ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Cultura dei Greci-Magno Greci-Eλλήνων Πολιτισμός

ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Elisabet Pantazi

Η διαμελισμένη Αρχέγονος Ελλάς Ήπειρος» έτσι χαρακτηρίζει την περιοχή του Ελληνισμού ο Κλαύδιος Πτολεμαίος (2ος αιώνας μ.Χ.), ενώ ο Αριστοτέλης (4ος αιώνας π.Χ.) την αποκαλεί «Ελλάδα την αρχαίαν».

Η Ήπειρος είχε το όνομά της πάντοτε συνδεδεμένο με τη μοίρα του Ελληνισμού. 3.000 χρόνια αδιαμφισβήτητης και συνεχούς Ελληνικότητας δηλώνουν τα κατάστικτα με αρχαιολογικούς τόπους και μνημεία εδάφη της. Στην «άπειρον γη» («άπειρος» = απέραντη γη είναι η «Ήπειρος» στα δωρικά) έζησε και μεγαλούργησε ο Ελληνισμός στο διάβα της ιστορίας, αλλά και σήμερα εκεί ζει, αγωνίζεται και αντιστέκεται…

Όταν οι ιστορικοί αναφέρονται στην Ήπειρο δεν εννοούν μόνο τους τέσσερις νομούς της Β.Δ. Ελλάδας, αλλά και τη Βόρειο Ήπειρο, το τμήμα αυτό της ενιαίας Ηπείρου που λόγω πολιτικών σκοπιμοτήτων βρίσκεται υπό Αλβανική κυριαρχία.

Για τον Προκόπιο (6ος αιώνας μ.Χ.,) η Ήπειρος φτάνει ως την Επίδαμνο (Δυρράχιο). «Έλληνες εισίν, Ηπειρώται καλούμενοι, άχρις Επιδάμνου πόλεως, ήπερ επιθαλασσία οικείται». Εκεί, στην Επίδαμνο, τοποθετεί και ο Θουκυδίδης (5ος αιώνας μ.Χ.) τα όρια των Ηπειρωτικών φύλων. Ο Διονύσιος ο Περιηγητής (1ος αιώνας π.Χ.) τα προσδιορίζει βορειότερα της Αυλώνας.

Το αρχαίο ρητό «Ωρικίην υπέρ αίαν ερείδεται Ελλάδος αρχή» θέλει την Ελλάδα να αρχίζει από τη γη του Ωρικού. Τέλος ο Στράβων (1ος αιώνας μ.Χ.) θεωρεί ως όριο Ηπειρωτών και Ιλλυρίων το Γενούσο ποταμό και τη γειτονική Εγνατία οδό, που ξεκινούσε από το Δυρράχιο και έφτανε στο Βυζάντιο.

Αποικία των Κορίνθιων και Κερκυραίων ήταν η Επίδαμνος (Δυρράχιο). Ηπειρώτες συμμετέχουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ενώ οι κάτοικοι της Επιδάμνου εμπλέκονται ως Σύμμαχοι των Κερκυραίων και Αθηναίων στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Η ενότητα του Ηπειρωτικού χώρου (Βορείου και Νοτίου) με το λοιπό Ελλαδικό είναι έκδηλη και αδιαμφισβήτητη σε ολόκληρη την αρχαιότητα.

Πρώτοι κάτοικοι της Ηπείρου θεωρούνται οι Πελασγοί. Αργότερα εμφανίζονται οι Ίωνες και στη συνέχεια τα δωρικά φύλα που επικρατούν. Κατά το Θεόπομπο (4οε αιώνας π.Χ.) τα ηπειρωτικά φύλα ήταν 14 ενώ κατά τον Στράβωνα 11, και όλα ελληνικά.

Θρησκευτικό κέντρο όλων των Ηπειρωτών ήταν το Μαντείο της Δωδώνης προς τιμή του Δία. Στο Δωδωναίο Δία θυσιάζει ο Έλληνας ήρωας Αχιλλέας. Του Δωδωναίου Δία αγάλματα βρέθηκαν σε ολόκληρη τη Β. Ήπειρο. Διαδεδομένη επίσης ήταν η λατρεία του Απόλλωνα, της Αφροδίτης, της Άρτεμης, της Αθηνάς, του Ποσειδώνα, του Διονύσου, του Ασκληπιού, θεοτήτων που λάτρευε και ο υπόλοιπος Ελληνισμός.

