https://www.iefimerida.gr/kosmos/mayri-mera-maroko-21-nekroi-plimmyres?utm_source=rss
Φιλιάτες 15/12/25, ο καιρός
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 4-14 ΥΓΡΑΣΙΑ 53% ΑΝΕΜΟΙ 3BF ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΙ
Φιλιάτες, απόψε αναβουμε το δένδρο!
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΦΙΛΙΑΤΩΝ Κ ΕΛΑΙΑΣ.

Η εκδήλωση θα πλαισιωθεί μουσικά από την Δημοτική φιλαρμονική Φιλιατών με γιορτινές μελωδίες όπως επίσης με χριστουγεννιάτικα τραγούδια από το Δημοτικό Ωδείο Φιλιατών.
Σας περιμένουμε μικρούς και μεγάλους.
Όπως παλιά…
ΑΝΑΡΤΗΣΕ: ΚΩΣΤΑΣ Σταυρου ΛΟΥΠΑΣ,-πόσο μοιάζει η αλάνα της φωτογραφίας με την δική μας, εκεί που είναι τώρα ο Αη Δημητρης- ειδικά αριστερά οπως κοιτάει κανείς το διώροφο- πάνω το σπίτι που έμενε ο Πανταζάκος και κάτω το Νυκτερινό Σχολειό που δίδασκε ο αείμνηστος δάσκαλος Ζήκος!
Προπονητής Ποδοσφαίρου – Football Coach scout analysis

Αν την βγάλεις έξω από το γήπεδο την μπάλα, θα πα’ να την παρ’ς… που λέγαμε και στα χωριά μας.
Παιχνίδι «αιώνιο» για πέντε ή και περισσότερες ώρες στη σειρά.
Κανόνες, λίγοι η ανύπαρκτοι.
«Μπακότερμα» μιας και κανένας δεν ήθελε να κάτσει τέρμα.
Ο ιδιοκτήτης της μπάλας αποφάσιζε τα πάντα, ως αυτοκράτορας.
Πρώτα επιλέγαμε τους πιο στενούς φίλους.
Όσους τους διάλεγαν στο τέλος, είχαν κάτι μούτρα μέχρι το πάτωμα και ήταν έτοιμοι να «κάψουν» ανά πάσα στιγμή την ομάδα.
Αλλά έπαιζαν όλοι, είτε ήταν στην ώρα τους, είτε όχι.
Σε πάρκινγκ, αλάνες, δρόμους, σοκάκια, παρατημένα γήπεδα, χωράφια…
Χωρίς κινητά σύγχρονης τεχνολογίας, χωρίς κανένα βίντεο αποθηκευμένο από τότε, χωρίς καμία εικόνα.
Όλα έμειναν εκεί, στα «γήπεδα» της παιδικής ηλικίας.
Σκληρά φάουλ, βρισιές και γκολ αριστουργήματα, που για κάποιο λόγο, πιστεύαμε ότι θα τα ξαναδούμε το βράδυ σε κάποια εκπομπή.
Όταν έπεφτε η νύχτα…
Το σλόγκαν ήταν ένα…
«Όποιος το βάλει, κερδίζει»
Μαλώναμε και τα βρίσκαμε αμέσως.
Ανάμεσα σε ματωμένα γόνατα και αγκώνες.
Ανάμεσα σε μπάλες και όνειρα.
Ήταν το ποδόσφαιρο που παιζόταν τότε.
Και ήταν πολύ όμορφο.
