ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.

ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗ  ΓΗ   

                                   Αθανάσιου Κίτσου Αθήνα 1977

-Θεσπρωτός, από την ΤΡΟΙΑ γιός του Λυκάονος γιού του Πριάμου βασιλιά του Ιλίου που τον Λυκάονα είχε σκοτώσει ο Αχιλλέας, γιατί είχε σκοτώσει τον φίλο του Ερατεινό.

-Ο Υγίνος (Ρωμαίος γραμματικός Αλεξανδρινής καταγωγής) αναφέρει τον Θεσπρωτό ως βασιλέα των Θεπσρωτών.

-Ο Νεοπτόλεμος η Πύρρος γιός του Αχιλλέα έφερε από την Τροία Τρώεας (ελληνικό παρακλάδι) τον Έλενο της Ανδρομάχης κλπ και τους εγκατέστησε στη Χαονία μιας και αυτός έγινε βασιλιάς των Μολλοσσών. Αυτοί σε ανάμνηση της Τροίας ονόμασαν την Μπίστριζα Σιμόεντα και την Παύλα Ξάνθο. Μεταξύ των δύο ποταμών έκτισαν τα νέα Πέργαμα.

-Κεστρίνος, γιός του Έλενου και της Ανδρομάχης.

-Καλαμανία και κομμανία- από τοτ Καλαμώνες.

-Καμμανία το αρχαιότερο όνομα της Κεστρίνης- αναφέρεται στη Γεωργαφία Πτολεμαίου.

-Κεστρίνος η Κεστρεύς το ψάρι Κέφαλος που ευδοκιμεί στη Σαγιάδα.

-Θύαμις, από το ρήμα Θύω= κινούμαι με ορμή, φουσκώνω.

-Γκούμανι= Κομμανιά

-Μουργκάνα= Μούργκος, μαύρος, σκοτεινός.

-Σκάλα Ζοριάνη, άρχοντας Ζοργιάννης, αρχείο Βενετίας ο Ηπειρώτης ΚΌΝΤΙ Ζοριάνα απελάθει υπο των Ενετών από την Κέρκυρα στην  Ηπειρο. Πιθανον αυτός να έκαμε έργο στην τοποθεσία που πλυμίριζε από τον Καλαμά.

-Σαγιάδες= Σαλιάδες, Σάλε= Άλας.

-Λιόψη η Λιόπεση= Αλβανικά Λιόπ= Αγελάδα.

-Όταν εξισλαμίσθηκαν Λιόψη, Σπάταρι, Σάλεσι πολλοί κάτοικοί των έφυγαν κι εγκαταστάθηκαν στην Αττική, βρίσκει κανείς και επώνυμα ίδια ακόμη και σήμερα

-Φιλιάτες: Μαχαλάδες: Γκατζελιάτες, Ρεσουλιάτες, Κασιμάτες, Ντεμάτες, Σεικάτες.

-Καμύτζης Ευστάθιος Βυζαντινός στρατηγός Φαλάγγαρχος εκστρλατευσε στην Αλβανία και απέκρουσε εισβολή Νορμανδών.Κατά Ζωναρά στη Βυζαντινή ιστορία τόμος και σελίδα τόμος Γ σελι. 756-757

-Ούτως επιστρέφων ιδρυσε μονή που πήρε το όνομά του.

-Τσαμαντούρας, αναφέρεται σε χρυσόβουλο

-Λίστα= φύλλα, φυλλοσιές.

-Ζελίστα σλάβικα πράσινο, Χλαρό, Λαχανικά

-Γλούστα+ ξεκουφαινω

-Ραβενή πιθανό όνομα από τον καπνό ονομασία Τουρκικη για καπνό που φυτευόταν στα ορεινά. Στη Γεωγραφία Κοσμά Θεσπρωτού και Αθανάσιου Ψαλίδα γίνεται λόγος για τον καλό καπνό της Λεφτοκερυάς.

-Πιστάρη Αλβανικό. Πίτς= αχλάδι και έρε= χωράφι

ΤΣΑΜΗΔΕΣ ΚΑΙ ΤΣΑΜΟΥΡΙΑ      Χαρίτωνος Λάμπρου

-Το 1635 οι Σπαχήδες αλλαξοπίστησαν για να διατηρήσουν τα κτήματά τους.

-Το 1912-13 γίνονται Έλληνες πολίτες.

-Στον Β Παγκόσμιο πόλεμο (28 Οκτωβρίου 1940) 2 τάγματα ένα υπο τον Αζίζ Τσάμη από την Γιάννιαρη και ένα υπο τον Σκενδέρ Τσάμη από το Μαλούνι όργανου του αρχιπράκτορα των Ιταλών Χασάν Πιλάρη και Μοίραρχου της Αλβανικής χωροφυλακής εισβάλουν στην Ελλάδα μαζί και οι Τζεμάλ και Μπράχο Τσαπούνης από την Λιόψη καθώς και ο Τζέλιο Ελμάς και Ζεινέλ Ισμαίλ από την Λιόψη.

