ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ 17-25 ΥΓΡΑΣΙΑ 55% ΑΝΕΜΟΙ 3BF ΝΔΥΤΙΚΟΙ

Δ.ΣΙΑΦΙΚΟς: πηγές της Λαγκάβιτσας, αρχές δεκαετίας ’50- την εποχή που κατασκεύαζαν τη γέφυρα. Σημαντική είναι η οικονομική ενίσχυση του έργου από τον αείμνηστο Χρήστο Παπασταύρου, που διέθεσε τις εσπράξεις από τις παραστάσεις της Ηπειρώτικης Ηθογραφίας ΤΣΑΜΙΚΟΣ ΓΑΜΟΣ (Δημήτρης Σιαφίκος- Λιστινός Λαογράφος & Συγγραφέας της ιστορίας του χωριού του) ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΑΣ: Σπύρος Παπαθανασίου

«Η νύχτα, πλησιάζει την πόρτα σου, μπερδεύει τη σκέψη σου και ψάχνεις/ αλλάζεις εικόνες, προσθέτεις, αφαιρείς, πληγώνεσαι, συνεχίζεις/ θέλεις περισσότερο σκοτάδι, για να κοιτάς το φως, διαφορετικά/ αυτό το λαμπάκι, που παλεύει να καεί στη γωνία, μόνο, ξεχασμένο.» Γιάννης Βέλλης

«…….ο ήλιος, τι αθλιότητα, κρέμονταν εγωιστικά σ’ ένα άρρωστο ουρανό, περιμένοντας, κάποιο κάλεσμα του Απόλλωνα/ ο κόσμος, παρασυρμένος στις δόξες άλλων, πίστευε στη συνέχεια ένδοξων εποχών/ όμως τα χρόνια τελειώνανε, όλα τελειώνανε, κρατώντας ως μόνο ένδοξο, τη σιωπή μας…..» Γιάννης Βέλλης

«Περίεργοι οι δρόμοι των ανθρώπων, αλλάζουν τις αποστάσεις, κοντινοί, μακρινοί, ατελείωτοι/ ορθώνουν το ανάστημά τους, μετά γκρεμίζονται, μοιράζονται με συναισθήματα, χάνονται, όπως ήρθαν.» Γιάννης Βέλλης

«Μπερδεμένα χρόνια, μαζεύονται ή απλώνονται, παράξενα μουρμουρίζουν/ αφήνουν ελπίδες, μετά τις πατάνε, αισιόδοξα ξυπνάς, αισιόδοξα κοιμάσαι, χωρίς αποτέλεσμα/ στιγμές αδιάθετες, απλόχερα χαμένες, σε κυνηγάνε, μόνη διέξοδος η φυγή προς τα μπρος ή προς τα πίσω/ χαμένα τα ενδιάμεσα διαστήματα, παρωδία ο διάλογος με τις εποχές, ξέρανε τι πούλησαν, τι έχασαν/ και το αποτέλεσμα, λίγες λέξεις αραδιασμένες σε μια ξεχασμένη ιστορία.» Γιάννης Βέλλης

2.6. Τα χρόνια μετά την ελληνική επανάσταση

    Ο Αλή Πασάς βοήθησε όσο λίγοι την ελληνική επανάσταση. Η συμμετοχή της περιοχής στην επανάσταση του 1821 εκπροσωπείται κυρίως από τον Γιώρη και Σίμο Κονταξή- γιους του Πλεσιβιτσιώτη Κίτσο Κονταξή και αδελφούς της Κυρα- Βασιλικής. Ο Γιώρη Κίτσος ανδρώθηκε- όπως και τόσοι Έλληνες ήρωες του ‘21- στην αυλή του Αλή. Μάλιστα το 1812 τον είχε διορίσει διοικητή Φιλιατών.  Εκεί τα έμπλεξε με μια παντρεμένη χανούμισσα κι αναγκάστηκε να φύγει για τα Γιάννενα να γλιτώσει την σφαγή. Τότε ο Αλής έβαλε να τον φαρμακώσουν, αλλά τον γλίτωσε η Βασιλική, όπως- γράφει ο Σ. Μελάς και το απαθανάτισε η λαϊκή μούσα:

Βασιλικός εμύρισε για ίδετε ποιος διαβαίνει/

ο Γιώρη Κίτσιος διάβηκε στα Γιάννενα πηγαίνει…

   Αργότερα ο Γιώρη Κίτσος συμμετείχε στην ελληνική επανάσταση, πήρε μέρος στην έξοδο του Μεσολογγίου και σε άλλες πολλές μάχες και τιμήθηκε από το ελληνικό κράτος με το βαθμό του στρατηγού.