Οι ιστορικές πηγές και η αρχαιολογική σκαπάνη μαρτυρούν την παρουσία ζωντανού Ελληνισμού στο Βουθρωτό (πλησίον Αγ. Σαράντα), Αντιγόνεια (Τεπελένι), Επίδαμνο (Δυρράχιο), Αντιπάτρεια (Μπεράτι), Απολλωνία (Πογιάνι – Φίερι), Βύλλιδα, Αστάκη, Αμαντία (Πλιόσα), Χίμαιρα (Χειμάρρα), Πάνορμο, Φοινίκη, Ογχησμό (Αγ. Σαράντα), Αδριανούπολη, Δρυϊνούπολι, Νυμφαίο, Ωρικό σε ολόκληρο, δηλαδή το Βορειοηπειρωτικό χώρο.

Η ενότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Β. Ηπείρου με τη λοιπή Ελλάδα αποδεικνύεται περίτρανα και με την αρχαιολογική σκαπάνη: Στην Απολλωνία, αποικία Κερκυραίων και Κορινθίων, έχουν βρεθεί ναοί Απόλλωνα και Άρτεμις ή Ποσειδώνα, ελληνικό θέατρο, Νυμφαίο, αττικά αγγεία και ταφικά ανάγλυφα με σκηνές από την ελληνική μυθολογία, αγάλματα Δωδωναίου Δία, Λυκείου Απόλλωνα, Αθηνάς Παρθένου, Δήμητρας, Ερμή, Απόλλωνα, του Άτλαντα να κρατά στους ώμους του τον Ουρανό, προτομή του Δημοσθένη, Νεκρόπολη με πλούσια ευρήματα κ.λ.π.

Στο Βουθρωτό (Άγιοι Σαράντα), που ο Βιργίλιος θέλει να έχει κτισθεί από τον ήρωα του Τρωικού πολέμου Έλενο, βρέθηκαν αρχαία τείχη, Ναός Ασκληπιού, Γυμναστήριο, καταπληκτικό ελληνικό θέατρο, πρυτανείο, κεφαλή του Απόλλωνα, βωμός του Διονύσου, πολλές επιγραφές στα ελληνικά.

Επίσης στο γειτονικό Φοινίκι βρέθηκε θέατρο, τάφοι με σαρκοφάγους, ναός της Αθηνάς, Γυμνάσιο κ.λ.π. Ας σημειωθεί ότι το Φοινίκι κρατάει μέχρι σήμερα το αρχαιοελληνικό όνομά του: Φοινίκη πρωτεύουσα της Χαονίας.

Στη Βύλλιδα (πλησίον Φίερι) αποκαλύφθηκε: περίφημο θέατρο που συνδυάζει δωρικό και ιωνικό ρυθμό, γυμναστήριο, στάδιο, ταφικά κτίσματα με μακεδονικές επιδράσεις, αρχαία αγορά, οικία με περίστυλη αυλή με πολύχρωμο ψηφιδωτό, νομίσματα με παραστάσεις Δωδωναίου Δία, της «Άρτεμης», του Ηρακλή, του Αχιλλέα ή Μ. Αλεξάνδρου, καθώς και επιγραφές στα Ελληνικά. Και όμως το Αλβανικό κράτος, ακολουθώντας τη Σκοπιανή πρακτική, παρουσιάζει τα μνημεία αυτά του Ελληνισμού ως αλβανική πολιτιστική δημιουργία…

Το Ευαγγέλιο του Χριστού φτάνει πολύ νωρίς στον ηπειρωτικό χώρο, με τον Απόστολο Παύλο. Από τους πρώτους αιώνες έχουμε μάρτυρες από τη Βόρειο Ήπειρο: Αγ. Αστείος Επίσκοπος Δυρραχίου (98 μ.Χ.), Αγ. Ελευθέριος Επίσκοπος Αυλώνας (120 μ.Χ.), Άγιος Δονάτος, Επίσκοπος Φοινίκης (250 μ.Χ.), Διάκονος Ίσαυρος (3ος αιώνας μ.Χ.), Η παρουσία Επισκόπων σε Οικουμενικές Συνόδους (ήδη από το 381 μ.Χ.) δείχνει την οργάνωση της Εκκλησίας στην περιοχή.

