ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.

Οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες Θεσπρωτίας ΙΕ   Βασίλη Καραψίτη

1635, με διάταγμα του σουλτάνου Μουράτ καθορίζεται ότι θα διατηρήσουν τα τιμάρια οι χριστιανοί σπαχήδες αν αλλάξουν πίστη.

1732, πόλεμος Σουλιωτών και Τσάμηδων εναντίον Πύλης, υποκινηθείς από Βενετούς. Αποτέλεσμα : πολλοί εξισλαμισμοί. Επίσης εξισλαμισμοί 1854,1893,1898.

Υπόμνημα μουσουλμάνων Παραμυθιάς να μη γίνει αλβανική η Θεσπρωτία.

1923, Ιανουάριος, συνθήκη Ελλάδας – Τουρκίας, ανταλλαγή πληθυσμών. Από την προπαγάνδα Ιταλών και Αλβανών οι Μουσουλμάνοι ισχυρίζονται τώρα ότι είναι Αλβανοί, ο πρόεδρος Βάφανης Ρουστάν που εναντιώθηκε τον σκότωσαν. Λίγοι πούλησαν τα κτήματά τους και έφυγαν στην Τουρκία γιατί πίστευαν ότι είναι Τούρκοι.

Στο Φιλιάτι έμεινε μια οικογένεια προσφύγων, 18.000 πρόσφυγες πήγαν στη Μακεδονία.

Η Παραμυθιά είχε οκτώ τζαμιά πολλά πρώην εκκλησίες, ενώ μόνο το ¼ του πληθυσμού ήταν μουσουλμάνοι.

Στο Μεντρεσέ στο Φιλιάτι λειτουργούσε ιερό σχολείο με δαπάνες του τεμένους που έβγαζε χοτζάδες. Στα οικοτροφεία Φιλιατών μέναν και μουσουλμάνοι. Ο γιος του Μουφτή τέλειωσε την κερκυραϊκή σχολή, ο γιος του Μουσά Ντέμη την Ιόνιο Ακαδημία Αθηνών.

Αλή Μπέσης του Ρεσύτ, πτυχιούχος πολιτικών επιστημών Σορβόννης, σκιτσογράφος, ιδρυτικό μέλος της ένωσης συντακτών, βουλευτής Πρεβέζης (1915-1917), υποψήφιος 1926, με έμβλημα Κάπα, τοπική ενδυμασία τσάμηδων. Η κόρη του Σαφέτ είναι σύζυγος του Δημήτρη Μαυρομάτη.

Μαζάρ Ντίνο, αρχηγός κατασκοπευτικού δικτύου, Νουρί Ντίνο, υπαρχηγός.

Χατζή Σέϊκος, αρχηγός μουσουλμάνων φασιστών Φιλιατών.

Σκεντέρ Τσάμης από το Μαλούνι.

Ντεμάτες, κράτησαν ανθελληνική στάση.

Τομόρι, εφημερίδα Τυράννων, έγραφε ο Χαλίλ Πρόνιος, ανθελληνική προπαγάνδα.

Δεκέμβριος 1940, εκτόπιση μουσουλμάνων Χίο, Λέσβο.

1941-44, σκοτώθηκαν 920 έλληνες, 428 όμηροι, 209 βιασμοί, 31 αρπαγές γυναικών, 53 χωριά κάηκαν, 40.000 αιγοπρόβατα κλάπηκαν καθώς και 9.285 αγελάδες και 4148 άλογα.

15-12-44 έως 5-2-45 ΕΑΜΟκρατία, κάποιοι μουσουλμάνοι γύρισαν στο Φιλιάτι και χωριά.

ΜΙΛΙΤΣΙΑ, = φασιστική αλβανική νεολαία.

ΞΙΛΙΑ, = εθνική αλβανική επιτροπή.

ΤΖΕΝΤΑΡΜΕΡΙΑ, = αλβανική χωροφυλακή-με τη λέξη «ΤΣΑΜ» γραμμένη σε περιβραχιόνιο του τάγματος επίστρατων μουσουλμάνων.

29-9-43, εκτέλεση 49 προκρίτων Παραμυθιάς.

