https://www.iefimerida.gr/kosmos/nyhterini-oykraniki-epidromi-drones-sti-rosia?utm_source=rss
Φιλιάτες 11/11/25, ο καιρός
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 11-17 ΥΓΡΑΣΙΑ 75% ΑΝΕΜΟΙ 3BF ΒΔΥΤΙΚΟΙ
«Άσμα ηρωικό και πένθιμο» για το κλείσιμο του 628 ΤΠ Φιλιατών

Ένα πλήγμα στην ψυχή της Θεσπρωτίας, μια απόφαση που αφαιρεί από την ακριτική μας γη το σύμβολο της εθνικής παρουσίας, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας.
Για 80 περίπου χρόνια, το Τάγμα αυτό υπήρξε κομμάτι της ιστορίας, της οικονομίας και της καθημερινής ζωής του τόπου – και τώρα έσβησε σιωπηλά μέσα στην αδιαφορία, την ανεπάρκεια και την απουσία πολιτικής βούλησης.

Την ώρα που το στρατόπεδο είχε ήδη καταργηθεί, κάποιοι χαμογελούσαν -την 28η Οκτωβρίου στους Φιλιάτες- και χειροκροτούσαν τους στρατιώτες που ήρθαν από τα Γιάννενα για να παρελάσουν, στη θέση εκείνων που δεν υπάρχουν πια. Και, λίγες μέρες μετά, χωρίς καμία λαϊκή εξουσιοδότηση, ζητούσαν – ανεβάζοντας σχετικές φωτογραφίες – από το Υπουργείο Άμυνας να παραχωρηθεί το στρατόπεδο στο Υπουργείο Προστασίας για να μετατραπεί σε φυλακές…
Αυτό δεν είναι απλώς αδυναμία κρίσης ή αφέλεια· είναι πολιτική και ηθική ένδεια! Η Θεσπρωτία αδικείται, περιθωριοποιείται και χάνει σταδιακά κομμάτι της υπόστασής της, επειδή οι εκπρόσωποί της δεν στέκονται στο ύψος των περιστάσεων. Και εκείνο που μας χωρίζει μαζί τους δεν είναι η προσωπική αντιπάθεια ή οι πολιτικές διαφορές. Είναι κάτι περισσότερο: ο διαφορετικός αξιακός κώδικας.
Ας έδιναν τη μάχη και ας την έχαναν… Η πολιτική είναι και διαχείριση συμβόλων. Στην Κόνιτσα γιατί παρέμεινε το στρατόπεδο;
Αν υπήρχε συνείδηση ευθύνης και πραγματική αγάπη για τον τόπο, το 628 ΤΠ δεν θα είχε γίνει ανάμνηση και φωτογραφία. Η πατρίδα φυλάσσεται με παρουσία, συνέπεια, αγώνα και σεβασμό– όχι με λόγια του αέρα, ρουσφέτια και χειραψίες.
Και όσοι επιτρέπουν τη συρρίκνωση της Θεσπρωτίας, ας γνωρίζουν ότι η ιστορία θα τους κρίνει — αυστηρά αλλά δίκαια.
Φιλιάτες, αλλοτινές μου εποχές
στο 628τπ το 1973 απο το αρχείο του στρατιώτη Μητσιώνη απο τη Μακεδονία


Μια ιστορία των χρόνων της κατοχής…

Μου τη είχε διηγηθεί ο πατέρας μου Μιχάλη Κώτσης. «Στην κατοχή- μέχρι που μας έκαψαν τα σπίτια οι Γερμανοί κι ντόπιοι συνεργάτες τους- ήμασταν στο χωριό, στου Τσαμαντά. Δύσκολα τα πράματα, ακόμη και για φαί, μας έσωναν τα γκόρτσα και τα κράνια- που τα τρώγαμαν με τα κουκούτσια για να χορτάσουμε.

