ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Ιστορική Μνήμη και Πολιτική Νοημοσύνη Τί, πώς και γιατί συνέβη στο Λιτόχωρο στις 31 Μαρτίου 1946, ανήμερα των Εκλογών –  Το ιστορικό γεγονός του εμπρησμού δύο κτιρίων και της δολοφονίας νεαρών στρατιωτών και αστυνομικών

του Γιώργου Μαστορίδη

     Ιστορικά, δεν υπάρχει πλέον καμιά αμφισβήτηση, με τη σύμφωνη μάλιστα ιδεολογική άποψη και του Κ.Κ. για ταξική ένοπλη σύγκρουση, ότι ο εμφύλιος στην Ελλάδα, πέρα από τη διχαστική πολιτική σκέψη Δεξιάς και Αριστεράς, άρχισε ήδη επί Κατοχής. Ως βασική γενεσιουργός αιτία αναγνωρίζεται η κομματική στρατηγική και τακτική της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος για τη βίαιη στρατιωτική επιβολή της Δικτατορίας του Προλεταριάτου. Αμέσως μετά την Απελευθέρωση από τους Γερμανούς οι στρατιωτικές δυνάμεις του Κ.Κ. ηττήθηκαν για πρώτη φορά στη Μάχη της Αθήνας (3 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι τις 15 Ιανουαρίου 1945). Ακολούθησε η Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) και επικράτησε ειρήνη, δυστυχώς πρόσκαιρη.

     Στις αρχές του 1946 η νόμιμη Κυβέρνηση αποφάσισε τη διεξαγωγή των πρώτων μεταπολεμικών Βουλευτικών Εκλογών, την Κυριακή 31 Μαρτίου, με Απλή Αναλογική και Διεθνή Εποπτεία.  Η 2^η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος, ένα χρόνο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, στις 12-15 Φεβρουαρίου 1946, αποφάσισε τόσο για την πολιτική υπονόμευση της ομαλής διεξαγωγή των Εκλογών με την Αποχή όσο και για τον ταξικό ένοπλο αγώνα με σκοπό τη στρατιωτική κατάληψη της πολιτικής εξουσίας. Στο πλαίσιο αυτής της κομματικής απόφασης σχεδιάστηκε από την κομμουνιστική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, τον Νίκο Ζαχαριάδη και τον Μάρκο Βαφειάδη, η οργανωμένη στρατιωτική επιχείρηση στο Λιτόχωρο από ένοπλους κομμουνιστές με βαρύ οπλισμό και εμπρηστικά μέσα (βενζίνη και βόμβες) εναντίον του Σταθμού Χωροφυλακής και του παρακείμενου Στρατιωτικού Κτιρίου,  σε καιρό ειρήνης και χαλαρής εκλογικής προετοιμασίας, τα ξημερώματα ανήμερα των Εκλογών. Σκοπός ήταν να υπονομευθεί η ομαλή διεξαγωγή των εκλογών και να αποδειχθεί η αδυναμία της κυβέρνησης να επιβάλει την τάξη. Σύμφωνα και με τη σημερινή ιστορική ανάλυση, το γεγονός αυτό αντιπροσωπεύει την  «πανηγυρική διακήρυξη» της έναρξης ένοπλης εξέγερσης κατά του αστικού καθεστώτος, ενάντια στο καπιταλιστικό κράτος, ακριβώς την ημέρα που διεξάγονταν οι εκλογές, από τις οποίες το κόμμα απείχε. Ως γνωστόν και αυτή η 3χρονη Ταξική ένοπλη εξέγερση έληξε, μετά από αλλεπάλληλες ήττες από τον κυβερνητικό εθνικό στρατό, στις 30 Αυγούστου 1949.