Ποιητικά δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Περίμενα, ήμουν εκεί, ήταν κι οι εποχές/ κανείς δεν δάνειζε πια, έστω λίγη αγάπη ψεύτικη/ για να καλύψουμε τις ποιο βασικές ανάγκες μας, στραφήκαμε σε άλλους τρόπους/ πολλοί ζητούσαν εγγυήσεις, ατέλειωτους τόκους, χρυσοθήρες αγάπης περίμεναν/ λες και καταλάβαιναν από μακριά, την πρώτη αδυναμία, για να πλουτίσουν έρχονταν/ στημένα τα τραπέζια περίμεναν, στην κάθε δυσκολία, πελάτες/ εδώ χρυσός αγάπη, εδώ ασήμι φιλί και χαλκός χαμόγελο για τους πεινασμένους/ τελάληδες καλούσαν, φυλλάδια τρώγανε τις σκέψεις και τις ζωές μας/ για μέλλον καλύτερο, με περισσότερη αγάπη, έστω ένα βιαστικό έρωτα/ όμως αυτό ήταν αισχροκέρδεια καθαρή, ο πλούτος δεν έφτανε ποτέ/ κάθε ανάγκη κι ένα συμβόλαιο, ρημάξανε τα σπίτια μας, δώσαμε το είναι μας κι ακόμα χρωστάμε.» Γιάννης Βέλλης
«Όσο κι αν θέλεις να φωνάξεις, τη φωνή σου την έχουν άλλοι και την πουλάνε, αδιέξοδο.» Γιάννης Βέλλης
«Κρατούσα τη ματιά σου, σταθερά, εκεί κοντά μου/ ερχόσουν το ήξερα, ήταν κι ο ξένος άνεμος/ άφηνε το άρωμά σου ελεύθερο, να με αγκαλιάσει/ πριν σβήσει στις στιγμές, τις καλές μας άγνωστες/ αυτές που πλαγιάζουν μαζί μου, μέχρι το ξημέρωμα/ μετρώντας τη ζωή με το όνειρο, αναστενάζοντας/ για αγιότητα, ίσως και για λίγη συμπόνοια.» Γιάννης Βέλλης
3.13 Έναρξη του πολέμου, κατοχή και αντίσταση
Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο άρχισε από τα σύνορα μας. Τις πρώτες ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940 οι Ιταλοί ξεκινούν να βομβαρδίζουν το Φιλιάτι, με αποτέλεσμα να έχουμε και τους πρώτους νεκρούς. Μια βόμβα έπεσε στο δρομάκι που υπήρχε, μεταξύ του ξενοδοχείου Λάμπρου Βενέτη και μαγαζιού Μάρκου Περιστέρη, και σκότωσε επιτόπου τον Παναγιώτη Κύρκο- πρόεδρο της κοινότητας Φιλιατών και τραυμάτισε θανάσιμα τον γιο του Δημήτρη, ο οποίος υπέκυψε αργότερα. 112Γ Στο Φιλιάτι επικρατούσε πανζουρλισμός. Όλοι προσπαθούσαν να γλιτώσουν και κατέφευγαν στις γράβες. Μια τέτοια γράβα ήταν στο δρόμο απέναντι από την μάντρα του στρατοπέδου Φιλιατών. Πολλοί έφυγαν για τα χωριά τους ή σε κοντινά χωριά, σε σπίτια γνωστών και φίλων. Αρκετοί φιλοξενήθηκαν στο σπίτι του Σουάϊπ Λάγια και άλλοι στη Σπάταρη, στα σπίτια των Σάκκο Μπράχου, Χατζή Λιατίφη κλπ.