Μια χρονιά μας είχε σφίξει πολύ η πείνα και πήραν την απόφαση οι γερόντοι και μας έστειλαν, εμένα και τον γαμπρό μας και φίλο μου Νίκο Παπαφωτίου, να πάμε στα χωριά του βούρκου να αλλάξουμε ένα γραμμόφωνο που είχαν φέρει όταν γύρισαν από την Αμερική για να πάρουμε καλαμπόκι.
Κινήσαμαν νύχτα, κατεβήκαμαν Λιντίσντα, διαβήκαμε το σύνορο και βρεθήκαμε σε ένα τσιαμοχώρι. Ρωτήσαμε από δω ρωτήσαμε από κει, μας έστειλαν στο σπίτι ενός αγά. Του δείξαμε τι έχουμε του το βάλαμε να παίξει κι όλας, είχαμε μαζί δυο πλάκες με τραγούδια. Του είπαμε τι θέλουμε και τα συμφωνήσαμε, του αφήκαμε το γραμμόφωνο και πήραμε δυο τσουβάλια καλαμπόκι 40 οκάδες, το καθένα. Τα ζαλωθήκαμε και πήραμε το δρόμο της επιστροφής. Είχε αρχίσει να νυχτώνει κι ήμασταν σιμά στου Περδικάρι όταν ακούσαμε καλπασμό αλόγων. Δεν πάει σε καλό το μυαλό μας και ίσια όπως ήμασταν ζαλικωμένοι πέσαμε κάτω και χωθήκαμε σέρνοντας σε μια μεγάλη βατιά. Πέρασαν δυο καβαλάρηδες κι έφυγαν προς του Περδικάρι κι εμείς ψάχναμε να δούμε ποιοι να ‘ταν, γιατί μας πάει το μυαλό πως μπορεί να είναι ο αγάς- θα ξέχασε πως δουλεύει το γραμμόφωνο σκεφτόμασταν και γελάγαμαν. Από την άλλη όμως λαχταρούσαμε, τι θα γίνουμε, αλλά δεν κουνιόμασταν. Είχε νυχτώσει όταν ξαναπέρασαν τα άλογα και οι καβαλαραίοι, αργά και κουβέντιαζαν. Καταλάβαμε από την κουβέντα τους ότι ο ένας ήταν ο αγάς και ακόμη καταλάβαμε ότι ρώτησαν στου Περδικάρι αν μας είδε κανένας και τους είπαν όχι. Περιμέναμε κάμποση ώρα, είχε πάει μεσάνυχτα και κινήσαμε για του Τσαμαντά, με μεγάλη χαρά που γλυτώσαμε απ το άχτι του αγά».
3.6. Διάφορες ειδήσεις των ετών 1937

1937: *Την Κυριακή 10/1 επισκέφτηκε την πόλη ο πρώτος νομάρχης Θεσπρωτίας Π. Τσικάκης.
*Δημοπρασία πλειστηριασμού της κόπρου 4 ίππων του σταθμού χωροφυλακής Φιλιατών- προκήρυξε ο διοικητής του σταθμού Α. Παπαχαραλάμπους- ανθ/στής, για τις 23 Μαΐου 1937, στον συνήθη τόπο των δημοπρασιών στο καφενείο Παρούση.
*Δημόσια δήλωση αποκήρυξης του Κουμμουνισμού την 15/6/1937, από τους Γεράσιμο Λεβέτσιο, Γ. Πετσάλη, Αστέρη Μακρή.
*Στις 30 Σεπτέμβρη 1937 έγιναν τα εγκαίνια των σχολείων Ελαίας και Φιλιατών, παρουσία του νομάρχη και πλήθους κόσμου.
*Στην έκθεση των Αθηνών πήραν χρυσά βραβεία το λάδι και το μέλι του Φοινικιώτη «πατέρα της γεωργίας», όπως αποκαλούν στον τόπο μας τον Θ.Γ.Θεολογή.
*Παρελήφθη οριστικά στα μέσα Οκτώβρη 1937 η οδός Φιλιατών-Σαγιάδας.
