ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

απο τις Φιλιατιώτικες αναμνήσεις του Πόλ Μαντέλου

Προχθές είδα στην τηλεόραση, σε ένα ελληνικό κανάλι, 5-6 παλιές ελληνικές ταινίες της παλιάς εποχής, χωρίς διαφημίσεις. Είδα το “Γαρύφαλλο στ’ αυτί”, “Το σοφεράκι”, “Η Γκόλφω και ο Τάσος”. Πότε γελούσα, πότε έκλαιγα. Θυμήθηκα τότε που ήμουν νεαρός, στο Φιλιάτι, κάναμε το παν να βρούμε 2 δραχμές να πάμε στο σινεμά του Δάλλα, να δούμε τα έργα αυτά. Όμως ας τα πάρω από την αρχή. Η οικογένεια Δάλλα είχε έρθει στο Φιλιάτι από το χωριό Αράχωβα. Τρία αγόρια, ο Σταύρος, ο Δονάτος, ο Γρηγόρης και η Σοφία. Είχαν στην επάνω πλατεία το ιστορικό εστιατόριο που άφησε εποχή για το καλό και φθηνό φαγητό. Ένα από τα αδέλφια, ο Δονάτος (Αηδόνης), δεν αρκούνταν στις δουλειές του εστιατορίου, είχε άλλες ιδέες που αργότερα τον δικαιώσανε. Στον κήπο του εστιατορίου έφτιαξε τον καλοκαιρινό σινεμά και έφερνε ταινίες ελληνικές, καουμπόικες και πάσης φύσεως. Ο κόσμος, που δεν είχε με τι να διασκεδάσει τότε, αγκάλιασε την προσπάθεια αυτή και ομαδικά πηγαίναμε να δούμε τις ταινίες. Επίσης νοίκιασε το μεγάλο καφενείο του Σπύρο Κώτση στην κάτω πλατεία και πρόβαλλε εκεί ταινίες και το χειμώνα. Θυμάμαι με συγκίνηση, όταν τέλειωνε η ταινία και φεύγαμε για τα σπίτια μας, όλο μιλάγαμε για την ταινία που είδαμε ενθουσιασμένοι, και την άλλη μέρα όλοι πάλι γι΄ αυτό μιλούσανε. Η ταινία “Η Γκόλφω και ο Τάσος”, παιζότανε, θυμάμαι, κάθε βράδυ για ενάμιση μήνα συνεχώς. Γριές που δεν έβγαιναν απ’ το σπίτι τους, πηγαίνανε να δουν το έργο αυτό, ακόμα και άρρωστοι απ’ το νοσοκομείο. Όλα αυτά ήρθαν στη μνήμη μου με συγκίνηση και κατάλαβα ότι ο Αηδόνης Δάλλας πρόσφερε πολλά. Αργότερα άνοιξε κινηματογράφους στην Ηγουμενίτσα, στη Σαγιάδα, στην Παραμυθιά, στη Νέα Σελεύκεια, στο Καστρί, στο Κανελλάκι, στην Πάργα και στην Κέρκυρα και για χρόνια διετέλεσε Πρόεδρος των Ιδιοκτητών Κινηματογράφων Δυτικής Ελλάδας και μέλος στο Συμβούλιο κινηματογραφιστών-αιθουσαρχών Ελλάδας. Άνθρωποι προοδευτικοί που παίρνουν τέτοιες πρωτοβουλίες και δίνουν γέλιο και χαρά στον κόσμο, πρέπει να τους το αναγνωρίζουμε. Χάρη στο Δάλλα είδαμε όλα αυτά τα αριστουργήματα. Οι μεγαλύτεροι διασκεδάζανε με τις ελληνικές ταινίες και η νεολαία μορφωνότανε και επηρεαζότανε από τα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου που γυριζότανε εκείνες τις εποχές από μεγάλους σκηνοθέτες και εμείς είχαμε τη δυνατότητα να τα βλέπουμε στο Φιλιάτι, χάρη στο Δονάτο.  Τώρα που γράφω τα λίγα αυτά λόγια, το μυαλό μου ταξιδεύει στην εποχή εκείνη, που με 5 φράγκα στην τσέπη ήμουνα ευτυχισμένος στο Φιλιάτι μας!