Πρέπει να σημειώσουμε ότι πριν την έναρξη του πολέμου οι ελληνικές αρχές, βλέποντας το πόλεμο να έρχεται, θεώρησαν καλό να εξορίσουν τους ηγέτες των μουσουλμάνων στη Χίο και τη Λέσβο, «γιατί έδειξαν ύποπτη συμπεριφορά συνεργασίας με τους Ιταλούς». Από το Φιλιάτι ηγετικά στελέχη των μουσουλμάνων που εξορίστηκαν ήταν ο Μεχμέτ Ζεκιργιά- Μουφτής, Μουσά Ντέμη, Σάκκο Μπράχο κλπ. Αλλά ας δούμε πώς είδαν κάποιοι τις πρώτες μέρες του πολέμου:
Περιγραφή των πρώτων ημερών του πολέμου, από έναν ιταλό
τον υπολοχαγό Φερδινάντο Καμπιόνε- γραμματέα της ιταλικής μεραρχίας «ΣΙΕΝΑ»
«…28η Οκτωβρίου 1940. Ξημερώματα στις 6 και 15 αρχίζουν οι εχθροπραξίες. Είναι η επέτειος της πορείας προς την Ρώμη (γιορτή του καθεστώτος Μουσολίνι). Δύο συντάγματα πεζικού, το 31ο και το 32ο , αποτελούντα την βάση των δυο φαλαγγών βορείως και νοτίως στον τομέα της μεραρχίας μας, υποστηριζόμενα από ορειβατικό πυροβολικό, ιπποκίνητο και από πυροβόλα των 150 διέρχονται τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Ο ουρανός είναι πολύ συννεφιασμένος. Πυκνή ομίχλη περιβάλλει τα βουνά. Η ορατότητα είναι σχεδόν στο μηδέν. Τα τμήματά μας προελαύνουν σε όλη την έκταση του μετώπου της επιθέσεως, χωρίς να συναντήσουν αντίσταση, υποστηριζόμενα από ορεινό πυροβολικό λόγω της μικρής ορατότητας, και φθάνουν την νύχτα σε ορισμένα χωριά επί του ελληνικού εδάφους, σε απόσταση ολίγων χιλιομέτρων από τα σύνορα. Η επιχείρηση διεξήχθη με αλλεπάλληλα κλιμάκια, μεθοδικά με απόλυτη ηρεμία, εξαιρέσει μερικών σποραδικών πυροβολισμών ή αραιών τυφεκιοβολισμών εκ μέρους των τμημάτων που βρίσκονται σε επαφή με τον εχθρό κοντά στα κατοικημένα κέντρα κατά των κατευθύνσεων της εισβολής.
29η Οκτωβρίου. Η βροχή που άρχισε από χθες το βράδυ εξακολουθεί ραγδαία, δυσκολεύοντας σημαντικά τον εφοδιασμό και επιβραδύνοντας την προέλαση του πεζικού, το οποίο προχωρεί προς τους καθορισμένους αντικειμενικούς σκοπούς. Το 37ο σύνταγμα πεζικού έχει φτάσει στους Φιλιάτες αξιόλογη ελληνική κωμόπολη σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από τα σύνορα, όπου θα μείνει επί μερικές μέρες προς παρασκευήν του νέου άλματος προς τα εμπρός και ευθυγραμμισθεί με τα άλλα τμήματα τα προελαύνοντα στον ίδιο τομέα.114Β Πρέπει να συντονισθεί η συγκλίνουσα ενέργεια όλων των τμημάτων για να παραβιασθεί η διάβαση του Καλαμά, σημαντικού ποταμού που έχει πλημμυρίσει λόγω των βροχών. Το πεζικό ακολουθούν αμέσως οι «Έφιπποι Οδηγοί» ( δηλ. το 19ο σύνταγμα ιππικού) για να χρησιμοποιηθούν σε πεδινές περιοχές μόλις τα τμήματα μας περάσουν την ορεινή ζώνη, ορισμό των μαχόμενων στρατευμάτων. Το βράδυ έρχεται να δώσει αναφορά ο διοικητής του πυροβολικού της μεραρχίας. Πρόκειται να ρυθμισθεί ο τρόπος της δράσεως του πυροβολικού δια την διάβαση του ποταμού Καλαμά, ο οποίος θα αποτελεί σοβαρό εμπόδιο, σε περίπτωση αντιστάσεως των ελλήνων.