     Στο Λιτόχωρο επικράτησε η «ηθική της βίας» μιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας και  εφαρμόστηκε στην πράξη το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Οι ένοπλοι κινήθηκαν από τον Όλυμπο αιφνιδιαστικά τη νύχτα, κατέλαβαν στρατηγικά σημεία, όπως το καμπαναριό της Εκκλησίας, και χρησιμοποίησαν βαρύ πολεμικό οπλισμό, πολυβόλα, χειροβομβίδες  και δοχεία βενζίνης, προκαλώντας πυρκαγιά στα δύο Κρατικά Κτίρια. Τα θύματα σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές ήταν δεκατρία (13) άτομα, δώδεκα νεαρά και μία ηλικιωμένη καθαρίστρια. Τρεις τραυματίες και η καθαρίστρια είχαν μαρτυρικό θάνατο, κάηκαν ζωντανοί μέσα στα Κτίρια που τυλίχθηκαν στις φλόγες από τον εμπρησμό:      

Χωροφύλακες

1. Ευαγγελίδης Γεώργιος του Κωνσταντίνου, ετών 21, Μεσοχώρα Τρικάλων

2. Ευαγγελίδης Γεώργιος του Σταύρου, ετών 21, Μεσοχώρα Τρικάλων

3. Κλάντζος Γεώργιος του Ιωάννου, ετών 23, Μεγάλα Καλύβια Τρικάλων

4. Λιάγκας Ηλίας τού Χαρίση, ετών 20, Ελευθεροχώριο Ελασσόνος

5. Μαντάς Θεμιστοκλής τού Νικολάου, ετών 23, Πρόδρομος Τρικάλων

6. Μήτσου Αναστάσιος του Κωνσταντίνου, ετών 21, Πύργος Τρικάλων

7. Ξηντάρας Γεώργιος του Νικολάου, ετών 23, Μεσοχώρα Τρικάλων

8. Πουλιανίτης Νικόλαος του Χρήστου, ετών 23, Πυργετός Τρικάλων

9. Σακκάς Αριστείδης τού Ιωάννου, ετών 23, Μεσοχώρα Τρικάλων

Στρατιώτες

10. Λοχίας, Γκουνός Νικόλαος του Αθανασίου, ετών 28, Λεπτοκαρυά Πιερίας

11. Λοχίας, Τσούκας Νικόλαος του Αθανασίου, ετών 27, Λιτόχωρο Πιερίας

12. Στρατιώτης, Μουσκεφτάρας Γεώργιος του Κωνσταντίνου, ετών 28, Κορυφή Ημαθίας

Καθαρίστρια

13. Καθαρίστρια, Λαλουμίχου Ευαγγελία, σύζυγος Ευαγγέλου, το γένος Κόλπη Ιωάννου, ετών 59, Λιτόχωρο Πιερίας

Ανθρώπινη Πολιτική Νοημοσύνη

    Ογδόντα (80) χρόνια μετά, με βάση το διαχρονικό πλαίσιο της Ανθρώπινης Νοημοσύνης, πώς αξιολογείται αντικειμενικά με κριτήρια ηθικά, ιδεολογικά και πολιτικά η προσχεδιασμένη από την ηγεσία του Κ.Κ. τρομοκρατική θηριωδία στο Λιτόχωρο;

 1. Ηθική Διάσταση: Απαξίωση της ανθρώπινης ζωής

    Από τη σκοπιά της οικουμενικής ηθικής, η επίθεση στο Λιτόχωρο κρίνεται ως εχθροπαθής, ύπουλη και δολερή,  μισάνθρωπη και μισαλλόδοξη. Η επιλογή να εξοντωθούν νέοι άνθρωποι, κληρωτοί στρατιώτες και δόκιμοι χωροφύλακες, την ώρα του ύπνου μέσω εμπρησμού, στερείται του «κώδικα τιμής» ακόμη και της πολεμικής σύγκρουσης. Η ηθική νοημοσύνη εδώ υποχωρεί μπροστά στον κυνισμό της ιδεολογικής βίας: τα θύματα δεν αντιμετωπίζονται ως άνθρωποι με δικαίωμα στη ζωή, αλλά ως «εμπόδια» ή «σύμβολα» του εχθρικού κράτους που πρέπει να εξαλειφθούν, για να σταλεί ένα κομματικό μήνυμα.