*Άρχισε να λειτουργεί στους Φιλιάτες πεντατάξιο αστικό σχολείο.
*Ο κ. Σέλφο Μαχμούτ ο οποίος έχει φυτέψει εδώ και τρία χρόνια περί τα 3.000 δένδρα, έκανε παράπονα πως δεν βρίσκει πορτοκαλιές στα φυτώρια, ούτε της Κέρκυρας.
*Σε ηλικία 90 ετών απεβίωσε στην πόλη μας ο Χούσο Ντούρος, άνθρωπος ειρηνικός και στο ελληνικό και στα χρόνια που κυριαρχούσε η Τουρκία. Φιλοδίκαιος και εργατικός κατόρθωσε να αποκτήσει επίζηλο περιουσία την οποία κράτησε ακμαία παρά τις αντίξοες συνθήκες.
*Μεγάλες καταστροφές από τις βροχές του Δεκέμβρη. Ο Καλαμάς ανέβηκε 20 μέτρα- έφτασε στα παράθυρα του καφενείου στους πρόποδες της Βάρφανης κάτω από τα σπίτια του Ατέμ Κλέφτη. Από τις εκβολές του μέχρι την Βρυσέλλα οι κάμποι Σκουπίτσας, Ραγίου, Σαγιάδας είναι πλημυρισμένοι
*Στον κάμπο της Σπάταρης πνίγηκαν 300 πρόβατα των αδελφών Κοτσώνη και 80 του σμίχτη τους Αβδούλ Νούρτσε, 80 του Σάκκο Μπράχο κλπ. Στα γραφεία των αδελφών Κοτσώνη έπεσε κεραυνός την ώρα που βρισκόταν εκεί ο Γ. Κοτσώνης ο Ν. Κίκος και άλλοι δυο, κατέστρεψε την τηλεφωνική και ηλεκτρική εγκατάσταση και μικρό τμήμα της οροφής.
*Η συγκοινωνία των Φιλιατών με την υπόλοιπη Ελλάδα διακόπηκε. Ήρωας αναδείχθηκε ο πορθμέας Βρυσέλλας Βασίλειος Τσάμης- Σαγιαδινός θαλασσόλυκος, όλα τα πορθμεία του Καλαμά παρασύρθηκαν, αυτό της Βρυσέλλας έπαθε μόνο κάποιες ζημιές- χάρη στην αυτοθυσία του Τσάμη, που δεν κοιμήθηκε 4 ημερόνυχτα.
*Απεβίωσε της Τρίτη 28/12 και ετάφη την επόμενη, με πρωτοφανή κοσμοσυρροή ο Θωμάς Κώτσης- γνωστός μεγαλέμπορος των Φιλιατών.

«Οι νεοπαγανιστές τρέφουν μίσος κατά του Χριστού και του Χριστιανισμού», τονίστηκε, μεταξύ άλλων, στη «ΛΕ’ Πανορθόδοξη Συνδιάσκεψη Εντεταλμένων Ορθοδόξων Εκκλησιών και Ιερών Μητροπόλεων για θέματα αιρέσεων και παραθρησκείας», η οποία έγινε από 4-6 Νοεμβρίυο 2025 στην Κατερίνη με θέμα: «Νεοπαγανισμός: Όψεις και πρακτικαί».
Τη Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργης εκπροσώπησε στη Συνδιάσκεψη ο π. Ηλίας Μάκος (ΜΑ Θεολογίας). Στην παρέμβασή του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι άνθρωποι στην εποχή μας, η οποία έχει γνώρισμα τις ακρότητες και τον παραλογισμό στις απόψεις, στις προτιμήσεις, στις πεποιθήσεις, στους τρόπους και στις συνήθειες, αλλά και τα αδιέξοδα των ανθρώπων, που φέρνουν απογοήτευση και απόγνωση, πέφτουν θύματα αιρετικών και παραθρησκευτικών πλανών και διαστροφών, όπως ο νεοπαγανισμός».