30η Οκτωβρίου. Η επίμονη βροχή που συνεχίζεται μέρα – νύχτα με θύελλες, δυσκολεύει τις κινήσεις του στρατού και τις επιβραδύνει. Οι Μελανοχίτωνες που ήσαν στην άμεση διάθεση της διοικήσεως της μεραρχίας και έμεναν κοντά σε αυτήν προωθούνται επίσης. Η όλη κίνηση στην διοίκηση την ημέρα αυτή είναι ζωηρότατη. Αύριο το στρατηγείο θα μεταφερθεί εις την Βέρβα, ένα χωριό επί των ελληνοαλβανικών συνόρων. Ξαφνικά, αργά το δείλι, φθάνουν 900 εργάτες οι οποίοι πρόκειται να εργασθούν για την επισκευή του τμήματος της οδού από την Κονίσπολι της Αλβανίας έως τους Φιλιάτες, επί του ελληνικού εδάφους. Τους μεταφέρουν φάλαγγες φορτηγών αυτοκινήτων, φορτωμένων με υλικό, ενώ βρέχει και φυσά δυνατός άνεμος. Οι εργασίες ξεκινούν αμέσως. Οι ειδήσεις από τα προελαύνοντα στρατεύματα είναι καθησυχαστικές. Συναντούν ελάχιστη αντίσταση. Έξαφνα το βράδυ, σαν κεραυνός σε καθαρό ουρανό, έρχεται η ανακοίνωση ότι σκοτώθηκε στους Φιλιάτες ο διοικητής του 32ου συντάγματος. Αποτελεί σημαντικότατη απώλεια ο θάνατός του κατά την αρχική φάση των επιχειρήσεων, γιατί στερείται το σύνταγμα του γέρου διοικητού εκτιμώμενου από τους υφισταμένους του, ιδίως από τους στρατιώτες. Ο συνταγματάρχης είχε πάει στο παρατηρητήριο του πυροβολικού για να εξετάσει ο ίδιος από πού προήρχετο η βολή μίας εχθρικής πυροβολαρχίας, η οποία παρενοχλούσε τα στρατεύματα τα συγκεντρωθέντα στους Φιλιάτες. Εκεί στο παρατηρητήριο τον πέτυχε μια εχθρική οβίδα και τον κομμάτιασε. Ήταν ο μόνος αξιωματικός που έπεσε κατά την πρώτη φάση των επιχειρήσεων.115ΒΟ θάνατός του προκάλεσε γενική και ειλικρινή θλίψη, που ήταν ακόμη μεγαλύτερη, γιατί το τραγικό γεγονός επήλθε ενώ τόσο λαμπρά εξελίσσονταν οι επιχειρήσεις.
31η Οκτώβρη. Το πρωί στις 6 αρχίζει η μετακίνηση της διοικήσεως προς την Βέρβα….
1η Νοέμβρη. Ύστερα από μέρες βροχής και ανέμου και ύστερα από το χθεσινό χαλάζι ο καιρός σήμερα είναι ωραίος και ο ήλιος καταυγάζει τα άσπρα σπιτάκια της ορεινής αυτής κωμόπολης. Ζωηρά κίνηση στην διοίκηση της μεραρχίας, λόγω των επιχειρήσεων που θα διεξαχθούν μετά την διάβαση του ποταμού Καλαμά. … Το πρωί πετούν επάνω από το μέρος που βρισκόμαστε 9 αεροπλάνα «καπρόνι» σε πυκνό σχηματισμό κατευθυνόμενα προς νότο, προφανώς για να βομβαρδίσουν εχθρικές θέσεις. …
2α Νοεμβρίου. Προετοιμασίες για μεταφορά στους Φιλιάτες.
3η Νοεμβρίου. Μεταφερόμεθα με τις ίδιες πάντοτε δυσκολίες, από ημιονικές οδούς, στους Φιλιάτες. Στους Φιλιάτες, όπου έχει συγκεντρωθεί πολύς στρατός και τώρα βρίσκεται και η διοίκηση της μεραρχίας, επικρατεί γενικώς ατμόσφαιρα ενθουσιασμού και επιθέσεως. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού έμεινε στην πόλη και οι αρχές, που δεν θέλησαν να εγκαταλείψουν την θέση τους, παραμένουν τελείως αδιάφορες για την άφιξή μας. Δύο οβίδες πέφτουν ακριβώς μέσα στην πλατεία. Κανείς δεν κινείται. Και όμως η πλατεία είναι γεμάτη από αυτοκίνητα, μεταγωγικά, στρατιώτες ακόμη δε και πυρομαχικά που έχουν ξεφορτωθεί πρόχειρα, έχει δε κατακλυσθεί από τους ντόπιους. Οι δυο οβίδες που έπεσαν μέσα στην πλατεία, αν είχαν πέσει στα πυρομαχικά θα είχαν προκαλέσει μεγάλες απώλειες, σε ανθρώπινες ζωές και υλικό. Ο νεοκατασκευασμένος δρόμος αποτελείται μόνο από μια λωρίδα χώματος, δίχως κατάστρωμα. Είναι γεμάτος λάσπη, νερά και άφθονες πέτρες.. … Η διοίκηση της μεραρχίας έχει εγκατασταθεί στο νεόκτιστο σχολείο. (Φιλιατών). ( προετοιμασίες για πέρασμα Καλαμά)…..
