ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απαντώντας στο ερώτημα φίλων και αναγνωστών ¨που βρήκες τόσα στοιχεία¨ για τα βιβλία μου¨Κάτι για το Φιλιάτι¨ και ¨Φιλιάτες Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία¨ αναγράφω οτι μελέτησα- μεταξύ των άλλων πηγών- και τα παρακάτω βιβλία, από τα οποία σταχυολόγησα διάφορα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία. Η ιστορία πρέπει να έχει τεκμηρίωση και όπως θα διαπιστώσατε όλα όσα παραθέτω στα βιβλία βασίζονται σε τεκμήρια- παράδειγμα το πότε ιδρύθηκε η Φιλαρμονική Φιλιατών και η ποδοσφαιρική ομάδα ΑΡΗΣ Φιλιατών, το αποδεικνύουν τα επίσημα έγγραφο ίδρυσης τους και όχι ¨κάπου το είχα δει γραμμένο.¨ Την σταχυολόγηση θα την δημοσιοποιήσω σε συνέχειες στην ιστοσελίδα- ίσως φανεί χρήσιμη σε κάποιον μελετητή.

ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ  Σωτήρη Δάκαρη

Παλαιολιθική περίοδος 40.000-9.000 π.Χ., Νεολιθική περίοδος 2.500 π.Χ., Χαλκού 2.500-12/11 αι.

Πεδιάδα Κάτω Καλαμά : Μεγάλο σπήλαιο Δυτικά της Γκούμανης πλουσιότατο σε παλαιολιθικά ευρήματα

Σπήλαιο Σίδερης βρέθηκαν δύο αγγεία και κρανίο ανθρώπου

Φιλιάτες : προϊστορικά όστρακα ΒΑ πλαγιά λόφου όπου Φιλιάτες (Ευαγγελίδης)

Η Δωδώνη παραμένει Θεσπρωτία ως τις αρχές του 4ου αι. π.Χ.

Τα βόρεια σύνορα της Θεσπρωτίας ήταν στον Καλαμά (433 π.Χ.) μετά η Κεστρύνη καταλαμβάνεται από Θεσπρωτούς. Αυτό φαίνεται αφού στο δεύτερο μισό του τέταρτου αιώνα έχουνε απελευθερωτικό ψήφισμα κοινού θεσπρωτών από τη Γκούμανη.

Τα νησιά Σίβωτα είναι στη Λυγιά Ηγουμενίτσας.

Η Τορώνη είναι τα ερείπια στη Λυγιά, το όνομά τους οφείλεται στο διαμελισμό (τορυναίον) και πιθανόν η κερκυραϊκή περαία γη.

Πελασγικά ονόματα : Θύαμις, Κελυδνός, Πίνδος, Άμυρον, Κίχορο, Άλισος, Δωδώνη, Ωροπός, Κόσσος, Δόδουρος, Τρέλπυα, Τόλορος.

Ύψωμα 59 1.500 μέτρα Δυτ. Δ όχθης Καλαμά πολλά κεραμύδια στέγης, πώματα πυξίδων, κεραμίδια με την έντυπη επιγραφή Δ ] Ιώνας πιθανόν αρχαιότερον του 167 π.Χ.. Στην ίδια θέση διατηρούνται ελάχιστα λείψανα αρχαία γέφυρα και ρωμαϊκός σταθμός AD DIONAM (HAMOND).

Τιτάνη : πολυγωνικό τοίχος, 6 πύργοι, 2 πύλες, 25 εκτάρια, 2.500 μέτρα με ισχυρά τείχη. Στο δυτικό μέρος σε έκταση 5 εκταρίων λίγο ψηλότερα από την πόλη είναι η ακρόπολη περικλείεται με τετράπλευρες όμορφες πελεκητές πέτρες τεραστίων διαστάσεων και τέσσερις πύργους. Πληθυσμός 6-8000. Θέατρο 5000 θέσεων. Οι ιστορικοί Πολύβιος – Λύβιος την αναφέρουν και από ψήφισμα των μέσων του 4ου αιώνα ήταν πρωτεύουσα του κοινού των θεσπρωτών.