   *Ο Φιλικός Αθανάσιος Ψαλίδας γράφει, στις 12/2/1823, στον Μαυροκορδάτο, για τις διαθέσεις του πληθυσμού: «η Τζαμουριά-μοιράζεται σε δυο, Ντάγ Παρακάλαμος όλοι σε πέντε έξι χωριά είναι Αρβανίτες Τούρκοι και στα χωριά είναι όλοι Έλληνες χριστιανοί και αρβανίτες χριστιανοί, φιλελεύθεροι και πολεμικοί εκτός από τέσσερα Πλεσίβιτσα, Γηρομέρι, Φανερωμένη, Φοινίκη. Όλα τα χωριά μέχρι τον Παρακάλαμο είναι πολεμικότατα. Λαμπανίτσα, Τσαμαρδά, Μπαμπούρι, Λεπτοκαρυά, Κούτσι, Λύκου, Ραβενί, και Λίστα» (Κων.Βακαλόπουλος).

   *Μετά την απελευθέρωση της  Ελλάδας το 1828 και τη  δημιουργία του ελληνικού κράτους, 56 αγάδες της Λιαπουριάς στέλνουν, το 1829, υπόμνημα στον Καποδίστρια και ζητούν να γίνουν Έλληνες. Αντίθετα, οι δικοί μας αγάδες, Ντεμάτες και Σεϊκάτες, ενεργούν σε βάρος των χριστιανών, με στόχο τα 16 χωριά. Είχαν καθιερωθεί ως αδίστακτοι  ληστές. Το 1829 ο φιλιατιώτης Χατζή Ντέμος, σούβλισε κόσμο στη Βόνιτσα. Έφτασε να καταλάβει και να φορολογήσει και το Ζαγόρι, αλλά τον συνέλαβαν οι Τούρκοι και τον αποκεφάλισαν, στα Γιάννενα, ως εγκληματία.

   Είδαμε πως η περίοδος μετά τη δολοφονία του Αλή Πασά ευνοούσε ανώμαλες καταστάσεις, πιέσεις ληστείες και βιαιοπραγίες σε βάρος των χριστιανών.

Πολλές ανώμαλες καταστάσεις τις έφτιαχναν οι ίδιοι οι αγάδες ώστε να υπάρχει ανασφάλεια και ανάγκη φύλαξης, την οποία αναλάμβαναν οι ίδιοι οι αγάδες με αμοιβή- το λεγόμενο αγαλίκι. Έτσι, πολλά χωριά μας πλήρωναν αγάδες για την προστασία τους. Κάποιοι από αυτούς ήταν οι Χασανάτες- από το Καλπάκι και ο Μουσταφά Μπούκουρης, από το Φιλιάτι, τον οποίο σκότωσαν οι Σεϊκάτες για να του πάρουν το αγαλίκι. Στο βιβλίο του για το Φοινίκι, ο Γάκη Βουτσής  γράφει ότι το Φοινίκι πλήρωνε 50-60 λίρες αγαλίκι στον Χαρούν Αγά και τον Ουζέρ Νόνη.

   Το 1832, ο Σπαχής Αβδούλ Χαμίτ Ντεμ έχει παραχωρητήρια (ταπουναμέ) για πολλά χωριά. Κάποια  από αυτά αφορούν τα χωριά Τσαρακλιμάνι και Ξέχωρο Ντεμ ως τσιφλίκια έπ’ ονόματι των κληρονόμων Χατζή Ντεμ (συγγενών του Σπαχή).

  Το 1832, τ’ Άι Δημήτρη 15, υπάρχει έγγραφη ομολογία (σινέτι) των Ντρίζι Ντέμου και Γάκε Ντέμο, για την αμοιβή που έπαιρναν από τους Τσαμαντιώτες, «400 οκάδες μέλι, 400 οκάδες τυρί, 6 στέρφα, 733 γρόσια για αγαλίκι».

   Μια ρώσικη στατιστική του 1828 για την Ήπειρο, κατέγραψε 846 πόλεις και χωριά με 377.000 χριστιανούς και 76.500 μουσουλμάνους.

  Το 1830 οι δημόσιες τουρκικές αρχές της Ηπείρου χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα.

  Το 1839-1844 άρχισε το τουρκικό κτηματολόγιο, και τα χωριά καταγράφηκαν σαν ιδιόκτητα με υποχρέωση να δίνουν τη δεκάτη και τον κεφαλικό φόρο.