4η Νοεμβρίου. Έρχεται από τα Τίρανα ο διοικητής του Μηχανικού για να επιστατήσει στην ζεύξη του ποταμού όταν θα συντελεσθεί η διάβασή του. Την ίδια ώρα φθάνουν και τρεις αξιωματικοί – δημοσιογράφοι, πολεμικοί ανταποκριτές, ο ένας του γραφείου τύπου και προπαγάνδας, ο άλλος του «Τζορνάλε ντ’ Ιτάλια» και ο τρίτος της « Γκαζεττα ντελ Πόπολο». Το βράδυ έρχεται από τα Τίρανα ο αρχηγός ενός σώματος άτακτων Αλβανών για να ανακοινώσει ότι την ημέρα της ενάρξεως των εχθροπραξιών είχε απώλειες τρεις νεκρούς και δυο τραυματίες. Ταυτόχρονα ήρθαν στους Φιλιάτες, ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Αλβανίας κι ένας υπάλληλος του Υπουργείου των Εξωτερικών για να εξετάσουν αν είναι δυνατόν να ξεκινήσουν αμέσως την δράση τους στην κωμόπολη.…. Αύριο θα εξαπολυθεί αληθινή θύελλα πυρός…
5η Νοεμβρίου. Από την 10η χθες το βράδυ τα εχθρικά πολυβόλα βάλουν σφοδρώς κατά της παρατάξεως μας, στον ποταμό Καλαμά. Αργότερα βάλλουν και το εχθρικό πυροβολικό. Στις 9 το πρωί εμφανίζονται πάνω μας τα πρώτα αεροπλάνα και αδειάζουν τις βόμβες τους σε ένα σημείο όχι ενδιαφέρον. Κατά τις δέκα βομβαρδίζονται στόχοι κοντά στους Φιλιάτες. Συγκλονίζονται όλα τα σπίτια της κωμόπολης..… Οι πρώτες πληροφορίες ότι στοιχεία δύο ταγμάτων του 32ου πέρασαν τον Καλαμά, αναγκάζουν τον μέραρχο να μου δώσει εντολή να εξακριβώσω την αλήθεια και συγχρόνως να εξετάσω πού πρέπει να ζευχθεί ο ποταμός με γεφυρόσκαφα. Κατά τις 11 επιβαίνω στην μοτοσικλέτα ενός αγγελιοφόρου και πηγαίνω στον ποταμό. Σε καμπή του δρόμου, που οργώνεται από το εχθρικό πυροβολικό, συναντώ τον πρώτο τραυματία. Κατά μήκος του δρόμου διακρίνω κι άλλους. Βρίσκω τον συνταγματάρχη παρατηρητή ο οποίος με ενημερώνει ότι ομάδα στρατιωτών προσπαθούν να βάλουν καλώδιο για να περάσουν τον ποταμό. Στις 4 το απόγευμα αφού υποστήκαμε αισθητές απώλειες εγκαταστήσαμε την γέφυρα και τμήματα μας πέρασαν απέναντι.116ΑηΒ
6η Νοεμβρίου. Απόλυτη ηρεμία ακολουθεί την σφοδρή χθεσινή δράση, που κατέληξε στην διάβαση του ποταμού. Κατά τις 8 το πρωί εχθρικά αεροπλάνα ανατινάζουν την γέφυρα, που με τόσους κόπους είχαμε εγκαταστήσει το βράδυ. Ένα εχθρικό αεροπλάνο ήταν αληθινά υπέροχο. Κατέβαινε κάθετα σχεδόν στα 30 μέτρα μέσα στη στενή κοιλάδα. Τα τμήματά μας είχαν προελάσει 12 χιλιόμετρα από εδώ, έως την Βάρφανη.