-Ήρθε πίσω από τους Ιταλούς κι εγκαταστάθηκε στη Λιόψη ο Νουρή Ντίνο Μπέης, ο διοργανωτής των Ταγμάτων.

-Στην Ηγουεμνίτσα σκότωσαν τον   Χρήστο Πιτούλη και συνέλαβαν τον Νικόλαο Δαφνιά και τον εξορισαν στην Ρώμη, όπου πέθανε.

-Ο Γιασίν Σαντίκ πρωην  πρόεδρος στο Μαργαρίτη ο οποίος είχε καταφύγει στην Αλβανία για ατασθαλίες, επέστρεψε και υπήρξε ο διοργανωτής της ομάδας των Δημίων- πολλά τα εγκλήματα του στην περιοχή.

-Μετά την πτώση της Κρήτης ο Ντίνο διορίζεται αρμοστής της Θεσπρωτίας.

-Ιούλιο του 42 συγκροτήθηκε η ΚΣΙΛΑ Αλβανικό Σύστημα Πολιτικής Διοίκησης οι Τσάμηδες του ΚΣΙΛΑ το οποίο κράτησε ως τον Άυγουστο του 1944 ήταν ο Νουρί και Μαζάρ Ντίνο από Παραμυθιά, Μαχμούτ Μάλε από Γκραικοχώρι, Μπίτο Τάχο από Παραπόταμο, Χάμσο Ρετζέπ από Μακρυχώρα, Ραμαντίν Σούλιο από Καλπάκι, Μουλά Εμίν από Λάκκα Ηγουμενίτσας, Μουσταφά Χαλίλ Γκέρα από Βραχωνά, Αντέμ Μούχο από Γκραικοχώρι, Μουλά Νταμίν από Λάκκα, Ιζέτ και Τζέλιο Σκέντο από Φασκομηλιά, Χαμίτ και Φερχάτ Μουχαμετ από Μαζαρακιά, Ίσδρα Αχμετ Ταιφ από Γκραικοχώρι, Ζούμπο Μούχο από Γκραικοχώρι, Νταμίν και Ναζίφ Βεισέλ από Παραπόταμο.

ΕΓΛΚΗΜΑΤΑ

-ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΈΝΤΕ ΥΠΟ Τσάμηδων και σρατού κατοχής 632

-Εξαφανισθέντες και απαχθέντες ως Όμηροι 428, Βιασμοί 209

Απαγωγαί 31, Πυρποληθ’ήσαι οικίαι 2332, Λεηλατηθέντα χωριά ολοσχερώς 53, Διαρπαγέντα αιγοπρόβατα 37.556, Βοοειδή 9285, Ιπποειδή 4148

-ΕΓΚΎΚΛΙΟ του Νουρί Ντίνο της 10 Ιουλίου 1944 προς Τσάμηδες για αντίσταση κατά των ανταρτών.

-ΕΩΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ 1948 ΕΙΔΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΞΕΔΩΣΕ 1701 καταδικαστικές αποφάσεις εναντίο Τσάμηδων, χωρίς να τις έχει ξεκαθαρίσει

-Σεπτέμβρη 1944 έφυγαν, μόνο 30 Τσάμηδες έμειναν αμετοχοι. Το 1941 ζούσαν στη Θεσπρωτία 232 άτομα.

ΤΣΑΜΑΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΣΑΜΗΔΕΣ   Μητροπολίτη Αθηναγόρα- Παραμυθιά

-Τσάμηδες, από τον αρνησίθρησκο Ισάμ.

ΗΠΕΙΡΩΤΕΣ ΕΚΔΟΤΕΣ & τυπογραφοι Της ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΊΑς

-Νικόλαος Γλυκής, από τα Γιάννενα 1670-1

-Νικόλαος Σάρος από Δέλβινο και περιοχή Ιωαννίνων

-Δημητριος Θεοδοσίου Γιάννενα

-1718 ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΑΣΑΡΟΒΙΤΣ Η τουρκία αναδιπλώθηκε στα εδάφη της, η Γαληνοτάτη μειώθηκε κι ανέβηκε η Αυστρία – Ρωσία.

-Μοσχόπολη γύρω στο 1500 αναπτύχθηκε από ελληνόφωνους κουτσόβλαχους κι απέκτησε πλούτο και τυπογραφείο το 1731. Από το 1771 εγκαταλήφθηκε ομαδικά από το χριστιανικό στοιχείο λόγο και των βίαιων εξισλαμισμών των γ΄υρο χωριών μετά τα Ορλωφικά.