Σ.Σ. Οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές στο Φιλιάτι έγιναν προπολεμικά από τον αείμνηστο Βαβουριώτη Νικόλα Πάντο- που είχε έρθει από την Αμερική εγκαταστάθηκε στο Φιλιάτι και είχε κινηματογραφική μηχανή. Ο χώρος προβολών ήταν στο καφενείο ¨το ΝΕΟΝ¨ όπου σήμερα το πνευματικό κέντρο της εκκλησίας (Φιλιάτες 1936 ¨Στο καφενείο «το ΝΕΟΝ» θα προβληθεί η κινηματογραφική ταινία από την κηδεία του Ελευθέριου Βενιζέλου¨.  από την εφημερίδα ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ)

                     του αείμνηστου Κώστα Σπυρόπουλου

   Μιλήσαμε στην προηγούμενη συνεργασία μας με αυτήν εδώ την εφημερίδα, για τις χαρές που ήταν συνυφασμένες με την ομαδική ανά Πέμπτη έξοδο κατοίκων των χωριών αντρών και γυναικών προς το παζάρι.

   Αυτή η έξοδος απόχτησε με τον καιρό τόση σημασία, που το παζάρι σαν όνομα, επικρατούσε του ονόματος της πόλης. Θα προσθέσουμε στη συνέχεια ότι οι ετοιμασίες για το… μεγάλο ταξίδι άρχιζαν το απόγευμα της τετάρτης και ήταν γνωστή η συνήθεια των γυναικών να ρωτάει η μια την άλλη:

-Ω Ζώνια θα πας Φιλιάταις αύριο; Κι η Ζώνια απαντούσε.

-Δεν ξέρω, στα δυο το ‘χω. Να ξημερώσει ο Θεός την ημέρα πρώτα και κατόπι βλέπουμε. Αν πάνω θα σου κρίνω το πουρνό;

-Εγώ δεν μπορώ να καρτερέσω ως το πουρνό που μου λες εσύ, εγώ θέλω να βρω άνθρωπο σίγουρο απόψε, απαδε να τα μάσω και να τσακιστώ να πάνω στο παζάρι μαναχή μου. Εγώ τσιότσιο πράμα ήθελα και είπα μη γένει τσαρές και με εξυπηρετήσει κάποιος να μη τζαρίζομαι στα σοκάκια.

-Τι να σου πω η μαύρη μωρ’ Ζώνια μου, τόσο πράμα που θέλεις εσύ, δεν είναι μανιές μεγάλος, αλλά για, είμαι ακόμα με δέκα γνώμες.

Συνηθίζονταν άντρες και γυναίκες που θα πήγαιναν στο παζάρι να ρωτάνε αδύναμες ηλικιωμένες γυναίκες, αν θέλουν να τους φέρουν κάτι.

-Ω Κάκω, το ‘χω να πάω αύριο στο παζάρι, θέλεις να σου φέρω τίποτα;

-Όχι μωρ’ τσιούπρα μου, απαντούσε συνήθως η Κάκω, τι να μου φέρεις εσύ εμένα, πλανταμό έχω το σπίτι γιομάτο, μια ψυχή είμαι τι θα φάω: αν δεν σου χαλάει η δουλειά φέρε μου δυο σπυριά καφέ. Τον ανταμώνω με το κριθάρι και μου περνάει η ώρα.

   Η παραγγελιά του καφέ ήταν συνηθισμένη, δεν ήταν όμως μοναδική, αφού η γυναίκα που έλεγε ότι θα πάει στο παζάρι, δέχονταν πολλές παραγγελίες. Κι όσο λυπησιάρα, κι όσο καλοπέσουλι ήταν, τόσο μεγαλύτερο σακούλι έπρεπε να κρατάει για να χωρέσουν οι παραγγελίες που δέχονταν από ηλικιωμένους χωριανούς.