18-12-43, στην Παραμυθιά από το γερμανό φρουραρχό της ΣΒΕΡΤΣ- αυστριακό έγινε κοινή σύσκεψη στην οποία ο Ρετζέτ Ντίνο είπε ότι η Θεσπρωτία θα αυτονομηθεί και οι ελληνικές αρχές θα διωχθούν. Και έδωσαν πρακτικό αυτοδιάθεσης της Θεσπρωτίας από τους μουσουλμάνους το οποί οι χριστιανοί δεν υπέγραψαν. Παρόμοια κίνηση έγινε και στο Φιλιάτι από το Ρετζέτ Ντίνα-παραμυθιώτη.

27-6-44, το ΕΔΕΣ μπήκε στην Παραμυθιά υπό την αντίσταση των μουσουλμάνων και έγινε ο χαμός «όπως έστρωσαν κοιμήθηκαν»-ΣΠΎΡΟΣ ΜΟΥΣΕΛΙΝΗΣ.

Ταγματάρχης Αριστείδης Κρανιάς διοικητής 16ου συντάγματος ανταρτών ΕΔΕΣ. Παρέπεμψε σε στρατοδικείο 35 μουσουλμάνους παραμυθιώτες «ότι έγειραν τα όπλα εναντίον της πατρίδος» και τους εκτέλεσε.

Μπουλέ, χήρα αγάκου πρόνιου, σύζυγος μετά του Νίκου Σιαπέρα.

Η μάχη αγίων Θεοδώρων, μάχες 4-11/8/44, 17 και 18-8-44 μάχη Μενίνας.

22-9-44, εκδιώχθηκαν οι Γερμανοί στα σύνορα Αλβανίας.

3-7-44, επιστολή του φιλιαταίου γιατρού δονάτου Σταυρόπουλου. Μετέφερε ο Γ. Βέκκος στο διοικητή Χ΄ μεραρχίας. Λέει ότι γίνονταν συλήψεις χριστιανών στο Φιλιάτι.

Σελίς 170, πίνακας απογραφής 16-10-1940 εμφαίνον τον πληθυσμό των μικτών χωριών, Φιλιάτι. 1241 χριστιανοί, 841 μουσουλμάνοι, Βρεσέλα, 12 χριστιανοί, 616 μουσουλμάνοι, Ελαία 31 χριστιανοί, 258 μουσουλμάνοι, Σπάταρη, 43 χριστιανοί, 401 μουσουλμάνοι, Κώτσικα, 591 μουσουλμάνοι, Λιόψι, 38 χριστιανοί, 654 μουσουλμάνοι, Σκέφαρι, 102 χριστιανοί, 447 μουσουλμάνοι, Ντόλιανη, 32 χριστιανοί, 258 μουσουλμάνοι, Σκλιάδι, 59 χριστιανοί, 179 μουσουλμάνι, Σολοπιά, 25 χριστιανοί, 264 μουσουλμάνοι, Παλαιοκκλήσι, 161 χριστιανοί, 100 μουσουλμάνοι, Παλιοχώρι, 469 χριστιανοί, 68 μουσου., Πηγαδούνια 155 χριστιανοί, 44 μουσουλμάνοι, Ριζό, 336 χριστιανοί, 11 μουσουλμάνοι, Αετός, 45 χριστιανοί, 371 μουσουλμάνοι.

1947, Μάρτιος, επιτροπή βαλκανικής ερεύνης του ΟΗΕ πήγε Φιλιάτες και έκανε έρευνα για τις διώξεις εναντίον των μουσουλμάνων.

Η ακίνητη περιουσία τους είχε καταληφθεί από το ελληνικό δημόσιο ΝΔ 2436/1953***** περί επανεπικοισμού παραμεθορίων περιοχών. ΝΔ 2185/52 περί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης κτημάτων. Νόμος 2781/54 και ΝΔ 2536 περί επανεπικοισμού, με την 344/23-5-45 απόφαση του δικαστηρίου των συλλόγων 1930 μουσουλμάνοι καταδικάσθηκαν ερήμην.

Στο νομό Θεσπρωτίας διέμεναν 44 μουσουλμάνοι τσάμηδες.

Σελ. 212 δολοφονίες χριστιανών περιοχή φιλιατών. 1/2/42 Γρηγόρης Μακρής ενωμοτάρχης. Μεναχέμ και Αβραάμ Μάτσας.