Τα πολλά βαπτιστήρια της παλαιοχριστιανικής εποχής που έχουν διασωθεί (Βουθρωτό, Φοινίκι, Αχρίδα), φανερώνουν την πρόοδο της Χριστιανικής Εκκλησίας στο χώρο της Β. Ηπείρου.

Εντυπωσιακή είναι η εξέλιξη της ναοδομίας: παλαιοχριστιανικές Βασιλικές έχουν ανακαλυφθεί στο Βουθρωτό, Βύλλιδα, Αμάντια, Δυρράχιο, Μεσαπλίκ, Αχρίδα με εντυπωσιακά ψηφιδωτά. Αργότερα η Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική έχει να παρουσιάσει: Κοίμηση Θεοτόκου Λάμποβο, Άγιο Νικόλαο Μπεράτι, Παναγία Ζερβάτι (10ος αιώνας), Αγ. Ιωάννη Μπομποστίτσας Κορυτσάς, Αγ. Νικόλαο Μεσοποτάμου, Παναγία Μπόρια Κορυτσάς, στο Μπεράτι: Παναγία Βλαχέρνας, Αγ. Μιχαήλ και Αγ. Τριάδα (12ος -14ος αιώνας), Άγιος Κυριάκος Δούβιανης, Γέννηση Θεοτόκου Επισκοπής (16ος αιώνας), Άγιος Πρόδρομος Μοσχόπολης Κορυτσάς και Παναγία Κοκαμιάς (17ος αιώνας), Άγιος Νικόλαος Μοσχόπολης (18ος αιώνας) κ.λ.π.

Καταπληκτική είναι η αγιογραφία που αναπτύχθηκε στο χώρο της Β. Ηπείρου. Οι αρχαιότερες αγιογραφίες χρονολογούνται από τον 12ο αιώνα (Παναγία Μπόρια Κορυτσάς). Οι αγιογράφοι εδώ ακολουθούν πιστά την βυζαντινή τεχνοτροπία. Σημαντικότατοι αναδείχθηκαν ο Ονούφριος και ο γιος του Νικόλαος (16ος αιώνας) που ιστόρησαν ναούς στο Μπεράτι: Γέννηση Θεοτόκου Επισκοπής (16ος αιώνας),. Άγιος Πρόδρομος Μοσχόπολης Κορυτσάς και Παναγία Κοκαμιάς (17ος αιώνας), Άγιος Νικόλαος Μοσχόπολης (18ος αιώνας) κ.λ.π.

Καταπληκτική είναι και η αγιογραφία που αναπτύχθηκε στο χώρο της Β. Ηπείρου. Οι αρχαιότερες αγιογραφίες χρονολογούνται από τον 12ο αιώνα (Παναγία Μπόρια Κορυτσάς). Οι αγιογράφοι εδώ ακολουθούν πιστά την βυζαντινή τεχνοτροπία. Σημαντικότατοι αναδείχθηκαν ο Ονούφριος και ο γιος του Νικόλαος (16ος αιώνας) που ιστόρησαν ναούς του Μπεράτιου αλλά και την Καστοριά. Άλλοι αξιόλογοι αγιογράφοι ήταν ο Ονούφριος Κυπριώτης (17ος αιώνας) και ο Δαβίδ από τη Σελενίτσα (18ος αιώνας). Ας σημειωθεί ότι όλες οι επιγραφές είναι στην Ελληνική γλώσσα. Το ενιαίο της τέχνης της Β. Ηπείρου με τη Νότια Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία μαρτυρεί την ενότητα των τμημάτων αυτών του Ελληνισμού.