   Η έξοδος της Πέμπτης προς το παζάρι ήταν ευχάριστη γι αυτούς που είχαν τις τσέπες γεμάτες. Ήταν όμως και πολλοί, οι περισσότεροι, που έρχονταν στο παζάρι με τρύπιες τσέπες. Αυτοί ήλπιζαν να αγοράσουν τα απολύτως απαραίτητα βερεσέ. Γράφτα, λέγανε στον έμπορο. Τα προβλήματα άρχιζαν όταν ο έμπορος δεν ήθελε ή δεν μπορούσε να κάνει πίστωση. Σ’ αυτή την περίπτωση γύριζαν στο χωριό με άδεια σακούλια.

   Σ’ αυτή την τραγική κατάσταση βρέθηκε μανα με τέσσερα παιδιά, το ένα μικρότερο από το άλλο. Δεν μπόρεσε να αγοράσει τίποτα, ούτε λίγο αλεύρι, και γύρισε στο χωριό με άδεια χέρια. Ντρέπονταν όμως να μπει στο χωριό με άδειο σακούλι και τι έκανε; Το γέμισε ως επάνω με αγριόχορτα και κλαριά. Τα παιδιά της που την περίμεναν, πέταξαν από τη χαρά τους όταν είδαν το γεμάτο σακούλι. Η συνέχεια γνωστή. Λίγο πολύ τη ζήσαμε όταν ήμασταν μικρά παιδιά εκείνα τα χρόνια.

https://www.epiruspost.gr/radovizi-zitsas-oi-floges-eftasan-sti

https://www.epiruspost.gr/epta-chronia-gia-na-allaxoyn-oi-lampes

https://www.epiruspost.gr/choris-rampes-amea-tesseris-paralies-t/

https://www.epiruspost.gr/ta-zygizei-o-dimarchos-tis-igoymenit

Ο βουλευτής Θεσπρωτίας Βασίλης Γιόγιακας έκανε την ακόλουθη δήλωση μετά την κατάθεση μήνυσης από τον ΤΟΕΒ Κρύας – Λαψίστας για ρύπανση του περιβάλλοντος καθώς και τις δηλώσεις του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας περί τεράστιων υπερβάσεων ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων μικροβιακού φορτίου στην τάφρο Λαψίστας:

«Οι τελευταίες εξελίξεις στην υπόθεση της ρύπανσης της τάφρου της Λαψίστας επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σοβαρό περιβαλλοντικό ζήτημα, το οποίο απαιτεί άμεση, συντονισμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την άρδευση και την αγροτική παραγωγή. Αφορά τη δημόσια υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και του ποταμού Καλαμά, ενός οικοσυστήματος ιδιαίτερης σημασίας για τη Θεσπρωτία και συνολικά για την Ήπειρο.

Με Ερώτησή μου προς τους συναρμόδιους υπουργούς την περασμένη εβδομάδα ζήτησα συγκεκριμένες απαντήσεις για τις ενέργειες που έχουν γίνει, τους ελέγχους που βρίσκονται σε εξέλιξη και τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν για την προστασία του ποταμού Καλαμά, στον οποίο καταλήγουν τα νερά της τάφρου.

Εκείνο που προέχει είναι να υπάρξουν γρήγορα, σαφή και επιστημονικά τεκμηριωμένα συμπεράσματα. Οι πολίτες, οι παραγωγοί και οι τοπικές κοινωνίες δικαιούνται να γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει, ποια είναι η αιτία της ρύπανσης και με ποιον τρόπο θα αντιμετωπιστεί οριστικά.

Θα παρακολουθώ στενά την εξέλιξη της υπόθεσης μέχρι να υπάρξουν πλήρεις απαντήσεις και αποτελεσματικές λύσεις. Η προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας είναι ευθύνη όλων μας και δεν μπορεί να περιμένει.».

https://allnews-epirus.blogspot.com/2026/07/blog-post_536.html