Και πρόσθεσε: «Στη Μητρόπολη Παραμυθίας, αγωνιζόμενοι κατά των αιρέσεων, προσπαθούμε να μεταφέρουμε στους ανθρώπους το μήνυμα ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη δύναμη από το άπλωμα του Χριστού μέσα μας με τέτοιο τρόπο που να φαίνεται στη ζήση μας. Φάρμακο είναι ο Χριστός που, όταν τον ακολουθούμε, μας σώζει. Φαρμάκι είναι οι αιρέσεις και οι παραθρησκείες που, όταν τις ακολουθούμε μας φαρμακώνουν.
Οι εργασίες της Συνδιασκέψεως τελούσαν υπό την αιγίδα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, ενώ συμμετέχουν Εντεταλμένοι οκτώ Ορθοδόξων Εκκλησιών και εξήντα επτά Ιερών Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, της Κρήτης και της Δωδεκανήσου.
Στην αρχή ετελέσθη Αγιασμός από τον Μητροπολίτη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιο και ακολούθως ανεγνώσθησαν τα μηνύματα των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών.
«ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΘΕΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»
Στο μήνυμά του ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος επεσήμανε ότι «στον δημόσιο, έντυπο και διαδικτυακό λόγο των εκπροσώπων του νεοπαγανιστικού χώρου παρατηρείται συστηματικά η χρήση επιθετικής και συχνά υβριστικής ορολογίας απέναντι σε ιερά πρόσωπα και θεσμούς της Εκκλησίας. Οι επιθέσεις εστιάζουν συχνά σε πρόσωπα-σύμβολα της χριστιανικής πίστης ή της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, παρουσιάζοντάς τα με διαστρεβλωμένο τρόπο. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται στοχεύει στην ιδεολογική αντιστροφή της ιστορικής πραγματικότητας με σκοπό την αποδόμηση της χριστιανικής πίστης και την ανατροπή της διαχρονικής ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας».
ΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Ο πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του ΑΠΘ, καθηγητής Απόστολος Κραλίδης εισηγήθηκε το θέμα: «Βασικά χαρακτηριστικά της αρχαίας ελληνικής θρησκείας». Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος ανέπτυξε το θέμα «Οι Πατέρες της Εκκλησίας έναντι της ειδωλολατρίας». Ο Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκος παρουσίασε εισήγηση με θέμα «Η πρόσληψη της ελληνικής παιδείας στο Βυζάντιο». Ο Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιος ανέλυσε το θέμα «Το Συνοδικό της Ορθοδοξίας: Λειτουργική χρήση και τα αναθέματα κατά των “ελλήνων”». Επεσήμανε ότι οι αναφορές στους «έλληνες» στο Συνοδικό αφορούν θρησκευτικές και όχι εθνικές ή πολιτιστικές ταυτότητες, αντικρούοντας τους ισχυρισμούς περί δήθεν εχθρότητας κατά του ελληνικού πολιτισμού. Ο Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος παρουσίασε το θέμα «Ο Ιουλιανός ο Παραβάτης στη συνείδηση της Εκκλησίας», βασιζόμενος στα έργα των Αγίων Πατέρων Γρηγορίου του Θεολόγου και Κυρίλλου Αλεξανδρείας». Ο πρωτοπρεσβύτερος π. Κυριακός Τσουρός, Γραμματέας της Συνοδικής Επιτροπής επί των αιρέσεων, ανέλυσε το θέμα «Το πρόσωπο του Χριστού στον Ελληνικό Νεοπαγανισμό». Ο θεολόγος κ. Λάμπρος Σκόντζος παρουσίασε εισήγηση με θέμα «Αρχαιοελληνική κριτική της αρχαίας θρησκείας και η αποσιώπησή της από τους Νεοπαγανιστές».
