλου είχαμε τονίσει με τον έγκριτο καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Γιώργο Σωτηρέλη- του οποίου τις απόψεις εκτιμώ ιδιαίτερα – με αναλυτικές κοινές προτάσεις στον Τύπο από το 2013, που ένα μεγάλο μέρος επαναφέρω.

Συγκεκριμένες προτάσεις

Κυρίες και κύριοι,

Η πρώτη πρόταση που θεωρώ ότι θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε να ξεκολλήσουμε από το τέλμα στο οποίο οδηγήθηκε ο μεταπολιτευτικός κοινοβουλευτισμός είναι η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ των δύο πόλων της εκτελεστικής λειτουργίας που διαταράχθηκε με την αναθεώρηση του 1986, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε πλήρη αποδυνάμωση του Προέδρου της Δημοκρατίας και σε υπέρμετρη σώρευση εξουσίας στον Πρωθυπουργό.

Έκτοτε κυριάρχησε ένα ετεροβαρές και άκρως προβληματικό και επικίνδυνα κυριαρχικό πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο, χωρίς αντισώματα, θεσμικά αντίβαρα, ελέγχους και ισορροπίες, με κύρια χαρακτηριστικά την πολιτική υποβάθμιση της Βουλής, τις αυθαιρεσίες και τον ακραίο συγκεντρωτισμό, με την μεταφορά επιλεκτικά σημαντικών πολιτικών αποφάσεων από τα Υπουργεία στο γραφείο του Πρωθυπουργού.

Απαιτείται λοιπόν μία θαρραλέα και ριζοσπαστική αντιπαράθεση με όλες τις παθογένειες του ισχύοντος κοινοβουλευτικού κακέκτυπου, με όλες τις κακοήθεις στρεβλώσεις των θεσμών πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε το σημερινό, κλυδωνιζόμενο οικοδόμημα του ελληνικού πολιτικού συστήματος.

Πρόεδρος Δημοκρατίας

-Θεωρώ ότι η ενίσχυση του Προέδρου της Δημοκρατίας ως την πρωτεύουσα πρωτοβουλία.

Δεν υποστηρίζω προς την κατεύθυνση αυτή την καθιέρωση ενός προεδρικού συστήματος όπως αυτό ισχύει στις ΗΠΑ ή στην Κύπρο.

Ούτως ή άλλως είναι ανυπέρβλητο κώλυμα η συνταγματική απαγόρευση της αλλαγής της μορφής του σημερινού πολιτεύματος από Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία σε Προεδρική Δημοκρατία.

Πέρα απ’ αυτό, όμως, το Προεδρικό σύστημα είναι εντελώς έξω από την δημοκρατική και κοινοβουλευτική μας παράδοση.

Αυτό πρακτικά σημαίνει το εξής:

-Επαναφορά σχεδόν του συνόλου των αρμοδιοτήτων που διέθετε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με το Σύνταγμα του 1975, χωρίς τις ελάχιστες πραγματικές υπερεξουσίες και με κάποιες ακόμη εξαιρέσεις ή αλλαγές που θα μπορούσε να συζητηθούν αν και όταν φτάσει η ώρα αλλά και κάποιες προσθήκες, όπως ενδεικτικά η επιλογή της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων και των Ανεξάρτητων Αρχών, έπειτα από πρόταση πολλαπλάσιου αριθμού υποψηφίων από την παρακάτω προτεινόμενη Γερουσία.

-Εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία και με απόλυτη πλειοψηφία των ψηφισάντων.

Η εκλογή αυτή θα γίνεται κάθε 5 χρόνια, ένα μήνα πριν από τις βουλευτικές εκλογές, οι οποίες θα γίνονται επίσης κάθε 5 χρόνια.

Η άμεση εκλογή ισχύει σε πολλές χώρες με το ίδιο μ’ εμάς πολίτευμα, όπως ενδεικτικά, στην Πορτογαλία την Αυστρία, την Ιρλανδία και τη Φινλανδία, όπου και ευδοκιμεί ακωλύτως.