Στα χρόνια της παρακμής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας δημιουργείται στην ενιαία Ήπειρο το Δεσποτάτο της Ηπείρου που έφτανε από την Άρτα ως το Δυρράχιο.

Από το 1449 η Ήπειρος καταλαμβάνεται από τους Τούρκους. Οι Χριστιανοί Ηπειρώτες του Βορρά αντιστέκονται με αρχηγό τον «Ηπειρώτη Πρίγκιπα» Γεώργιο Καστριώτη (Σκερντέμπεη). Οι Αλβανοί τον θέλουν Ιλλυρό παρά την κατηγορηματική του δήλωση που αναγράφεται και σε αλβανικό γραμματόσημο.

Στα μαύρα χρόνια της σκλαβιάς ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός υποφέρει: οι Τούρκοι εφαρμόζουν και εδώ το βίαιο εξισλαμισμό. Οι εξισλαμισθέντες μετατρέπονται σε φανατικούς μουσουλμάνους και μισέλληνες. Εκατοντάδες Νεομάρτυρες κοσμούν το Βορειοηπειρωτικό χώρο αλλά και το φαινόμενο των Κρυπτοχριστιανών της Σπαθίας είναι ιδιαίτερα συγκινητικό. Ο Ελληνισμός της Β. Ηπείρου κυριολεκτικά σώζεται με τη δράση των Επισκόπων Δρυινουπόλεως Ματθαίου και Αργυροκάστρου Σοφιανού και του Νεκταρίου Τέρπου.

Καταλυτική είναι η παρουσία και η προσφορά του Αγίου Κοσμά Αιτωλού. Οργώνει την Ήπειρο και ιδιαίτερα τη Β. Ήπειρο, κηρύττει Χριστόν εσταυρωμένον και αναστημένον, χτίζει εκατοντάδες σχολεία, στηρίζει την ελπίδα του λαού, κρατά άσβεστη τη φλόγα της Λευτεριάς, μιλά για το «ποθούμενο» – τη λευτεριά – και της Β. Ηπείρου. Αυτό δεν του το συγχώρεσαν οι Τουρκαλβανοί που τον απαγχόνισαν στο Κολικόντασι της Β. Ηπείρου (πλησίον Φίερι) στις 24/8/1779.

Τη ζοφερή περίοδο της Τουρκοκρατίας τα 80 μοναστήρια της Β. Ηπείρου αναδείχθηκαν όχι μόνο κέντρα λατρείας αλλά και εστίες κοινωνικής πρόνοιας, κέντρα εθνικών εξορμήσεων, ορμητήρια και καταφύγια επαναστατών και προπαντός κέντρα ελληνικής παιδείας: τα περισσότερα μοναστήρια συντηρούσαν Σχολές γραμμάτων και τεχνών.

Σε «Αθήνα του Βορρά» εξελίχθηκε η Μοσχόπολη Κορυτσάς το 18ο αιώνα με τη «Νέα Ακαδημία» και προπαντός με το μοναδικό τυπογραφείο σε ολόκληρη την Ανατολή. Σ’ αυτό τυπώνεται το πρώτο αλβανικό λεξικό (μαζί και ελληνικό και βλάχικο). Ας σημειωθεί ότι μέχρι τότε η αλβανική δεν ήταν γραπτή γλώσσα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες εγγραμμάτισής της γίνονται από τους πνευματικούς κύκλους της Νέας Ακαδημίας: το πρώτο αλφάβητο της αλβανικής βασιζόταν στο Ελληνικό. Και όμως την ακτινοβολία της Μοσχόπολης ζήλεψαν οι Αλβανοί και την έκαψαν ολοσχερώς…

Η ένοπλη αντίσταση των Ηπειρωτών στην Τουρκική κατοχή είναι θρυλική: το Σούλι στην Ν. Ήπειρο έμεινε άπαρτο για τέσσερις αιώνες. Η Χειμάρρα στη Β. Ήπειρο ανάγκασε τους Τούρκους να της παραχωρήσουν αυτονομία και ιδιαίτερα προνόμια. Δεκάδες οι επαναστάσεις κατά των Τούρκων από τους Βορειοηπειρώτες. Αλλά και στην Ελληνική εθνεγερσία του 1821 χιλιάδες Βορειοηπειρώτες συμμετείχαν ενεργά. Η Β. Ήπειρος όμως παρέμεινε σκλάβα για έναν αιώνα ακόμα…