Να σημειωθεί πως η αναβίωση του συγχρόνου παγανισμού δεν είναι ούτε ελληνικό (μόνο) φαινόμενο, ούτε πραγματική αγάπη κάποιων «σούπερ Ελλήνων» για το αρχαίο κλέος των προγόνων μας. Είναι ξεκάθαρο πια πως ο Ελληνικός νεοπαγανισμός είναι αναπόσπαστο μέρος της «Νέας Εποχής».
ΑΡΡΩΣΤΗΜΕΝΗ ΑΡΧΑΙΟΛΑΑΓΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΛΑΓΝΕΙΑ
Προβάλλοντας μια αρρωστημένη αρχαιολαγνεία και πατριδολαγνεία, σερβίρουν και καλλιεργούν οι νεοπαγανιστές έναν ιδιότυπο θρησκευτικό εθνικισμό και μια πρωτοφανή εχθρική συμπεριφορά εναντίον των Χριστιανών.
Ο νεοπαγανισμός είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των νεοεποχιτών, προκειμένου να δημιουργήσουν πνευματική σύγχυση και διάσπαση κυρίως της Ορθοδοξίας, η οποία στέκεται το πιο σοβαρό εμπόδιο στην εδραίωση της παγκόσμιας πανθρησκείας του αποκρυφισμού.
Στη Βίλνα της Λιθουανίας τον Ιούνιο του 1998 ιδρύθηκε η «Παγκόσμια Εκκλησία των Εθνικών», η οποία συντονίζει και ελέγχει τις εθνικές παγανιστικές «εκκλησίες» και αποτελεί τον συνδετικό δεσμό με τους ιθύνοντες της «Νέας Εποχής». Στο συνέδριο αυτό πρωτοστάτησαν και οι Έλληνες νεοπαγανιστές.
Η Ορθοδοξία συνδέει το αρχαίο Ελληνικό μεγαλείο, μέσω της χιλιετούς Βυζαντινής ιστορίας μας, με τη νεώτερη Ελλάδα. Οι σύγχρονοι Έλληνες δεν έχουν μόνον παππούδες (τους αρχαίους μας λαμπρούς προγόνους), αλλά έχουν και πατέρες (τους εξ ίσου λαμπρούς συνεχιστές του Ελληνικού πνεύματος της ένδοξης Βυζαντινής ιστορίας μας). Είναι έγκλημα να απαρνούμαστε μια χιλιετή λαμπρή και ανεπανάληπτη περίοδο της ιστορίας μας μόνον και μόνον γιατί είναι Χριστιανική. Και αυτό δυστυχώς πράττουν οι περισσότεροι από τους ΄Ελληνες «αρχαιολάτρες».
Με άριστα η διπλωματική εργασία του π. Ηλία Μάκου για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας

Με άριστα (10) βαθμολογήθηκε η διπλωματική εργασία του π. Ηλία Μάκου για την ιστορική πορεία επανίδρυσης και συγκρότησης της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού έως τις ημέρες μας (1991-2024), ο οποίος αποφοίτησε από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ορθόδοξη Χριστιανική Θεολογία και Θρησκευτικός Πλουραλισμός του ΕΑΠ.
Ο π. Ηλίας Μάκος έλαβε μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης (δεύτερος κύκλος σπουδών) με αντικείμενο τη Νεότερη Εκκλησιαστική Ιστορία.
Επιβλέποντες καθηγητές ήταν δύο ακαδημαϊκοί με ιδιαίτερη γνωσιολογία και κατάρτιση περί της Βαλκανικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας.
Πρώτος επιβλέπων ήταν ο συντονιστής καθηγητής του ΕΑΠ και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Singidunum του Βελιγραδίου Γεώργιος-Νεκτάριος Λόης, ο οποίος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με την ιστορία της Εκκλησίας της Σερβίας και έχει παραγάγει πρωτογενή και ποιοτική έρευνα, ενώ είναι αρχισυντάκτης της πανεπιστημιακής επετηρίδας “SingiLogos”.