Δευτεροβάθμιο νομοθετικό σώμα

Η θεσμική ενίσχυση του Προέδρου της Δημοκρατίας θα μπορούσε να συνδυαστεί με την καθιέρωση Γερουσίας ως Δευτεροβάθμιο Νομοθετικό Σώμα, με 50 αιρετά από τον λαό μέλη και αντίστοιχη μείωση της Βουλής στα 250 και με αρμοδιότητες αφενός μεν νομοθετικές και ελεγκτικές, αφετέρου δε εγγυητικές και μετριαστικές, καθώς και αρμοδιότητες όπως η δεύτερη ανάγνωση και δυνατότητα αναπομπής νομοσχεδίων στη Βουλή.

Οφείλω εδώ να επισημάνω ότι η Γερουσία, σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη, έχει ως μέλη της και εκπροσώπους από τις Περιφέρειες και από κορυφαίους Κοινωνικούς και Επιστημονικούς θεσμούς, κάτι το οποίο θα μπορούσε να συζητηθεί και εδώ.

Η καθιέρωση Γερουσίας θα προσθέσει πολιτική ωριμότητα και θεσμικό βάθος στη νομοθετική λειτουργία ενώ παράλληλα θα αποτελέσει ένα επιπλέον στοιχείο ισορροπίας και σταθερότητας στην λειτουργία των θεσμών και ένα σοβαρό θεσμικό αντίβαρο απέναντι στην Κυβέρνηση, η οποία έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία.

Θα μπορεί έτσι να αποτραπούν ανήθικες, χαριστικές, φωτογραφικές και προδήλως αντισυνταγματικές νομοθετήσεις από την Βουλή, οι οποίες κλόνισαν και κλονίζουν βαριά την αξιοπιστία του κοινοβουλευτισμού. Χαρακτηριστικά, όπως οι σκανδαλώδεις μετατροπή, συνήθως νύκτωρ, βαρύτατων κακουργημάτων σε απλά πλημμελήματα καθώς και η διαγραφή υψηλών προστίμων μεγαλόσχημων ατόμων και επιχειρήσεων που καταλογίστηκαν για βαρύτατες παραβάσεις του ποινικού κώδικά και εν γένει της νομοθεσίας. Εις το αμάρτημα αυτό υπέπεσαν διαχρονικά, δυστυχώς, και τα τρία μεγάλα κόμματα που κυβέρνησαν τη χώρα .

Δεν είναι άγνωστος ο θεσμός της Γερουσίας στην Ελλάδα. Η τελευταία φορά καθιερώθηκε το 1927 και λειτούργησε επιτυχώς μέχρι το 1935, όπου καταργήθηκε, όπως ήταν “φυσικό”, με την παλινόρθωση της Βασιλείας από το Γεώργιο Β’.

Στο σημείο αυτό θέλω, επανερχόμενος, να διευκρινίσω ότι όλες οι παραπάνω προτάσεις προσβλέπουν όχι σε έναν πατερναλιστή Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά σε ένα ισχυρό και διακριτό πόλο της εκτελεστικής εξουσίας, ο οποίος θα έχει την συνταγματική αλλά και την δημοκρατική νομιμοποίηση να αναλαμβάνει, σε συνεργασία και με την προτεινόμενη Γερουσία, κομβικές για την ισορροπία του πολιτικού συστήματος θεσμικές πρωτοβουλίες.

Με μία τέτοια νέα συνταγματική διαρρύθμιση είναι προφανές ότι το πολιτικό τοπίο αναδιατάσσεται, η πολιτική ζωή αναπροσανατολίζεται, οι πολιτικοί συσχετισμοί αναδιαμορφώνονται.

Ως εκ τούτου το πολιτικό σύστημα θα μπορούσε επιπλέον να κινηθεί ευχερέστερα προς την καθιέρωση αναλογικότερου εκλογικού συστήματος, με την πρόβλεψη και κάποιων επί πλέον ασφαλιστικών δικλείδων κυβερνησιμότητας, όπως η άρση του πολιτικά και συνταγματικά απαράδεκτου αποκλεισμού του συνασπισμού κομμάτων από το μπόνους του πρώτου κόμματος, ώστε να διευκολύνονται έτσι οι κυβερνητικές συνεργασίες.

