Τουρκία: Η αυταρχική διολίσθησή της στο επίκεντρο της Επιτροπής Tom Lantos στο Κογκρέσο των ΗΠΑ
04
06
26
Φιλιάτες 4/5/26, ο καιρός
04
06
26
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 18-24 ΥΓΡΑΣΙΑ 75% ΑΝΕΜΟΙ 4BF ΝΑΝΑΤΟΛΙΚΟΙ
το απόγευμα…
Για να μη παρεξηγηθώ, με τις συχνές αναφορές μου για το Φιλιατιώτικο παζάρι, να πω ότι οι λόγοι συχνής αναφοράς είναι ότι: αυτή τη μέρα μόνο βλέπεις πλέον κόσμο στο Φιλιάτι, να μη την χαρούμε; Αν προσθέσει κανείς και τις διάφορες άλλες επαφές και συναλλαγές, κοινωνικές και οικονομικές, νομίζω πως αξίζει ο κόπος και η συχνή αναφορά που κάνω. Άλλωστε γραφικός δεν πρόκειται να γίνω- είμαι ήδη- όπως μου λέει ο φίλος Λόη Λιανός χαριτολογώντας, «αφού γράφεις είσαι γραφικός…» Βαρετός δεν θέλω να γίνω… Όμως έχει τόσα πράγματα που δεν ξέρω, μόνο εγώ το βλέπω και τα χαίρομαι;
Άντε τώρα, τι να πεις στη «Ερατώ» που δεν την νοιάζει οτι δεν έχει παπουτσάκια, αλλά ένα γλυφιτζούρι το ήθελε;
τι να πεις στο Μπαρμπα Μήτση Έξαρχο που στα 90φεύγα του ανοίγει η καρδιά του μια φορά κάθε Πέφτη;
τι να πεις στον γνωστό και αγαπητό φίλο ιερωμένο, που έχει μια μοναδικότητα προσφοράς αλλά ακούραστος ψάχνει να βρει κι άλλους δρόμους κι άλλους τρόπους, να αξιοποιήσει το λειτούργημά του;
κι ακόμη στο Σπύρο Διαμάντη, που δεν πίνει άλλο ούζο (έχει πιεί ένα καράβι) και τον Λάκη Γούλα, που προσπαθεί να συμπληρώσει το… καράβι;
τι να πεις στο Τέλη Τσέλα που ξέρει καλά την αξία του Παζαριού, μαζί το κλείνουμε…
τι να πεις στους τουρίστες που ξεχωρίζουν σαν η μύγα μες το γάλα, άσπροι άσπροι- σε σύγκριση με εμάς του ηλιοκαμένους…
τι να πεις στους φίλους απο το Φιλιάτι και τα χωριά που χαίρονται την συναναστροφή και την παρέα;
τι να πεις στο Γιώργο Στάθη που έχει ζήσει κάποια χρόνια στο Φιλιάτι κι έρχεται κάπου κάπου να το δει;
τι να πεις στην Αντιγόνη Φίλη την Σύμβουλο της Περιφέρειας που αγαπάει το Φιλιάτι σαν δευτερο χωριό της; Εδω με παρέα εκπαιδευτικών στην πάνω πλατεία, Τάτσης, Μπάμπας, Γατσέλος κλπ.
τι να πεις στους μαθητές, στη νεολαία που τέλειωσε το γράψιμο και θέλει να απολαύσει καφεδάκι και ντουγρού στο Λιοτριβάκι:
ΣΚΟΡΔΟΠΑΖΑΡΟ ΣΗΜΕΡΑ, κι είπε η Κάκω: ήφεραν πολλά σκόρδα να βάλουμε να μη ματιαστούμε…. επειδή ψηφίσαμαν καλά…
σκόρδα…παντου…
και μέσα στα καφέ μπήκαν να πουλήσουν σκόρδα…
την άλλη Πέμπτη περιμένουμε όσους έχασαν τούτη…
Απο τα Νεα των Φιλιατών, 1999
03
06
26
απο το φύλλο του Οκτώβρη 1999, σατυρικό για το Παζάρι- Λάμποβο που προσπαθούσαν να στήσουν στο Φιλιάτι- στίχοι γραμμένοι απο τον αείμνηστο Πέτρο Γούλα:
ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ
Όποιος θέλει να γελάσει-απ’ το Φιλιάτι ας περάσει
Για να δει το πανηγύρι-σαν τσιγγάνικο τσαντίρι
Με τους τσίγκους σκεπασμέν-Αχ Φιλιάτι ρου καημένο
Μη φωνάζετε δημότες- θα μας μάσουν σαν τις κότες
Τι απ’ τα έργα τους αυτά-παίρνει ο Δήμος τα λεφτά
Νε πλερώσει τα παιδιά-που κουράζονται και αυτά
Είναι βλέπεις πιο πολλά και χρειάζονται λεφτά
Πού να ξέραν οι παλιοί-που δεν περνάνε δραχμή
Και πρόσφεραν και πολλά
Μα ξεχάστηκαν όλα αυτά
Η Αγία Τριάδα λέει -μόνη της τα χάλια κλαίει
Με παράπονο πικρό μας λέει
που είστε εσείς οι Φιλιατιώτες-ήρθαν μόνο οι Φοινικιώτες
Και ολίγοι Φατηριώτες
Σου στείλα και τον Βασίλη-με το ούζο του στα χείλι
Δεν είναι τώρα Φοινικιώτης-είναι μισο-Φιλιατιώτης
Είναι λέει εξουσία, μα τον βαλαν στη γωνία
μ’ αυτός και πάλι βρήκε εξέδρα πιο μεγάλη
μες στον Δάλλα ένα βράδυ και καθόταν
με καμάρι με την εξουσία πάλι.
