ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

4.11     Λαογραφικά κλπ στοιχεία

   Τοπωνύμια των Φιλιατών:

  Λίγα έχουν μείνει από τα παλιά, σήμερα προσδιορίζουν μια περιοχή της πόλης από κάτι σημαντικό που υπάρχει εκεί: νοσοκομείο, κάτω πλατεία, πάνω πλατεία, τάγμα, δημαρχείο, ξενώνας, δεξαμενή, γυμνάσιο, γήπεδο, γηροκομείο, εργοστάσιο κλπ. Τα παλιά τοπωνύμια- τα περισσότερα έχουν ξεχαστεί- ειδικά από τους νέους- χρησιμοποιούνται μόνο στις διοικητικές πράξεις, συμβόλαια κλπ.:

Γκρόπα: όλη η πεδινή έκταση μεταξύ των τριών λόφων των Φιλιατών, που περικλείουν την περιοχή, κάτω πλατεία, γυμνάσιο, Αι Δημήτρης κλπ.

Λούτσα: ήταν ρηχή λίμνη που κάλυπτε τον χειμώνα μέρος της γκρόπας. 

Σαραντάρη: η περιοχή βόρεια της Λούτσας, όπου το δημοτικό σχολείο κλπ.

Ράχη και Τσούκα: ο ανατολικός λόφος, η παλιότερη συνοικία.

Στέρα: ο νότιος μικρός λόφος- από το όνομα παλιού ιδιοκτήτη.

 Κόντριζα: ο βόρειος και μεγαλύτερος λόφος- άρχισε να οικοδομείται μετά το 1975. Μοτσιερέπι: περιοχή στη βόρεια Ράχη της Κόντριζας.

Σκαρπάτι: η περιοχή βόρεια από το 628τπ όπου το κτήμα του τσαμαντιώτη Στράτη. Εκεί υπάρχει και βρύση πηγαίου νερού.

Λάτσε: η πεδινή έκταση όπου κτίστηκαν τα βορειοηπειρώτικα- από το όνομα παλιού ιδιοκτήτη..

Κογκέλες: ο δρόμος που από ανατολικά ανεβαίνει ¨με κογκέλες¨ από τον φοινικιώτικο κάμπο στους Φιλιάτες.

Γρανίτσα: ο τόπος νότια της Αγίας Τριάδας και του νοσοκομείου.

Τάκα: τόπος νότια της πόλης, όπου τα κλωστήρια και ελαιοπερίβολα.

Στάχτες: ο τόπος κάτω και νότια του τοίχου αντιστήριξης του εθνικού σταδίου. Ντούτσε: ο τόπος όπου το εθνικό στάδιο και δυτικότερα.

Βάναρη: τόπος βορειοδυτικά της πόλης, με λιβάδια και περιβόλια με ελαιόδενδρα και άλλα οπωροφόρα- χωρίζεται σε τμήματα όπως: α)Γκζέπι: από την μεγάλη στροφή 500 μέτρα μετά το οικοτροφείο προς το δρόμο της Βάναρης, ως το πεδίο βολής και το κτήμα του Γιάννη Λώλη. β)Σιαμαντούλα: από του Λώλη ως το λάκκο του Τσέκα, γ)Μπαμπάτσι: από το λάκκο του Τσέκα ως τη στροφή Κατσαρού- είναι κάπου 200 στρέμματα. δ)Μπινάκου: η μεγάλη ρεματιά μεταξύ Αϊ Λιά και Βουνόπλου, που συνεχίζει προς δυτικά, ρέμα Τσέκα κλπ. Από εκεί αγροτικός δρόμος βγαίνει στη Φανερωμένη. ε)Μέγας λάκκος: ο χείμαρρος που διασχίζει τη Βάναρη από το βορά (Μπαμπάτσι)- στο νότο και βγαίνει από τη χούνη στον κάμπο, κάτω από τη Μιχάλιαρη κι απέναντι από τη Βρυσέλλα. στ)Ασπροκκλήσι: Στη ράχη στα Κατσαραίϊκα ήταν παλιά χωριό και το έλεγαν Ασπροκκλήσι (προφορική μαρτυρία Γκέλε Μεμή). ζ)Πράπαλι: βάραθρο στην περιοχή Μπαμπάτσι (Κατσαραίϊκα). η)Βρύση τ’ Αγά: βρύση στη Βάναρη, θ)Σέλια: βρύση στη Βάναρη.

ι)Ζαβαλιάτι: περιοχή στα Κατσαραίϊκα μαντριά σήμερα (αναφέρεται σαν οικισμός των Φιλιατών που αφανίστηκε από την πανούκλα το 1814). Σήμερα η περιοχή Ζαβαλιάτι ορίζεται: από τα νερά του ποταμιού της Κώτσικας στον πρώτο μύλο του Ντάμα κι απάνω, ως τη ράχη της Σκέφαρης και τα ριζά της Βάναρης και ως την παλιοκόπρα. Χούνη: η μεγάλη χαράδρα που σχηματίζει ο χείμαρρος μέγας λάκκος- στο σημείο πριν βγει στον κάμπο Ελαίας.

Μιχάλιαρη: η πλαγιά από τη χούνη, μέχρι το στενό που υπάρχει μεταξύ των λόφων των Φιλιατών και του σιδερίτικου βουνού.

Παλιοκόπρα– Παλιοκόπραινα: οι πλαγιές που υπάρχουν δίπλα στο μέγα λάκκο της Βάναρης, λίγο πριν αυτός βγει στη χούνη, οι πλαγιές πριν και μετά τη διασταύρωση του μέγα λάκκου με τον δρόμο προς το Τρικόρυφο.

Κακκάβι: η πλαγιά βόρεια του δρόμο Φιλιατών- Σαγιάδας, από τη διασταύρωση προς Πλαίσιο μέχρι το Κασνέτσι. Μπαλανίδι: η δυτική πλαγιά του προφήτη Ηλία, πάνω από τη στροφή στου Κατσαρού. Εκεί περνούσε το μονοπάτι για το Πλαίσιο, εκεί ήταν και εικονοστάσι της Αγίας Ελένης. (εκεί έστησε ενέδρα στους Πλαίσιους ο Μουχαρέμ Ρουσίτης και σκότωσε τον παππά Γιώργη- αργότερα τον σκότωσε ο Σπύρο Τσέκας στην Κιάφα Κεραμίτσας). Προσήλιο: η πλαγιά του Αι Λιά μετά το Μπαλανίδι προς το Φιλιάτι. Βουνόπλο: ο ψηλός λόφος της Βάναρης- νότια του Αϊ Λιά.

Σήμερα πάρα πολλοί δρόμοι δεν έχουν ονόματα- ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί τοπικοί ήρωες και άνθρωποι που έχουν προσφέρει στον τόπο και αξίζει να τιμηθούν.