ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Thanos Tzimeros  Τέτοιες τάχα μου ανθρωπιστικές σάχλες έχουν κάνει σοβαρούς ανθρώπους να ακούν «φιλελευθερισμός» και να φτύνουν στον κόρφο τους. Γέρασε, καράφλιασε ο Aristides, που κάνει παρέα μόνο τα άλλα προφίλ του, αλλά καραφλιάζει κι εμάς που δεν έχει καταλάβει ακόμα ότι και οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα να ζήσουν τη ζωή που θέλουν, χωρίς να απειλούνται από όσους, με το πρόσχημα του κατατρεγμένου ή αυτού που αναζητάει καλύτερη μοίρα, θέλουν να μετατρέψουν την ανεκτική δυτική κοινωνία σε ισλαμικό χαλιφάτο. Ούτε περνάει από το μυαλό του ο κίνδυνος, αν όλοι αυτοί πάρουν εντολή να ξεκινήσουν τις οργανωμένες επιθέσεις που τώρα γίνονται από μεμονωμένα τζιχάντια. Ούτε το τι θα συμβεί σε περίπτωση που η χώρα «φιλοξενίας» π.χ. Ελλάδα εμπλακεί σε πόλεμο με την χώρα προέλευσης π.χ. Πακιστάν ή με μια σύμμαχό της π.χ. Τουρκία. Και δες σπαραξικάρδια φωτογραφία που ποστάρει, από φωτοτράπεζα. Πού την βρήκε; Θα έψαξε πολύ ανάμεσα στα μιλιούνια των ανδρών εισβολέων. Όταν είσαι ακάματος ερευνητής, φαίνεται αυτό παντού.

Υ.Γ. Φυσικά, ως «γνήσιος φιλελεύθερος», δεν επιτρέπει τα σχόλια σε όσους δεν είναι φίλοι του. Κι αν ένας φίλος του ασκήσει κριτική, τον διαγράφει. Οπότε μαζεύονται από κάτω διάφοροι γκρούπις, ευαισθητούληδες και ευαισθητούλες, και συγκινούνται: «Αχ, καλέ, τι υπέροχος άνθρωπος είστε κύριε καθηγητά, πόσο τυχερή ήμουν που σας είχα δάσκαλο!»

Ξένος ήμην

Αυτές τις ημέρες με απορρόφησαν τόσο τα βρετανικά αρχεία και η Επανάσταση που δεν έγραψα ό,τι όφειλα για όσα συνέβησαν στη Θεούτα. Η κρίση φαίνεται ότι ήταν τεχνητή και είχε στόχο την Ισπανία ή την Ευρώπη συνολικά. Με συγχωρείτε, αλλά αυτό λίγο με απασχολεί. Διότι εμένα με ενδιαφέρουν κυρίως αυτοί οι απελπισμένοι. Που είτε εργαλειοποιήθηκαν είτε όχι, αυτοί είναι τα πραγματικά θύματα.

Η δική μου αφετηρία είναι απλή διότι είμαι γνήσιος φιλελεύθερος, άρα όχι μόνο υπέρ της ελευθερίας μετακίνησης των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων αλλά κυρίως υπέρ της ελεύθερης μετακίνησης των ανθρώπων.

Και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο είμαι υπέρ των προσφύγων και των μεταναστών, υπέρ του δικαιώματος κάθε ανθρώπου να αναζητήσει μια ασφαλέστερη, ελεύθερη και αξιοπρεπέστερη ζωή σε όποιο μέρος του πλανήτη επιθυμεί.

Προσπαθώ να βλέπω κάθε ζήτημα πίσω από ένα ρωλσιανό «πέπλο άγνοιας». Ας υποθέσουμε πως δεν ξέρω πού θα γεννηθώ. Δεν ξέρω αν θα γεννηθώ στην Αθήνα, στη Μαδρίτη ή σε μια χώρα διαλυμένη από τον πόλεμο, τον αυταρχισμό, τη βία, την εκμετάλλευση, τη φτώχεια, και την απελπισία. Δεν ξέρω αν θα έχω διαβατήριο που ανοίγει σύνορα ή ένα διαβατήριο που τα κλείνει.