Κυρίως και πάνω από όλα το οποίο εκλογικό σύστημα επιλεγεί, επιβάλλεται να συνδυαστεί με την λυτρωτική κατάργηση του σταυρού προτίμησης που αποτελεί, για ενάμιση και πλέον αιώνα, την πιο βαθιά ρίζα της πελατειακής συναλλαγής, της υποταγής και εξάρτησης κομμάτων και πολιτικών από διάφορα ποικιλώνυμα συμφέροντα, και τον εκφυλισμό εν γένει των θεσμών και των λειτουργιών του κράτους.

Τα όρια, κυρίες και κύριοι, της πολιτικής είναι η ηθική. Πέραν τούτου είναι ύβρις, κατά την αρχαιοελληνική έννοια.

Επίσης, πρέπει να διευρυνθεί ο χρόνος της τελικής διαβούλευσης του Προέδρου της Δημοκρατίας με τα κόμματα μετά τις διερευνητικές εντολές για τον σχηματισμό κυβερνήσεων συνεργασίας.

Με την επιφύλαξη μίας ενδεχόμενης πληθώρας καταχρηστικών ποινικών διώξεων υπουργών, η αρμοδιότητα άσκησης δίωξης και παραπομπής των υπουργών στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 86 Σ’, αν τελικά προχωρήσει, πρέπει να την αναλάβει, αντί της Βουλής, εξ ολοκλήρου και μόνο η πολυάριθμη Ολομέλεια Εφετών Αθηνών, η οποία παρέχει προς κάθε κατεύθυνση όλες τις αναγκαίες εγγυήσεις.

Αν δε σε όλες αυτές τις αλλαγές προστεθεί και η τροποποίηση του συστήματος χρηματοδότησης κομμάτων καθώς και η συνταγματική υποχρέωση των κομμάτων να εισάγουν κανόνες οργάνωσης και λειτουργίας και κυρίως υποχρεωτικές δημοκρατικές διαδικασίες για την επιλογή των υποψηφίων, θα έχουμε ένα πρώτο περίγραμμα μιας ριζικής συνταγματικής τομής η οποία μπορεί και πρέπει να αποτελέσει το νέο σημείο εκκίνησης για την πολιτική και θεσμική ανάταξη του τόπου.

Αλλά επί πλέον θα δοθεί η δυνατότητα να απελευθερωθούν πολιτικά και να νομοθετηθούν και στην Ελλάδα μια σειρά κρίσιμων και συνεχώς αναβαλλόμενων πρωτοβουλιών για μία σύγχρονη οργάνωση του Κράτους όπως στρατηγικός χαρακτήρας των υπουργείων με αρμοδιότητες αποκλειστικά τον σχεδιασμό και την παρακολούθηση εφαρμογής των δημόσιων πολιτικών.

Όλες οι εκτελεστικές αρμοδιότητες των υπουργείων θα μεταφερθούν στους Δήμους και στις Περιφέρειες, όχι βεβαίως με την σημερινή τους μορφή.

Για την στελέχωση των νέων υπουργείων θα απαιτηθεί αποκλειστικά πλέον ένας πολύ περιορισμένος αριθμός επιτελικών υπαλλήλων, εξειδικευμένων, με υψηλά προσόντα και φυσικά υψηλόμισθων.

Θέλουμε μια Διοίκηση που δεν θα διοικεί μόνο τον εαυτό της αλλά την ανάπτυξη της χώρας.

Με τα νέα αυτά Υπουργεία είναι καιρός να καταργηθεί και η ξεπερασμένη παραδοσιακή διάρθρωση σε διευθύνσεις και τμήματα και να λειτουργήσουν νέες ευέλικτες δομές όπως Ομάδες Διοίκησης Έργου, Ομάδες Παραγωγής Πολιτικής και εξειδικευμένα ελεγκτικά σώματα, καθώς και η εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων ολικής ποιότητας.