Στην Άγια Τριάδα λέω-θέλουν κι άλλα να σου κάνουν
την γιορτή σου για να αλλάξουν-αν τολμήσουν ας το πράξουν
Τότες κι νεκροί ακόμα-θα σηκωθούν από το χώμα
Και οι Φιλιατιώτες όλοι
Με υψωμένο το κεφάλι-θα τους μπουν με το στυλιάρι
ας σκωθούν οι πεθαμένοι-από τον τάφο οι καημένοι
για να δούνε το Φιλιάτι-θα ντραπούν για μας λιγάκι.
Πώς κατάντησες καημένο-τόσο περιφρονεμένο
και τον Γιώργο περιμένουν- το Φιλιάτι για να φτιάξει
βάλε Γιώργο κάποια τάξη-κι όλοι θάμαστε εντάξει
Κάνατε κι ένα πηγάδι-ήτανε έμπνευση μεγάλη.
Όλοι μας να μαζευτούμε-στο πηγάδι για να μπούμε
Μην τυχόν και δεν βραχούμε-είναι έργα σοβαρό;
Ποιας τα σκέφθηκε αυτά; είχε τρομερό μυαλά.
Έτσι βλέπω, έτσι γράφω και με λένε όλοι Βλάχο.
Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ Γιάννη Σάρρα
-Την μέρα της κύρηξης του πολέμου του ’40 εξορίστηκαν ηγετικά στελέχη των Μουσουλμάνων, από το Φιλιάτι ο Μεχμέτ Ζεκιργιά- Μουφτής, Μουσά Ντέμη και Σάκκο Μπράχο.
-Με την υποχώρηση των Ιταλών πήραν ομήρους και τους έστειλαν στην Ιταλία, από το Φιλιάτι: Αχιλλέα Γούλας, Μιλτιάδη Φραγκίσκος, Κώστα Στράτης, Βασίλη Τσότσης.
-Με την ανακατάληξη 11/1940 όλοι οι Μουσουλμάνοι πάνωαπο 18 χρονών εξορίστηκαν. Τότε πολλοί ασυνείδητοι χριστιανοί οργίασαν σε βάρος των ανυπεράσπιστων γυναικόπαιδων.
-Τέλος Μάη του ’41 γύρισαν κι Μουσουλμάνοι από την εξορία. Οι Ιταλοί πικραμένοι από τον εξευτελισμό κι Μουσουλμάνοι από τις απρέπειες των Ελλήνων ενώθηκαν καλύτερα.
-Τα πρώτα θύματά τους είναι τέλος του 41 στο Λαδοχώρι, Γκραικοχώρι, Κουσοβίτσα.
-Το Φλεβάρη του 42 σκότωσαν (συμμορία Νταλιάνη) τον Δ/ντη Νομαρχίας Βασιλάκο.
-Τον Ιούλιο 1942 ιδρύεται από Νουρί και Μαζάρ Ντίνο στρατικοπολιτική οργάνωση με επωνυμία ΞΙΛΑ, εν ονόματι του Ντούτσε.
-Η ΞΙΛΑ άρχισε να παίρνει κτήματα των χριστιανών και να τα δίνει στους Μουσουλμάνους, ακόμη κι αυτά που είχαν πουληθεί.
-Μια μερίδα των Μουσουλμάνων βοηθούσε τους Χριστιανούς.
-Τον Ιούλιο του 1943 φεύγουν οι Ιταλοί, οι ΞΙΛΑ συνεχίζει με τους Γερμανούς και στόχο την καταστολή των ανταρτών ΕΑΜ, ΕΔΕΣ.