Όταν το Ελλαδικό κρατίδιο, μετά την απελευθέρωση αρχίζει να οργανώνεται και πάλι τρέχουν να συνδράμουν την ανοικοδόμηση του οι σκλαβωμένοι τότε Βορειοηπειρώτες. Οι μεγάλοι ευεργέτες Χρ. Ζωγράφος (Καστοράτι Αργυροκάστρου), Απ. Αρσάκης (Χοταχόβα Πρεμετής), Σίμων και Γεώργιος Σίνας (Μοσχόπολη Κορυτσάς), Ευάγγελος και Κωνσταντίνος Ζάππας (Λάμποβο Αργυροκάστρου), Ιωάννης Μπάγκας (Κορυτσά) κ.λ.π. χτίζουν και δωρίζουν στο Ελληνικό κράτος το Αστεροσκοπείο Αθηνών, τα Αρσάκεια Σχολεία, την Ακαδημία Αθηνών, το Ζάππειο Μέγαρο, για να αναφέρουμε τις γνωστότερες δωρεές. Δυστυχώς τα χωριά τους παραμένουν εγκαταλελειμμένα από μας τους Νεοέλληνες.

Το 1912-1913 στους Βαλκανικούς Πολέμους, απελευθερώνονται από τον Ελληνικό Στρατό μαζί με τη Μακεδονία και τη Ν. Ήπειρο και τα Βορειοηπειρωτικά εδάφη: από τη Χειμάρρα μέχρι την Κορυτσά. Το «ποθούμενο» του Αγίου Κοσμά έδειχνε να πραγματοποιείται όταν το Δεκέμβριο του 1912 υψωνόταν η Ελληνική Σημαία στην Κορυτσά.

Όμως τα συμφέροντα των Μεγάλων, τότε, Δυνάμεων υπερτερούν: Με πρωτοβουλία Ιταλίας και Αυστροουγγαρίας δημιουργείται εκ του μηδενός, το Αλβανικό Κράτος. Για να μπορέσει να επιβιώσει παραχωρούν βίαια σ’ αυτό την ελεύθερη Β. Ήπειρο.

Ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός μπροστά σ’ αυτή την αδικία ξεσηκώνεται. Στις 17 Φεβρουαρίου 1914 κηρύσσει στο Αργυρόκαστρο την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου. Ορίζεται κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Γ. Ζωγράφο και μέλη τους μητροπολίτες Δρυινουπόλεως Βασίλειο, Βελλάς και Κονίτσης Σπυρίδωνα και Κορυτσάς Γερμανός. Οι Βορειοηπειρώτες αρχίζουν ένοπλο αγώνα χωρίς – δυστυχώς – τη βοήθεια του Ελληνικού κράτους. Η επανάσταση κατά του Αλβανικού ζυγού πετυχαίνει και στις 17 Μαΐου 1914 αναγκάζονται οι Μεγάλες Δυνάμεις και η Αλβανία να υπογράψουν το πρωτόκολλο της Κέρκυρας, δηλαδή την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου.

Η κυβέρνηση της Αυτονομίας τον Οκτώβριο του 1914 παραδίδει την εξουσία στον Ελληνικό στρατό που απελευθέρωσε για β’ φορά τη Βόρειο Ήπειρο.

Δυστυχώς όμως οι Αλβανοί αθετούν τις υποσχέσεις τους: Στη δεκαετία του 1920 κατορθώνουν να αποκόψουν την Ορθόδοξη Εκκλησία από τη Μητέρα Εκκλησία, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και να την κάνουν υποχείριο του Αλβανικού εθνικισμού.