Επίσης, να μετασχηματιστεί το Ελεγκτικό Συνέδριο, από απολίθωμα της Βαυαρικής εποχής, σε μια ισχυρή και εξοπλισμένη με δικαστικές εγγυήσεις Ανεξάρτητη Αρχή, που θα διεξαγάγει ουσιαστικούς ελέγχους όλων των οικονομικών δράσεων και όλου του Δημόσιου χώρου από εξειδικευμένα πλέον στελέχη όλων των ειδικοτήτων, ώστε να μην περιορίζεται σε τυπολατρικούς ελέγχους νομιμότητας.

Να υιοθετηθούν τα πρότυπα οργάνωσης και λειτουργίας του αναμορφωμένου Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ε.Ε. και άλλων χωρών της Ευρώπης.

Επίλογος

Κυρίες και κύριοι,

Επιθυμώ να κλείσω με μία πολιτική επισήμανση.

Η σημερινή εκδήλωση είναι πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Σοσιαλδημοκρατίας και ευχαριστώ τον αγαπημένο μου φίλο Νίκο Χριστοδουλάκη για την τιμητική επιλογή μου ως κεντρικού ομιλητή.

Το καθήκον σήμερα μιας σύγχρονης Ελληνικής Ριζοσπαστικής Σοσιαλδημοκρατίας δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην υπεράσπιση της αυτονόητης αντίληψης για τον εξανθρωπισμό του καπιταλιστικού συστήματος, ούτε φυσικά μόνο στην εισαγωγή νέων τεχνικών για την αναδιανομή του εισοδήματος και την περαιτέρω ανάπτυξη του Κράτους Πρόνοιας.

Αυτά συνιστούν ήδη ενεργό πολιτικό και ιστορικό κεφάλαιο για το ΠΑΣΟΚ, εμπεδωμένο στην συνείδηση του λαού μας, που κανείς δεν μπορεί και δεν δικαιούται να αμφισβητήσει, ώστε να χρειάζεται να πειστεί ο ήδη πεπεισμένος λαός περί αυτού.

Το πρωταρχικό καθήκον ενός ελληνικού σοσιαλδημοκρατικού προγράμματος σήμερα είναι να προωθήσει κατά προτεραιότητα την θεσμική ανανέωση της χώρας.

Αυτό είναι το αναγκαίο βήμα προκειμένου να ενεργοποιηθεί ξανά η ελληνική κοινωνία, να αναγεννηθεί η ελπίδα στη χώρα αλλά πιστεύω ότι έτσι θα αναδειχθεί ξανά και το Κίνημα, ως μια συνεχής μεταρρυθμιστική δύναμη όπως ήταν πάντα.

Κατανοώ ότι όλα αυτά δεν είναι εύκολα στην πραγμάτωσή τους. Αλλά και όλοι μας αναγνωρίζουμε ότι πρέπει να ανακοπεί η καλπάζουσα αποδιάρθρωση της χώρας μας και η εξαέρωση του θεσμικού μας κεφαλαίου και όχι μόνο.

Πολύ περισσότερο όταν σήμερα κυριαρχεί, εδώ και σ’ όλον τον κόσμο, ένας τύπος “Ηγεσίας” που μπορεί να κερδίζει εντυπώσεις αλλά χάνει τις συνειδήσεις.

Δημοκόπους και παραμυθάδες η εποχή έχει πολλούς, αλλά δυστυχώς οι άγρυπνες συνειδήσεις φαίνεται ακόμα να κρυφοφεύγουν.

Αυτό ακριβώς ζητά ή ομορφιά της εποχής μας. Τους αμέριμνους παραμυθάδες να αποβάλει. Αυτό όμως απαιτεί, πολιτικό σθένος και αρχές που καθοδηγούν και εμπνέουν.

Μα πάνω απ’ όλα πίστη που ορίζει ένα σκοπό.

Σας ευχαριστώ.