Δεύτερος επιβλέπων ήταν ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικόλαος Τσιρέβελος, ο οποίος έχει καταπιαστεί επιτυχώς συγγραφικά με το πρόσωπο και το έργο του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου και έχει συνδράμει με ευθύνη και συνέπεια στην ιεραποστολική του προσπάθεια.
Ως προς το περιεχόμενο της εργασίας να αναφερθεί ότι αρχικά παρατίθεται μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση της διαδρομής της Εκκλησίας της Αλβανίας από την ίδρυσή της μέχρι και το διωγμό από το αθεϊστικό καθεστώς.
Ακολούθως με γεγονότα, τα οποία πολλά από αυτά δεν είναι γνωστά, περιγράφονται:
* Η τραγική κατάσταση της Εκκλησίας της Αλβανίας μετά την πτώση του καθεστώτος Χότζα, όπου υπήρχαν ελάχιστοι γέροντες ιερείς (εξοντωμένοι από τα μαρτύρια) και δεν είχε απομείνει κανένας Επίσκοπος.
* Το σκηνικό του ορισμού ως Πατριαρχικού Εξάρχου και της εκλογής ως Αρχιεπισκόπου του Αναστασίου Γιαννουλάτου και οι αντιδράσεις που υπήρξαν από ακραίους κύκλους εντός και εκτός της Αλβανίας.
* Οι δυσκολίες συγκρότησης της Ιεράς Συνόδου, οι δραματικές διαβουλεύσεις και η έντονη πολεμική που αναπτύχθηκε περί του θέματος αυτού.
* Το πολύπλευρο ανακαινιστικό, αναγεννητικό, αναστηλωτικό (γκρεμισμένοι ναοί ή ναοί που είχαν μετατραπεί σε γυμναστήρια, αποθήκες, εστιατόρια κ.λπ. αποκαταστάθηκαν), κοινωνικό, φιλανθρωπικό και οικοδομικό έργο της Εκκλησίας της Αλβανίας που απευθύνθηκε σ’ ολόκληρο τον αλβανικό λαό, χωρίς να εισχωρούν θρησκευτικές ή φυλετικές διακρίσεις, μέσα από την παράθεση συγκεκριμένων και λεπτομερών στοιχείων.
* Πτυχές της προσωπικότητας του Αναστασίου που έχουν να κάνουν κυρίως με την αγάπη και την αδιάλειπτη προσευχή του.
Τα γενόμενα στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας αναδεικνύουν πως η πίστη και μέσα στις καταιγίδες μεγαλουργεί. Το ότι επέζησε η Εκκλησία του Χριστού στην Αλβανία, παρά τον ανελέητο διωγμό δια πυρός και σιδήρου και κατόρθωσε να ανασυσταθεί και να αναστηθεί πλήρως, είναι μια ακόμη απόδειξη ότι ο ιδρυτής Της και αρχηγός Της δεν είναι άνθρωπος, αλλά Θεός. Η άνθηση της Ορθοδοξίας στην Αλβανία δείχνει ότι η Εκκλησία πορεύεται μέσα στην ιστορία με εσχατολογική προοπτική που δεν την αποτρέπουν και δεν την ανατρέπουν οι πολιτικές σκοπιμότητες και οι αναδυόμενες δυσχέρειες.
Αξέχαστη η μνήμη σ’ έναν μισογκρεμισμένο ναό με φθαρμένες αγιογραφίες και με εκ νέου αγιασμένη τη βεβηλωμένη Αγία Τράπεζα, όπου ο γυναικωνίτης χρησίμευε για αποθήκη ζωοτροφών, στήθηκε βιαστικά ένα τέμπλο, τοποθετήθηκαν τα απαραίτητα εντός του Ιερού Βήματος και με δάκρυα στα μάτια ο ιερέας καλούσε στο Μεγάλο Δείπνο ύστερα από πολλά χρόνια: “Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε…”.