
Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.
ΤΟ ΛΙΟΝΤΑΡΟ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Σπ. Μελά
Μετά το 1812 ο Γιώρη Κίτσος (Κονταξής) διορήστηκε από τον Αλή διοικητής Φιλιατών. Τα έφτιαξε με μια τουρκάλα και τον μαχαίρωσε ο άνδρας της κι έφυγε για αλλού- Τραγούδι.
Ο Κίτσο Κονταξής είχε παιδιά τους: Σίμο, Γιώρη, Βασιλική-.
ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΡΟΜΜΥΔΑΣ 1868- 1922
υπο Γεωρ. Μάνου από Ιερομνήμη
-Το 1854 οπλαρχηγός Τσάμης, σε δυο μικρομάδς του δρούσε κι ο παππούς Κώστα Μήτσης.
-25 Μαρτίου 1906 ιδρύεται η οργάνωση Εθνική Ηπειρωτική Εταιρία, με πρωταγωνιστές τον Σπυρο Μήλιο και τον Δαγκλή- πρόεδρο με δ/νσεις α-Ιωαννίνων, β- Πρεβέζης, γ- Αργυροκάστρου. Μυστική προεργασία και επιλογή ανθρώπων πατριωτών.
-1878-80 Φόνος Φέζο Ντερβέναγα;
-Η Εθνική Εταιρία είχε ιδρυθεί πριν το 1896 με πρόεδρο τον Ηπειρώτη πρωθυπουργό Σπύρο Λάμπρο.
-1908 Κίνημα Νεότουρκων- ύνταγμα, Χουριέτ.
-Γιάννης Πουτέτσης – Βοριάς, καπετάνιος από την Τσούκα Β.Ηπείρου που σκοτώθηκε το 1912.
-Ηγούμενος Μπέσιας από του Λιά, μυημένος
-Σαντεντίν, Τούρκος αξιωματικός από Αραβία.
-Ο Κρομμύδας το 1909 έφυγε για Ελλάδα κατά εντολή Εταιρίας.
-Θύμιος Λώλης αγωνιστής Βούρκου, από Κρανιά. Δελβίνου.
-Χρήστος Κ. Λιώλιος αγωνιστής Βούρκου, παπούς Κυρίτση.
-Φέζο Γιάνιαρης, Μέτζο Καρόκας, Χαρούν Νταγιάκας.
-Το 1911 στο μαγαζί Βασίλη Φαφούτη στου Λιά ο Χαρούν Ντογιάκας έφαγε ξύλο από Απόστολο Αθανασίου και είπε «αν ζήσω ορε Λιά βρώμη θα σε σπείρω», σε ένα μήνα πέθανε από ντροπή.
-Τζών Κώστας, Λιώτης Γιάννης Παπακώστας υπαρχηγός Κρομμύδα
-Ηλίας Τσίτος από Ξέχωρο, παλικάρι του Τζών Κώστα.
-Κοντά στο Μοναστήρι της Ρίπεσης 2-3 παλλικάρια του Τζών Κώστα- Κρομμύδα κι ο Σωτήρη Χαραμόπουλος σκότωσαν τον Αγά Φέζο Γιάννιαρη. Σε 2-3 μέρες σκότωσαν στην Πρέσπα Κεραμίτσας το Μέτσιο Καρόκα
-ΜΕΜΟΥΡ ΡΕΖΗΣ Ξένη Εταιρία- εργοστάσιο καπνών περιοχή Φιλιατών, δ/ντης Δημ. Φάντης.
-Στον Αητό Σαγιάδας οι αντάρτες παραλαμβάνουν 30 μάλινχερ σταλμένα από Ελλάδα, στην παραλαβή ήταν οι: Φάντης, Κρομμύδας, Θαν. Παντέχης, Γρηγόρης Ζάκας, Γιώργος Λώλης, Τσιάβο Ντούρος, Τσιάβο Ντούρος, Ντ΄΄ινο Βενέτης, Ηλία Τσίτος.
-Μάχη πενταλώνια Τσαρκοβίστας σκοτώνονται πολλοί Τούρκοι, σκοτώνουν τον Δ. Φάντη στο Φιλιάτι.
-Μάχη σκάλας Κεραμίτσας (στην ομάδα Τζών Κώστα και Γιώργο Τσιάβο, Σωτ. Κουλύρας, Σπύρο Κώτσης. Οι Τούρκοι έκαψαν Αράχωβα, Χλωμό, Κεραμίτσα και Πλαίσιο 20 σπίτια- ήταν κι ο Μουχαρέμ Ρουσίτης.
-Στις 6 Οκτωβρίου 1912 κηρύχθηκε πόλεμος κατά της Τουρκίας.
-Στις 7 Οκτωβρίου 1912 ο Κρομμύδας έκαψε αποθήκες Τουρκικού υλικού στον Παρακάλαμο.
-Στον Αετό αποιβάζονται 350 εθελοντές, αρκετοί Κρήτες, όπως ο οπλαρχηγός Δελεγιάννης.
-Τεριακίδης μς τσολιάδες.
-Κρομμύδας- Κολοβός (Βασίλης) καταστρέφουν Μύλους Βελτσίστας- ο Κολοβός πατήθηκε στο Κιλκίς το 41 από Γερμανικό Τανκς.
-Ευάγγελος Κολοβός από Σωτήρα.
-Μανώλης Πατεράκης ανηψιός Ντεληγιαννάκη, σκοτώθηκε το 12 στη σκάλα Παραμυθιάς.
-Λαχτάρας η Μακαρόνας σημαιοφόρος του Κρομμύδα.
-Στοιχεία στο συγγραφέα έδωσε ο Σπύρος Κέλλης από του Λιά.
-Το βιβλίο έχει σημαντικές φωτο τοπικών αγωνιστών.
-Του Λαμπόβ’ της Παναγιάς- σκότωσαν τον Μέτσιο Αγά
Και τον Φέζο Νταγίρα- για σου καπετάν Κρομμύδα.
Σχολιάστε