Στη δεκαετία του 1930 ο βασιλιάς Ζώγου επιτίθεται εναντίον της Ελληνικής Παιδείας. Κλείνει σχολεία, διώκει δασκάλους, γονείς, μαθητές. Οι Βορειοηπειρώτες προσφεύγουν στο Διαρκές Δικαστήριο Διεθνούς Δικαιοσύνης (Χάγη) και δικαιώνονται. Το Αλβανικό κράτος υποχρεώνεται να ανοίξει τα ελληνικά σχολεία. Αλλά η πολεμική εναντίον της Ελληνικής Παιδείας συνεχίζεται και στο καθεστώς του Χότζα και σήμερα.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1940 η Αλβανία διακηρύσσει επίσημα ότι θεωρεί εχθρούς της τους εχθρούς της Ιταλίας. Έτσι στις 28 Οκτωβρίου 1940 Αλβανικές μεραρχίες στο πλευρό της φασιστικής Ιταλίας επιτίθενται εναντίον της Ελλάδας.

Όμως νικηφόρος ο Ελληνικός Στρατός μπαίνει θριαμβευτής και πάλι στη Β. Ήπειρο και γίνεται δεκτός ως ελευθερωτής με πανηγυρισμούς από τους Βορειοηπειρώτες. Δυστυχώς όμως και πάλι τα συμφέροντα των «Μεγάλων» θέλουν τη Β. Ήπειρο σκλάβα στους Αλβανούς.

Μετά τη λήξη του πολέμου, το Ελληνικό κράτος ζητεί από το Συμβούλιο Ειρήνης των Παρισίων και στη συνέχεια από το Συμβούλιο των Τεσσάρων νικητριών Δυνάμεων την παραχώρηση της Β. Ηπείρου στην Ελλάδα. Η συζήτηση αναβάλλεται για μετά τη λύση του αυστριακού (1955) και του Γερμανικού (1990). Σήμερα το αίτημα της Ελλάδας εκκρεμεί.

Η υποχώρηση όμως του Ελληνικού Στρατού το 1941 και η κατοχή ξανάφερε το σκοτάδι της σκλαβιάς στην Ήπειρο. Στη Νότια Ήπειρο μουσουλμάνοι Τσάμηδες σε συνεργασία με τους κατακτητές καταστρέφουν, λεηλατούν, σφάζουν. Στη Βόρειο Ήπειρο η κομμουνιστική δικτατορία του Χότζα είναι η χειρότερη σκλαβιά στην ιστορία του Ελληνισμού: η θρησκεία εκτός νόμου, κάθε θρησκευτική πράξη ποινικοποιείται, η ελληνική παιδεία διώκεται, ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα στη μεθόριο και τεράστιοι προβολείς στη θάλασσα κάνουν την Αλβανία απέραντη φυλακή, χιλιάδες εκτελούνται ή σαπίζουν στις φυλακές, κάθε τι που θυμίζει Χριστό και Ελλάδα εξολοθρεύεται, η Αλβανία στραγγαλίζει βάναυση και τα στοιχειώδη δικαιώματα των Βορειοηπειρωτών.

Στην Ελλάδα χρόνο με το χρόνο πυκνώνουν οι φωνές εναντίον του Αλβανικού καθεστώτος. Ο μητροπολίτης Δρυινουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης κ. Σεβαστιανός με τη συμπαράσταση ΠΑΣΥΒΑ και ΣΦΕΒΑ οργώνει την Ελλάδα, προσφεύγει σε Διεθνείς Οργανισμούς, διοργανώνει συνέδρια αφυπνίζοντας συνειδήσεις, αλλά και προσφέρει αγάπη και στοργή σε δεκάδες φυγάδες Βορειοηπειρώτες και Αλβανούς. Και όλα αυτά, όταν το επίσημο Ελληνικό κράτος κωφεύει στο δράμα, σιωπά στα εγκλήματα, αλλά και προσπαθεί να φιμώσει κάθε φωνή διαμαρτυρίας κατά του Χοτζικού καθεστώτος.