7η Νοεμβρίου. Ενώ συνεχίζονται οι κινήσεις για την προέλαση της μεραρχίας έρχεται διαταγή από το Σώμα Στρατού να σταματήσει η προέλαση να οπισθοχωρήσουν τα στρατεύματα και να σχηματίσουν ισχυρό προγεφύρωμα στον Καλαμά, με κέντρο την Βρυσέλλα όπου είχε δημιουργηθεί η γέφυρα με τα γεφυρόσκαφα. Μετά μάθαμε για τις ελληνικές νίκες στο υπόλοιπο μέτωπο της Ηπείρου. Οι Έλληνες είχαν φθάσει στην Κορυτσά.
17η Νοέμβρη. Προετοιμασία υποχώρησης. 117ΑηΒ
18η Νοέμβρη. Υποχώρηση Στις 10 έρχεται να δώσει αναφορά ο ταγματάρχης- διοικητής των άτακτων Αλβανικών σωμάτων, μαζί με δύο Αλβανούς αξιωματικούς, και λέει ότι οι Αλβανοί ετοιμάζονται να μας εγκαταλείψουν. Επειδή πρόκειται περί συμμοριτών που αποτελούνται από κάθε καρυδιάς καρύδι και περισσότερο ενδιαφέρονται να πλιατσικολογήσουν παρά να πολεμήσουν, είμαι πεπεισμένος ότι εκείνο που παρακινεί τους Αλβανούς είναι ο φόβος. Η διαγωγή τους σε αυτήν την κρίσιμη ώρα είναι σχεδόν προδοσία.
22η Νοέμβρη Οπισθοχωρούμε προς Κονίσπολη, μαζί και αρκετοί μουσουλμάνοι».
ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Saranda Ksamil Albania 🇦🇱

ΑΝΑΡΤΗΣΕ:Τώνια Παπαδάκη έγραψε η Ἀθηναΐϛ Ξούθου

Ένα τεράστιο κεφάλαιο της ελληνικής μυθολογίας είναι αφιερωμένο στις «ερωτικές περιπέτειες» του Δία. Αυτές προκάλεσαν κάποια στιγμή την κριτική των φιλοσόφων της αρχαιότητας, αλλά κυρίως την άγρια πολεμική των χριστιανών θεολόγων λέγοντας πως είναι ανόητα παραμύθια και μάλιστα ακατάλληλα από ηθική άποψη. Σήμερα δεν είναι επίσης λίγοι εκείνοι που λόγω άγνοιας αποδίδουν στον Δία σαχλούς χαρακτηρισμούς, ακόμη και εκείνον του «βιαστή».
Το «ερωτικό κεφάλαιο» του Δία δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να το κρίνουμε με τους όρους της εκάστοτε δικής μας άποψης περί ηθικής. Οι αφηγήσεις για τους έρωτες του Δία δεν είναι σεξουαλικά παιχνίδια και απιστίες ενός πολυγαμικού θεού που δε μπορεί να συγκρατήσει τις ορμές του.
Η εξήγηση που η μυθολογία έπλασε τον Δία να έχει αρκετές συντρόφους ανάγεται στα χρόνια της γεωμετρικής και αρχαϊκής εποχής, όταν ο άρχοντας κάθε περιοχής ήθελε να διηγείται ότι έχει θεϊκή καταγωγή και να καμαρώνει πως είναι απόγονος του μέγιστου των θεών, του «πατέρα θεών και ανθρώπων».
Οι ποιητές από την άλλη ασφαλώς έπαιρναν την αφορμή από αυτές τις αφηγήσεις και επινοούσαν διάφορες ιστορίες για τα «ερωτικά πάθη» του Δία.