Και θέτω στον εαυτό μου ένα πολύ απλό ερώτημα: αν ήμουν εγώ στη θέση αυτών των ανθρώπων, τι θα έκανα;

Ακριβώς το ίδιο.

Θα έφευγα. Θα περνούσα σύνορα αδιαφορώντας για κινδύνους, απαγορεύσεις και απειλές. Θα έψαχνα δουλειά, ασφάλεια, ελευθερία, μια καλύτερη ζωή για μένα και τα παιδιά μου. Θα επιχειρούσα να φτάσω εκεί όπου θα πίστευα πως υπάρχει ελπίδα. Και κανένα επιχείρημα περί συνόρων δεν θα με έκανε να θεωρήσω ηθικό καθήκον μου να παραμείνω στην εξαθλίωση για να μην ξεβολέψω μερικούς προνομιούχους Ευρωπαίους.

Είμαι πολύ τυχερός γιατί η λοταρία της φύσης με έφερε από τη σωστή πλευρά των συνόρων. Αλλά από τη μια κατάγομαι από πρόσφυγες και από την άλλη είμαι φιλελεύθερος: άρα έχω ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη για κάθε καταπιεσμένο, αδικημένο, εξαθλιωμένο. Θεωρώ υποχρέωσή μου να παλέψω για να καταργηθούν όλα τα θεσμικά εμπόδια που εμποδίζουν αυτούς τους δυστυχισμένους να προλάβουν να ζήσουν ως άνθρωποι.

Θα μου πείτε πως ακόμα και τα πιο φιλελεύθερα κράτη έχουν σύνορα, νόμους και μεταναστευτική πολιτική. Ας αποδεχθούμε πως έχουν δικαίωμα να οργανώνουν, να συντονίζουν και να ελέγχουν την είσοδο στην επικράτειά τους. Αλλά υπάρχει μια τεράστια απόσταση ανάμεσα στην εφαρμογή του νόμου και στην απανθρωπιά.

Εγώ (και πολλοί πραγματικοί φιλελεύθεροι παγκοσμίως) είμαστε υπέρ των ανοικτών συνόρων. Με επιχειρήματα πολιτικά φιλελεύθερα αλλά και οικονομικά φιλελεύθερα: είναι βέβαιο πως τα ανοικτά σύνορα θα ελαχιστοποιήσουν την παγκόσμια φτώχια και θα αυξήσουν την παγκόσμια ευημερία. Δεν θα επεκταθώ εδώ, έχω γράψει πολλές φορές για το θέμα, θα βρείτε τα δοκίμιά μου στα ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (Παπαδόπουλος, 2017).

Επιπλέον σιχαίνομαι τη γλώσσα που μιλά γι’ αυτούς τους ανθρώπους σαν να είναι κατσαρίδες, παράσιτα, εισβολείς, ανθρώπινα σκουπίδια. Τη σιχαίνομαι γιατί είναι απάνθρωπη αλλά και βαθιά αντιφιλελεύθερη.

Ο ψευτοφιλελευθερισμός που αναγνωρίζει δικαιώματα μόνο σε όσους είχαν την τύχη να γεννηθούν στη σωστή πλευρά ενός συνόρου είναι στην πραγματικότητα απάνθρωπος ρατσιστικός συντηρητισμός. Δηλαδή τραμπισμός.

Ο φιλελευθερισμός βασίζεται στην ηθική ισότητα των ανθρώπων, στο πρωτείο του ατόμου, στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, στη μεγιστοποίηση της Ελευθερίας, στην κατάργηση κάθε θεσμικού εμποδίου που μειώνει την ευημερία, στην αλληλεγγύη απέναντι σε κάθε άνθρωπο που καταπιέζεται ή δυστυχεί.

Για μένα η δοκιμασία είναι πολύ απλή: κοίτα τον άνθρωπο που σκαρφαλώνει απελπισμένος έναν φράχτη. Τι σκέφτεσαι ενστικτωδώς;

«πώς θα τον κρατήσω μακριά μου;»

ή

«τι θα έκανα εγώ αν ήμουν στη θέση του;»

Η δική μου απάντηση είναι ξεκάθαρη:

Θα έκανα ακριβώς το ίδιο.

Φωτογραφία: Jorge Guerrero / AFP via Getty Images