20 θεσπρωτικά φύλα : Αιγεσταίοι, Δωδωναίοι, Ελεάται, Κλίνοι, Εφύριοι, Ικαδωτοί, Κάρτατοι, Κεστρίνοι, Κλάθριοι, Κρώπιοι, Λαρισαίοι, Ονόπερνοι, Οπατοί, Γιαίοι, Φανοτείς, Γορυδαίοι, Φαργαναίοι, Φύλατες, Χειμέριοι.

Διαχωρισμός Θεσπρωτίας (13-14 φύλα ζούσαν από Αχέρωντα).

α. Ορεινή περιοχή Σουλίου Ξονόπερνοι

β. Πεδιάδα Παραμυθιάς : Ελεάτη με κέντρο την Ελαία (Βέλιανη) και την Εφύρα ή Κίχυρο, στην περιοχή αυτή υπάγονταν και οι χειμεριείς ή χειμέριοι μεταξύ όρμου αμμουδιάς και Αη Γιαννάκη και πιθανόν Πάργας.

γ. Πεδιάδα Μαργαριτίου, πλαταριάς και αρχαία Ελινία (Ελίνα)

δ. Νότια του κάτω Κάλαμου (κερκυραϊκή περαία) με κέντρο την Τορώνη στη Λυγιά.

ε. Προς Βορρά του κάτω Καλαμά μεταξύ όρη Φιλιατών και Πάβλα (αρχαία Κεσπρίνη) κέντρο Τιτάνη.

στ. Προ Νότο του Κέσου Καλαμά (Καλαμά εις Λαγκάδι εις τα βουνά του Τσαμαντά και την αριστερή όχθη Κολπικιότη. Νότιο τμήμα κατοικούσαν οι Φανοτείς με κέντρο τη Φανοτή το βορειότερο ενδεχομένως οι ονόπερνοι.

Από τα 20 εθνικά της θεσπρωτίας και Κεστρίνης αν εξαιρέσουμε εθνικά πόλεων (Λαρισαίος, Ταίος, Εφύριος, Πιθηνόν Τορυδαίος και όσα αναφέρονται σε μικρότερα φύλλα ή κλάδους των μεγάλων : Ικαδωτός, Καρτατό, πιθ. Τορυδαίος το μυθικό Αιγεσταίος και Δωδωναίος που υπήχθησαν στη Μολοσσίδη όπως και τα φυλετικά Κλάθριος και Φαργαναίος φυλάτες, για τα οποία δεν είναι εξακριβωμένο αν ανήκαν στη Θεσπρωτία Κεστρίνη αλλά υπολείπονται πέντε φύλα και η κερκυραϊκή περαία που αντιστοιχούν στις έξι περιοχές

Α. Ονόπερυοι (περιοχή Σουλίου γη περιοχή Β. Φιλιατών

Β. Ελεάται : πεδιάδες παραμυθιάς – Αχέροντα

Γ. Έλινοι : πεδιάδες Μαργαριτίου – Πλαταριάς

Δ. Η κερκυραϊκή Περαία νότια κάτω Καλαμά

Ε. Κεστρίνη (κάτω Καλαμά – Πάβλα)

Στ. Φανοτείς Βόρεια μέσω Καλαμά εις Ραβενί.

Το ως τώρα άγνωστο φύλο των Οπατών που αναφέρονται στην επιγραφή του βουλευτηρίου της Δωδώνης και ανήκε στον κλάδο των θεσπρωτών αν δεν κατείχε κάποιο τμήμα της Κεστρίνης τότε θα ήταν ανατολικά της Ηγουμενίτσας.

Κίχυρος : ή πρότερον Εφύρα. Η μετονομασία έγινε πιθανόν το 343/2 όταν ο Φίλιππος ο β΄ υπέταξε τις αποικίες του Ηλείου στην Κασσωπεία. Το τοπικό προελληνικό τοπονύμιο Κίχυρος φαίνεται ότι είχε επιβιώσει.

Αστλένις δρασμή του κοινού των Ηπειρωτών 232-168 π.Χ.