Δεν φαντάζονταν, ούτε τους έμελλε ούτε είχε τότε στο μυαλό του ο κάθε ένας από αυτούς τους κατά τόπους άρχοντες και τους ποιητές ότι αυτό κάποτε μελλοντικά θα «εξέθετε» τον Δία στα μάτια των μεταγενέστερων ως «μεγάλο γυναικοκατακτητή», άπιστο σύζυγο, κλπ.
Οι έρωτες του Δία έχουν κυρίως σκοπό να τον συνδέσουν ως κορυφαίο θεό της επίσημης λατρείας των αρχαίων Ελλήνων, αφενός με τις κυριότερες φυσικές δυνάμεις και τις συνιστώσες της κοινωνικής ζωής, και αφετέρου με τις ιστορικές προελεύσεις των ελληνικών φυλών και τις παραδόσεις τους.
Ο ζήλος με τον οποίο παρουσιάζεται ο Δίας να έχει μια τόσο «πλούσια ερωτική δραστηριότητα» έχει περαιτέρω να κάνει με την ιδιότητά του ως θεού της βροχής και της γονιμοποίησης της γης και ανάγεται στο πρότυπο του «ιερού γάμου» μεταξύ του Ουρανού και της Γης.
Δεν είναι οι έρωτες του Δία αποτέλεσμα σεξουαλικής βουλιμίας, ούτε ήταν αυτοσκοπός το σεξ και η κατάκτηση μιας γυναίκας, αλλά ήταν το αναγκαίο μέσο για να δικαιολογηθεί η γέννηση τόσων πολλών θεών και ηρώων.
Και όπως προαναφέραμε οι ποιητές θέλοντας να ευχαριστούν το λαϊκό κοινό της εποχής αφηγούνταν τις ιστορίες τους με διάφορες χαριτωμένες και άλλοτε εξαιρετικά υπερβολικές λεπτομέρειες για την εκάστοτε περίπτωση.
Οι πολλές σχέσεις του Δία με διάφορες θεότητες εκφράζουν σχήματα κοσμογονικά/θεογονικά/ανθρωπογονικά και σχέσεις με ανθρώπινους θεσμούς και τομείς, όπως π.χ.:
Ζευς – Χθονίη – Πέπλος => Ουρανός – Γη – Κόσμος
Ζευς + Λητώ => Απόλλων, Άρτεμις => Αιθήρ, Νύξ => Ήλιος, Σελήνη
Ζευς + Αλκμήνη => Ηρακλής => Ουρανός + Γη : Ήλιος
Ζεύς + Δήμητρα (Μητέρα Γη) => Περσεφόνη = Ουρανός + Γη => Βλάστηση
Ζεύς + Ήρα => Άρης, Ήφαιστος => Άντρας – Ειλείθυια | ‘Ηβη = Γυναίκα (Γονιμότητα – Νεότητα)
Ζεύς + Μήτις => Αθηνά => Νους, Σοφία, Επιστήμη, Τέχνη
Ζεύς + Θέμις => Μοίρες, Ώρες => Νόμοι, Εποχές
Κλπ…
Από τις αναφορές στην ελληνική παράδοση έχουμε τις παρακάτω ενώσεις του Διός με θεότητες και θνητές με την εξής σημασία τους:
Α. Ο Ζευς γενάρχης σε θεογονικό επίπεδο
1) Δυνάμεις της γης, της βλάστησης, της καρποφορίας, της αναπαραγωγής, της γονικότητας, και του κύκλου της ζωής γενικά:
Δίας + Διώνη => Αφροδίτη
Δίας + Δήμητρα => Περσεφόνη
Δίας + Ήρα => Άρης, Ήβη, Ειλείθυια, Ήφαιστος
Δίας + Μαία => Ερμής
Δίας + Σεμέλη => Διόνυσος
Δίας + Σελήνη => Έρση
Δίας + Ιώ => Έπαφος
Δίας + Ηλέκτρα => Αρμονία
