ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

του Γρηγόρη Σταυράτη

Κάποτε το πανηγύρι ήταν η ταυτότητα κάθε τόπου. Είχε τα δικά του τραγούδια, τα δικά του όργανα και τους δικούς του χορούς. Άκουγες λίγο τη μουσική και καταλάβαινες αν βρισκόσουν στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στη Ρούμελη, στη Μακεδονία ή τη Θράκη. Η παραδοσιακή ορχήστρα είχε κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι και αποτελούσε τη λεγόμενη ζυγιά. Λίγα όργανα, καθαρούς ρόλους και μουσική που γεννιόταν εκείνη τη στιγμή από ανθρώπινα χέρια.

Σήμερα πηγαίνεις στα χωριά της ηπειρωτικής Ελλάδας, κάτω από έλατα και πλατάνια, περιμένοντας να συναντήσεις ένα παραδοσιακό πανηγύρι, και πέφτεις πάνω σε έναν αχταρμά μουσικών οργάνων.

Το λαούτο θεωρήθηκε παλιομοδίτικο και αντικαταστάθηκε από την ηλεκτρική κιθάρα. Το ντέφι κρίθηκε προφανώς πολύ ήσυχο και παραχώρησε τη θέση του στα ντραμς, ώστε να τρέμουν τα τζάμια και να πονάνε τα αυτιά μας. Άσε για το αρμόνιο.

Τα αυθεντικά πανηγύρια πλέον υπάρχουν στη Θράκη, στην Ήπειρο, σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας, Στη Κρήτη, στα Ποντιακα πανηγυρια και στα νησιά μας . Στην υπόλοιπη στεργιανή Ελλάδα τα πράγματα είναι τραγικά! Συρτοτσιφτετέλια » γύφτικα » ατελείωτα έως το πρωί. Κάτι πολύ εύκολο για τους μουσικούς που πολλοί από αυτούς εάν τους παραγγείλεις κάτι αυθεντικό ή δεν το ξερουν ή το σκοτώνουν στην εκτέλεση. Για παράδειγμα αναφέρω κάλεσαν τον Χ.Ο.ΤΡΙΚΑΛΩΝ για να συμμετάσχει σε ένα πανηγύρι .Ζήτησα από τον πρόεδρο το τηλέφωνο της ορχήστρας και μίλησα με το κλαρινο φίρμα πανελλήνια και του ζήτησα εάν παίζει εύκολους και γνωστούς χορούς όπως Καπέσοβο, Περδικοματα, Καλονυχτιά κλπ. Και μου απαντάει » όχι τι είναι αυτά» ! Παίρνω κατόπιν τηλέφωνο τον πρόεδρο του συλλόγου που μας κάλεσε και του λέω «πόσα χρήματα τους δίνεις»; και μου απαντάει ένα μεγάλο ποσό!. Του λέω μ αυτά και λιγότερα χρήματα θα σου προτείνω ορχηστρα παραδοσιακή με ονόματα (ας μην τα αναφέρω κι αδικήσω πολλούς σωστούς αυθεντικούς μουσικούς) και μου απαντάει ότι μ αυτούς δεν θα χόρευε ο κόσμος!!! Φυσικά διαφώνησα μαζί του και ούτε ο Χ.Ο.Τ. πήγε. Ξεπεσμος πολιτιστικός να βλέπεις τη νεολαία μας να γλεντα με τα «γύφτικα » συρτοτσιφτετέλια ενώ αντιθέτως να καμαρώνεις π.χ. τη νεολαία της Θράκης να χορεύουν ατελείωτα τους χορούς και τα τραγούδια τους χωρίς ίχνος αλλοτρίωσης. Όμως και οι ορχήστρες τους κρατάνε την αυθεντικοτητα στα πανηγύρια τους. Δυστυχώς τα πανηγύρια μας έχουν πολιτιστικά πεθάνει, λίγα είναι αυτά που κρατούν την παράδοση και λίγες οι ορχήστρες. Για αυτό θα πρέπει να μάθουμε να επιλέγουμε σε ποιο πανηγύρι θα πάμε μήπως και μπορέσουμε να αφυπνισουμε συλλόγους κατά κύριο λόγο και νεολαία να στραφεί στην παράδοση μας στους χορούς και τα τραγούδια της κάθε περιοχής. Τα σκυλοδημοτικά εχουν αλλοιώσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα των πανηγυριών μας με την απώλεια της τοπικής ταυτότητας, την αλλαγή της παραδοσιακής ορχήστρας και την εμπορευματοποίηση τους.