2. Ιδεολογική Διάσταση: «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»

   Το ιδεολογικό δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της λενινιστικής και σταλινικής πρακτικής. Στην κομμουνιστική ιδεολογία της εποχής, η «ιστορική αναγκαιότητα» για την επιβολή της Δικτατορίας του Προλεταριάτου υπερβαίνει κάθε αστική ηθική. Αν ο σκοπός είναι η επανάσταση, τότε κάθε μέσο (βία, δόλος, τρομοκρατία) θεωρείται «ηθικό» εφόσον εξυπηρετεί αυτόν τον σκοπό. Στο Λιτόχωρο, η ηγεσία του ΚΚΕ εφάρμοσε την τακτική της «νομοτελειακής σύγκρουσης». Η ανθρώπινη νόηση μετατρέποντας το έγκλημα σε «επαναστατική πράξη» εργαλειοποιείται πλήρως από το δόγμα.

    Στο ερώτημα εάν ιδεολογικά  ο σκοπός αγιάζει τα μέσα,  η απάντηση της κομμουνιστικής ηγεσίας, και τότε αλλά δυστυχώς και σήμερα, είναι ένα κυνικό «ναι». Όμως, με όρους Ανθρώπινης Νοημοσύνης και Πολιτισμού, η απάντηση είναι «όχι». Όταν τα μέσα είναι ειδεχθή, όπως οι εμπρησμοί και οι  δολοφονίες αμυνομένων, τότε διαφθείρουν ανεπανόρθωτα και τον ίδιο τον σκοπό.

3. Πολιτική Διάσταση: Η στρατηγική του αίματος

    Πολιτικά, η στρατιωτική επιχείρηση στο Λιτόχωρο ήταν μια συνειδητή επιλογή υπονόμευσης της Δημοκρατίας. Την ημέρα που ο λαός καλούνταν να εκφραστεί μέσω της κάλπης, η ηγεσία του Κ.Κ. επέλεξε την κάννη του όπλου. Κεντρικός στόχος ήταν να καταστήσει αδύνατη την ειρηνική συμβίωση και να εξαναγκάσει το κράτος σε σκληρά αντίποινα, ώστε να πολωθεί η κοινωνία και να τροφοδοτηθεί η ταξική επανάσταση για την επιβολή ενός ολοκληρωτικού μοντέλου, το οποίο είχε ήδη αρχίσει να επιβάλλεται στην Ανατολική Ευρώπη. Αυτή η «πολιτική νοημοσύνη της σύγκρουσης» οδήγησε σε μια πολύνεκρη εθνική τραγωδία, καταστροφική για τη χώρα, με πολλές και πολύχρονες εμφυλιακές και μετεμφυλιακές συνέπειες: κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές.

     Το Λιτόχωρο παραμένει στην Ιστορία ως σύμβολο μισάνθρωπης και αντιδημοκρατικής ιδεολογίας· η πολιτική σκέψη του «συμφιλείν» ηττήθηκε από την τυφλή ιδεολογική ηθική της βίας του «συνέχθειν». Και προκαλεί αλγεινές εντυπώσεις στη δημοκρατική κοινωνία ο εφετινός εορτασμός από τη σημερινή κομματική ηγεσία Δημήτρη Κουτσούμπα και Ιωσήφ Ζαχαριάδη: επετειακή «τιμή και δόξα» για την έναρξη της τρίχρονης εξέγερσης του ΔΣΕ αντί για κομματική αυτοκριτική και λογοδοσία. Η διχαστική χρήση της θηριωδίας ως εποποιίας, η επικολυρική δικαίωση των θυτών και η ασεβής αναλγησία έναντι των θυμάτων τους τεκμηριώνουν και επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η κομμουνιστική ηγεσία με περισσό θράσος και ιστορικά ασυμβίβαστη εξακολουθεί να επιμένει σταλινικά και ζαχαριαδικά «με το όπλο παρά πόδα».