Δίας + Ιφιάνασσα => Ενδυμίων
Δίας + Αίγα (Θύμβρις) => Πάνας
Δίας + Ελάρα => Τιτυός
Δίας + Εκάτη (ή Κάρμη) => Βριτόμαρτις
2) Φυσικοί και ηθικοί νόμοι, πνευματικές ορμές, μετεωρολογικά φαινόμενα, ημερολογιακή οργάνωση και οργάνωση του κοινωνικού βίου, τέχνες)
Δίας + Μήτις => Αθηνά
Δίας + Λητώ => Απόλλων, Άρτεμις
Δίας + Αστερία => Εκάτη
Δίας + Θέμις => Μοίρες (Κλωθώ, Λάχεσις, Άτροπος) + Ώρες (Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη)
Δίας + Ευρυνόμη => Χάριτες (Αγλαΐα, Ευφροσύνη, Θαλία)
Δίας + Μνημοσύνη => Μούσες (Κλειώ, Ευτέρπη, Θάλεια, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Πολύμνια, Ουρανία, Καλλιόπη)
Β. Ο Ζευς γενάρχης σε ανθρωπογονικό επίπεδο
Δίας + Πανδώρα => Γραικός (Γραικοί)
Δίας + Πύρρα => Έλληνας (Έλληνες)
Δίας + Φθία => Αχαιός (Αχαιοί)
Δίας + Ευρυμέδουσα => Μυρμιδών (Μυρμιδόνες)
Δίας + Θυία => Μάγνης (Μάγνητες), Μακεδόνας (Μακεδόνες)
Δίας + Θράκη => Βιθυνός
Δίας + Ηλέκτρα => Δάρδανος
Δίας + Ευρώπη => Μίνωας, Ραδάμανθυς
Δίας + Λαοδάμεια => Σαρπηδών (Λύκιοι)
Δίας + Κρήτη => Καρ (Κάρες)
Δίας + Ίδα => Κουρήτες, Κρης (Κρήτες)
Δίας + Αλκμήνη => Ηρακλής => Ηρακλείδες
Δίας + Νιόβη => Άργος (Αργείοι)
Δίας + Δανάη => Περσέας
Δίας + Σελήνη => Νεμέα (Νεμεάτες)
Δίας + Ταϋγέτη => Λακεδαίμων (Λακεδαιμόνιοι)
Δίας + Λήδα => Ελένη, Διόσκουροι (Κάστωρ, Πολυδεύκης)
Δίας + Καλλιστώ => Αρκάς (Αρκάδες)
Δίας + Σιθνίς => Μέγαρος (Μεγαρείς)
Δίας + Ιοδάμα => Θήβη (Θηβαίοι)
Δίας + Ασωπός => Βοιωτοί
Δίας + Αντιόπη => Αμφίων, Ζήθος
Δίας + Μαίρα => Λοκρός (Λοκροί)
Δίας + Ιοκάστη => Τροφώνιος
Δίας + Ισονόη => Ορχομενός (Ορχομένιοι)
Δίας + Αίγινα => Αιακός (Αιγινήτες)
———–
Εικόνα: Ο Δίας ερωτοτροπεί με μια νύμφη, πιθανώς την Αίγινα.
Ερυθρόμορφη υδρία, περίπου 490 π.κ.χ.
Παρίσι, Bibliothèque Nationale
Βιβλιογραφία: Ελληνική Μυθολογία, Εκδοτική Αθηνών
———–
Οι αναφορές της μυθολογίας σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζουν την χθόνια υπόσταση και την γενικότερη σοβαρή θέση του Διός στην άσκηση της λατρείας του από τους αρχαίους Έλληνες στην λαϊκή θρησκεία. Πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι είναι άλλο πράγμα η μυθολογία και άλλο η λατρεία. Πρέπει επομένως να διαχωρίζουμε τον Δία της μυθολογίας από τον Δία της επίσημης θρησκείας στην οποία ήταν μια θεότητα φοβερή, αυστηρή και σεβάσμια.
©Ἀθηναΐϛ Ξούθου