Χριστούγεννα 1990 οι Βορειοηπειρώτες τολμούν να γιορτάσουν τα πρώτα Χριστούγεννα πριν καλά – καλά ξεψυχήσει η τυραννία του Χότζα. Μέλη της ΣΦΕΒΑ μεταφέρουν με πολλούς κινδύνους στα Τίρανα ιερά σκεύη, βιβλία και άμφια για τη χριστουγεννιάτικη λειτουργία και από εκεί με τη βοήθεια της Ελληνικής Πρεσβείας στη Δερβιτσάνη Αργυροκάστρου. Η πρώτη φανερή θεία λειτουργία, τα πρώτα Χριστούγεννα, μετά από 24 χρόνια διωγμών…

Σήμερα ο μονοκομματισμός του κομμουνιστικού κόμματος εξέλιπε. Δυστυχώς όμως τη θέση του έχει πάρει ο μισελληνισμός σύσσωμης της Αλβανικής ηγεσίας. Η κατάσταση του Ελληνισμού παραμένει και σήμερα τραγική.

● Η Ορθοδοξία εμποδίζεται να αναπτυχθεί. Στους εκλεγμένους από Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν επιτρέπεται η είσοδος στην Αλβανία.

● Η Ελληνική Παιδεία διώκεται. Κλείνουν τα σχολεία. Όσα λειτουργούν αλβανοποιούνται. Δάσκαλοι απειλούνται και διώκονται για να μη διδάσκουν Ελληνική γλώσσα.

● Στην Ομόνοια δεν επιτρέπεται η συμμετοχή στις εκλογές.

● Βορειοηπειρώτες απολύονται από τις δουλειές τους.

● Ληστοσυμμορίες και παρακρατικοί μηχανισμοί κλέβουν, καταστρέφουν, τρομοκρατούν, σκοτώνουν.

● Η Αλβανική αστυνομία σκοτώνει εν ψυχρώ γέροντες, κυνηγά μικρά παιδιά, συλλαμβάνει και φυλακίζει απρόκλητα νεαρούς Έλληνες.

● Μεταφέρονται έποικοι από το Κοσσυφοπέδιο και καταλαμβάνουν δουλειές, περιουσίες, σπίτια των Βορειοηπειρωτών που ζουν προσωρινά στην Ελλάδα.

● Το αλβανικό κράτος μετέρχεται κάθε μέσο ώστε να διώξει τους Έλληνες από την Βόρειο Ήπειρο και το έχει σχεδόν καταφέρει. Η Βόρειος Ήπειρος κοντεύει να ερημώσει.

Οι Βορειοηπειρώτες όμως αγωνίζονται, αντιστέκονται, θα νικήσουν:

● Στηρίζουν τον αρχιεπίσκοπό τους και αγωνίζονται για το χτίσιμο των εκκλησιών και την ανάπτυξη της ορθοδοξίας τους.

● Αναδεικνύουν Έλληνες δημάρχους, επάρχους, νομάρχες.

● Απαιτούν αναγνώριση της ελληνικότητάς τους (Χειμάρρα). Συνειδήσεις που τις προηγούμενες δεκαετίες έχασαν την εθνική τους αυτοσυνειδησία αναζητούν τώρα τις ελληνικές τους ρίζες.

● Λειτουργούν φροντιστήρια ελληνικής γλώσσας. Σε 200 έχουν φτάσει τα σύγχρονα «Κρυφά Σχολειά». Μέσα σε σπίτια, αποθήκες ακόμα και εκκλησία τα μικρά Ελληνόπουλα μαθαίνουν τη γλώσσα, την ιστορία, την πίστη τους.

● Απαιτούν τα δικαιώματά τους: πραγματική θρησκευτική ελευθερία, ελληνική παιδεία όπου κατοικούν Έλληνες, ελεύθερη πολιτική έκφραση, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

Κυρίως όμως αγωνίζονται και απαιτούν στο όνομα των αγώνων και της αυτοσυνειδησίας τους, στο όνομα της διεθνούς έννομης τάξης και των διεθνών συνθηκών, στο όνομα της ειρήνης στην περιοχή και της συνεργασίας με τους Αλβανούς. Απαιτούν αυτονομία με βάση το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας και τα κείμενα της ΔΑΣΕ. Αυτονομία εκπαιδευτική, πολιτιστική, διοικητική στα πλαίσια του αλβανικού κράτους. Αυτονομία με ειρηνικά μέσα και δημοκρατικές διαδικασίες. Χρέος δικό μας, του Ελλαδικού Μητροπολιτικού Κέντρου, να στηρίξουμε τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό να μείνει στις εστίες τους και να αναπτυχθεί ελεύθερα και δημοκρατικά όπως αυτός θέλει και όπως επιτάσσει η ιστορία του.