-13/9/43 ΈΚΑΨΑΝ ΤΗ ΣΑΓΙΑΔΑ
-14/9/43 ΕΚΑΨΑΝ ΤΗΝ ΠΛΗΣΙΒΙΤΣΑ
-27/6/44 Οι Γερμανοί εγκαταλείπουν την Παραμυθιά, στην είσοδο περίμεναν το ΕΔΕΣ οι Δεσπότης, Μουφτής, Αλή Αφούζης κλπ.
-Οι Μουσουλμάνοι μετά από αλεπάλλιλες συσκέψεις αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πατριδα, από φόβο αφανισμού.
-Τρείς δρόμοι υπήρχαν, οι δυο από το Ραι κι ο ένας από τη Βρυσέλλα. Χιλιάδες άτομα, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, γερόντοι προχωρούν τον γολγοθά της σωτηρίας. Οι σφαγές της Παραμυθιάς και μετά την είσοδο του ΕΔΕΣ δεν αφήνουν ελπίδες, αν ήθελαν να επιζήσουν έπρεπε να ξεριζωθούν..
-Οι Γερμανοί μετά την αποτυχία στη μάχη της Μενίνας θέλουν να βοηθήσουν αλά δεν κα΄νουν τίποτε.
-Στις 23/9/44 το ΕΔΕΣ μπαίνει στην Ηγουμενίτσα.
-Με την απελευθέρωση ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ χώρισαν τις περιοχές, τις Μουσουλμανικές είχε αναλάβει ο ΕΔΕΣ..
-Με τη συγκρότηση του μεταπολεμικού κράτους οι Μουσουλμάνοι δικάστηκαν ερήμην σαν εγκλημετίες πολέμου και δοσίλογοι και καταδικάστηκαν όλοι σε θάνατο, σε ισόβια στέρηση της Ελληνικής Ιθαγένειας και δήμευση της περιουσίας υπέρ του δημοσίου.
-Στα Μουσουλμανικά χωριά κατοίκησαν: Μαζαρακιά-Ποποβίτες, Κουρτέσι-Δραγανίτες και Σαρακατσάνοι, Βερβίτσα- Γκρικιώτες, Γλυμποτσάτι-Ντουσκαριώτες, Νουνεσάτι- Ντουσκαριώτες, Σαράτι- Ντουσκαριώτες και Σαρακατσάνοι, Κούτσι- Βαλανιδιώτες και Πραδαλιώτες, Βρέστα- Κραγκουνόβλαχοι, Δρυμίτσα- Κραψινοί, Δράμεσι- Πετροβιτσιώτες, Μπεντελάνι- Ελεσνιώτες,. Βρατίλα, Σεμερίζα, καπετινοί και Ποποβίτες, Αληοράτι- Σαρακατσάνοι, Καρβουνάρι- Δραγανίτες, Καλιοστάσι,- Κορυτιανίτες, Μενίνα- Τζουριλιώτες, Ρίζανη- Βορειοηπειρώτες, Βάρφανη-Λαμπανιστιώτες, Νίστα-Ντουσκαριώτες, Σκορπιώνα-Σαλονικιώτες και Κερασοβίτες, Μούρτος – Ποποβίτες και Ντουσκαριώτες, Πέρδικα- Ποποβίτες και Ντουσκαριώτες, Μοκοβίνα- Καρτεριζιώτες και Σαρακατσάνοι, Βράστοβο- Πετουσιώτες,Μαργαρίτ, Καμίνι, Γαρδίκι- Σκαπετοινοι.
ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΕΣ: Νταλιάνης, Νετζήπ Αλή Χάιρο, Ρεφάτ Ντούλες, Κραμάν Μουλά Χαλήλ, Ισούφ Μούχο, Χαμίτ Μούχο, Σερβέτ ουσείν, παιδιά Ντούλε Ντέμη, Χατζή Μπέκιο, Φεήμ Μπεκίρ,, Ταχήρ Μεροζ,
Μερσίν Ζέκιο, Λιάζε Ντίκα, Άντέμ Ιντρίζ, Μάχμούτ Μάλε, Κιπε Νταούτ,
Ρετζέπ Μεχμέτ, Χάμζο και Ναζίφ Ρετζεπ, Ισούφ Μάζε, Ίλιας Νέλιο, Χαμίτ και Ταχήρ Μητηλη, Νέλιο Χαμήτ, Αντέμ Ιντρίζ, Χόντο Χαμζά.
Μουσταφά Γκέρα, Φαγκρά Αλή Μούχο, Λιούτ Γκάνες, Νταλιάν Φερχάτ, Μουρτεζάν Μουσά, Φεχρή Αλή Μούχο, Νταούτ Αλή, Αντέμ Σέικο.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 