ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.

Η ΑΛΒΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΗΠΕΙΡΟΣ ΤΟΥ ΙΗ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΙΘ ΑΙΩΝΑ

Γκριγκόρι Λ. Αρς

μισθοφόροι στρατιώτες χειμαριώτες και αλβανοί παντού.

Αρχές 19ου αι. γίνεται διοικητής της Αιγύπτου ο Μεχμέτ Αλής, Αλβανός στην καταγωγή και πηγαίνουν εκεί μεγάλος αριθμός Τσάμηδων και Τόσκηδων.

1780-1806, Μαχμούτ Μπουσατλί, πασάς Σκόδρας, κύριος Β. Αλβανίας.

Σελίς 63, διαμάχες τιμαριωτών και τσιφλικούχων.

Τέλος του 18ου αι. Την εξουσία στην Κονίσπολη μοιράζονται ο Ιμπραήμ Ντέμης και Μαχμούτ Νταλιάνης.

Στον φθίνοντα 18ο αι. τις Φιλιάτες διοικούσε ο Ζυγούρης.

1806, Ήττα του Αλή Πασά στον Παρακάλαρο (η παρόχθια περιοχή του Καλαμά έως το Βοθροτό ) και Δέλβινο. Κατά επιστολή του Μουσταφά πασά προς την Κέρκυρα ο Αλής υποχρεώθηκε σε ανακωχή με όρους υπέρ των Τσάμηδων : α. να αφήσει το λιμάνι της Ηγουμενίτσας, β. να επιστρέψει όλα τα χωριά που είχε καταλάβει, γ. να ελευθερώσει όλα τα παιδιά των Τσάμηδων φεουδαρχών που είχε στα Γιάννενα.

Το 1819 κατέλαβε Χειμάρα και Τσαμουριά.

Αλλαγή συστήματος τιμαριωτικού – φεουδαρχικού. Απαρχή διάλυσης οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Μαχμούτ πασάς της Σκόρδας και ο Αλή πασάς έπαιξαν με τα αντιτουρκικά αισθήματα των λαϊκών ελλήνων και αλβανών. Μαζί με την καταπίεση των μικρών φεουδαρχών που στήριζαν την Πύλη (έσφαξε 70 μπέηδες στα Γιάννενα).

Το 1812 η επικράτεια του Αλή (1.500.000 άνθρωποι) περιλαμβάνει από Νότια Αλβανία και όλη την ηπειρωτική Ελλάδα πλην Βοιωτίας και Αττικής και μέρος της Μακεδονίας. Του ανήκει το ένα τρίτο της καλλιεργήσιμης γης (200 τσιφλίκια). Η ρευστή περιουσία του όταν πέθανε υπολογίσθηκε σε 200.000.000 πιάστρα.

Μετέτρεπε τα σπαχιλίκια σε ιδιόκτητη περιουσία.

Το 1803 έπεσε το Σούλι.

Παρουσιάστηκε στις μέρες του κατάργηση της προνομιακής θέσης των Οθωμανών και θρησκευτική ανοχή. Η χριστιανική πίστη και η ελληνική θρησκεία προστατεύτηκαν. Η ελληνική γλώσσα ήταν η επίσημη γλώσσα του πασαλικού ή γράφονταν στα αλβανικά με ελληνικά στοιχεία (ο ραγιάς αποφέρει κέρδος ενώ ο Τούρκος θα γίνει πασάς και θα μου φάει το πασαλίκι).

Έκανε πολλά έργα. Στην Τσαμουριά, Αλικιές και έρευνες για θειάφι.

Μετέφερε πληθυσμούς ακόμη και στην Τσαμουριά.

Δερβίς Χασάν, από την Τσαμουριά, διοικητής στρατού του Αλή.

Ο Πουκεβίλ ήρθε το 1806 και έφυγε το 1815.

Το 1815 ο Αλής εξόρισε στ’ Αλγέρι οχτώ μπέηδες τσάμηδες.

Ο λόρδος Βύρων ταξίδεψε σε Ελλάδα και Αλβανία, 1809-1810.

1806-1810, ρωσοτουρκικός πόλεμος.

1812-13, ξεσηκώθηκαν οι Σέρβοι. Η εισβολή Γάλλων στη Ρωσία.

1813, ξεκινάει να μειώνει τη δύναμη του Αλή ο Σουλτάνος.

1814, ιδρύεται στην Ιερισσώ η φιλική εταιρία. Μυημένος ο Αλής.

Το 1820 στις 23 Μαρτίου συγκαλεί στα Γιάννενα όλους τους αντιπροσώπους μουσουλμάνων και χριστιανών και τους υπόσχεται ότι άμα νικήσει το Σουλτάνο θα δημιουργήσει συνταγματικό κράτος από την νότιο Αλβανία-Ήπειρο-Θεσσαλία.

1820, Ιούλιος, πέφτει σε δυσμένεια ο Αλής και διορίζεται διοικητής Ιωαννίνων ο Πασόμπεης και διατάζεται να αποτραβηχτεί στο Τεπελένι, αρχίζουν επιθέσεις. Οι Τούρκοι προελαύνουν χωρίς αντίσταση.

Φτιάχνει τυπικό Σύνταγμα με οχτώ αντιπροσώπους χριστιανούς, τέσσερις μουσουλμάνους και ένα εβραίο (ο Κολοβός που θα ερχόταν από Κέρκυρα αιχμαλωτίστηκε στη Σαγιάδα).

Ο Ισλάμ Αγά Πρόνιος γύρισε και ανέλαβε την εξουσία στην Παραμυθιά.

Ταχίρ Αμπάζης.

1821, Ιανουάριος, Αναλαμβάνει τη διοίκηση των πολιορκητών ο Χοσέ πασάς του Μοριά.

1821, ξεσηκώνονται οι Έλληνες.

Στα παράλια υπάρχει δράση και των τσάμηδων υπέρ του Αλή.

Μάρτιος 1821, συναντάται ο φιλικός Χρ. Περεβός με Αλέξη Νούτσο, έμπιστο του Αλή και προσπαθεί ο Αλής να τους εμψυχώσει στον ξεσηκωμό.

Έκρηξη αντιτουρκικής εξέγερσης όλης της Αλβανίας και Ελλάδας.

Ο Μουσταφά πασάς Μποσατλής πήγε στην πολιορκία. Λιποτάκτησαν οι γκέγκηδες του Αλή, έμεινε με εκατό και μπήκαν κατάσκοποι στο κάστρο.

5-2-1822, τον σκοτώνουν στο νησί και τον αποκεφαλίζουν.