Βόρειος Ήπειρος: Ελληνισμός μέσα στο χρόνο

Η ελληνικότητα της Βορείου Ηπείρου είναι αναμφισβήτητη. Μέχρι τις αρχές του αιώνα μας ήταν μια και αδιαίρετη με την υπόλοιπη Ήπειρο. Μπορεί οι Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης, λόγω συμφερόντων, να την απέσπασαν βίαια και να την προσάρτησαν στην Αλβανία, όμως η περιοχή αυτή ποτέ δεν ένιωσε… σαν Νότιος Αλβανία, αλλά αυτό που ανέκαθεν ήταν: Βόρειος Ήπειρος.

Τα πάντα στην ελληνικότατη αυτή περιοχή, θρησκεία, γλώσσα, πολιτισμός, ήθη και έθιμα, είναι τα ίδια με εκείνα της υπόλοιπης Ηπείρου. Ναι! Και οι πέτρες ακόμη, δηλαδή τα μνημεία του πολιτισμού, ομιλούν για την ελληνικότητα της Βορείου Ηπείρου.

Να όμως, που την ελληνικότητα της την αμφισβητεί ο Αλβανικός εθνικισμός και οι φορείς του. Χίλιους δύο τρόπους μετέρχονται δια να την αλβανοποιήσουν: διώκουν την Ορθόδοξη πίστη, δεν επιτρέπουν στους εκλεγμένους από το Οικουμενικό Πατριαρχείο επισκόπους την είσοδο στην Αλβανία, κλείνουν τα ελληνικά σχολεία, τρομοκρατούν τον πληθυσμό, μεταφέρουν και εγκαθιστούν εποίκους στα βορειοηπειρωτικά χωριά, αλλοιώνοντας τη σύνθεση του πληθυσμού, με κάθε τρόπο προσπαθούν να διώξουν τον Ελληνισμό από τις εστίες του.

Για μας, μια λύση – λύση σωτηρίας – υπάρχει για το Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό: η ανάκτηση της αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου βάσει του Πρωτοκόλλου της Κέρκυρας του 1914.

Χρέος της πνευματικής και πολιτικής ηγεσίας αλλά και όλου του Ελληνισμού είναι να συμπαρασταθούμε με κάθε τρόπο στον αγωνιζόμενο Ελληνισμό της βορείου Ηπείρου.

Ο Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Σεβαστιανός

Από τα παραπάνω αναφερόμενα στοιχεία αβασανίστως προκύπτει ότι η Βόρειος Ήπειρος ανήκει στην Ελλάδα και όχι στην Αλβανία. Η ελληνική συνείδηση στη Βόρειο Ήπειρο είναι βαθύτατα ριζωμένη. Αποκορύφωμα του ελληνικού φρονήματος των Βορειοηπειρωτών αποτελεί ο αυτονομικός αγώνας τους για τον οποίο θα αναφερθούμε σε άλλο κεφάλαιο.

Διαπιστώνεται αναμφισβήτητα ότι η Ελλάδα υπήρξε θύμα του ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων σε όλες τις νόμιμες διεκδικήσεις της. Εδάφη καθαρώς ελληνικά που κατοικούνταν εδώ και χιλιάδες χρόνια από συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς παραχωρήθηκαν σε άλλους λαούς με τη μορφή «πρωτοκόλλων και συνθηκών» ανάλογα με τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων.

Το ίδιο συνέβη και με την περίπτωση της Ηπείρου, της οποίας το βόρειο τμήμα παραχωρήθηκε στην Αλβανία με ένα τέτοιο κατάπτυστο «πρωτόκολλο».