4.8.      Σχολεία και ιδρύματα τα νεότερα χρόνια β

Σχολή νοσοκόμων

    Άρχισε να λειτουργεί το 1991, μετά από προσπάθειες του τότε βουλευτή Ηλία Βεσδρεβάνη, με πρώτη διευθύντρια την Θεοδούλα Πέτση.

Για πολλά χρόνια η σχολή στεγάσθηκε στο κτίριο του πολιτιστικού συλλόγου, είχε γύρω στους 70 σπουδαστές και απασχολούσε δεκάδες εκπαιδευτικούς. Η λειτουργία της έδωσε σημαντική ανάσα στη ζωή και την κίνηση των Φιλιατών αλλά και στους νέους από όλη τη Θεσπρωτία. 252Α Πολλά παιδιά που αποφοίτησαν από αυτή τη σχολή έχουν προσληφθεί κι εργάζονται στο νοσοκομείο Φιλιατών και αλλού. Αργότερα έγινε ΙΕΚ και το 2018, η τότε διοίκηση του ιδρύματος το στέγασε σε χώρο του νοσοκομείου. Το 2019 δεν είχε α΄ τάξη και η προοπτική είναι να κλείσει, αφού η μείωση των ειδικοτήτων σε μία, οδήγησαν τους νέους  στο ΕΠΑΛ Ηγουμενίτσας.

Ωδείο Φιλιατών

Ιδρύθηκε στα τέλη του 20^ου αιώνα, είναι δημοτικό και λειτουργεί με την επιστασία του Γιαννιώτικου ωδείου της Ασπασίας Ζέρβα . Όλα αυτά τα χρόνια πολλά παιδιά έμαθαν μουσική και πολλοί δάσκαλοι είναι από το Φιλιάτι, Νατάσα Μπάντιου- Μακρή, Έφη Γκάγκαλη, Άκης Φατήρας, Γιάννης Ζήσης κλπ. 253 Α 254 Α

Επαγγελματικό λύκειο Φιλιατών

   Ιδρύθηκε στις αρχές του 21^ου αιώνα  και στεγάστηκε στο κτίριο του πολιτιστικού συλλόγου. Οι τοπικοί άρχοντες δεν ενδιαφέρθηκαν για την τύχη του και έτσι δεν συμπεριλάβει τμήματα ενδιαφέροντα, με αποτέλεσμα οι μαθητές της περιοχής να προτιμούν το ΕΠΑΛ Ηγουμενίτσας.

Κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

   Ιδρύθηκε στις αρχές του 21^ου αιώνα και στεγάστηκε στο δημοτικό σχολείο Βρυσέλλας- η σχέση του με το Φιλιάτι είναι η χρηματοδότηση από το δήμο.

Νοσοκομείο Φιλιατών

   Το ευαγές αυτό ίδρυμα- ιδέα του γιατρού και γερουσιαστή Πέτρου Μπέμπη, το οποίο  υλοποιήθηκε με τον αγώνα του και τη συμβολή όλων των Θεσπρωτών συνεχίζει να συμβάλλει στην καλή υγεία των Θεσπρωτών και όχι μόνο. Αρκεί να δει κανείς τις γεννήσεις στο νοσοκομείο επί Ηλία Πασχόπουλου-όλη η Θεσπρωτία γεννιόταν στο Φιλιάτι. Εξαίρετη η συμβολή γιατρών που άφησαν ιστορία, όπως ο Διαμάντης, Δεμερτζής, Τζουμακάρης, Γεράσιμος Τσώνης, Παντελή Κουφάλας, Κατσαμάκης, Μουσελίμη, Θανάσης  Μποροδήμος. Σημαντικότατος και ο ρόλος του στην επιβίωση του τόπου, μέχρι και σήμερα- αφού είναι εκατοντάδες οι εργαζόμενοι που εργάσθηκαν και εργάζονται σε αυτό.

   *Το 1953 αποφασίσθηκε ο πρώτος θάλαμος χειρουργικής κλινικής του νοσοκομείου να ονομασθεί ¨Θάλαμος Ευάγγελου Κωτσίδα¨, αφού ο μέγας δωρητής έστελνε κάθε χρόνο 1.000 δολάρια.

   Τα χρόνια που ακολούθησαν γνώρισε ποικίλες καταστάσεις. Τη δεκαετία του ‘80 επιχειρήθηκε μείωση των κλινών του αλλά την απέτρεψε η σοβαρή κινητοποίηση  των Φιλιαταίων- με μπροστάρη τον δήμαρχο Παντελή Κουφάλα. Στις αρχές του αιώνα είχαμε και νέες κινητοποιήσεις των Φιλιαταίων για το νοσοκομείο- με αφορμή την ίδρυση του ΤΕΠ Ηγουμενίτσας- κάτι το οποίο πολλοί θεωρούν απαρχή μεταφοράς του νοσοκομείου Φιλιατών. Μολαταύτα έγινε μια σημαντική κτιριακή και λειτουργική αναβάθμιση του Νοσοκομείου- επί υπουργίας Αλέκου Παπαδόπουλου, την οποία συμπλήρωσε μετέπειτα ο υπουργός Αντώνης Μπέζας. 255Α Κάπου εκεί το κράτος θέσπισε νόμο και πλέον όλα αυτά τα ιδρύματα διοικούνται- με διορισμένους από άλλες περιοχές. Έκτοτε δεν υπάρχει κανείς Φιλιαταίος στη διοίκηση του νοσοκομείου- και τον άλλων ιδρυμάτων των Φιλιατών- να στηρίξει την ύπαρξη και την καλή τους λειτουργία, σε συνάρτηση με την πόλη και την περιοχή. 256ΑΤρανό παράδειγμα αυτής της αδυναμίας στήριξης αποτελεί πως το νοσοκομείο Φιλιατών σήμερα πρέπει να είναι το μοναδικό τέτοιο ίδρυμα του πλανήτη που δεν διαθέτει ασθενοφόρο! Τα τελευταία τρία χρόνια δυο συμπολίτες δώρισαν ασθενοφόρα- στα χνάρια των παλιών Φιλιαταίων δωρητών, όμως και αυτά, εδρεύουν πλέον στην Ηγουμενίτσα και Παραμυθιά! 

222Γ,223Γ,224Γ,225Γ.

Οικοτροφείο Φιλιατών

   Μετά την κατοχή επισκευάσθηκε και άρχισε να λειτουργεί ως οικοτροφείο αρένων, έχοντας να καλύψει σημαντικές ανάγκες ορφανών των πολέμων και της κατοχής.

Το 1973 όλα τα οικοτροφεία μετονομάστηκαν σε κέντρα παιδικής μέριμνας. Το 2006 το δ. συμβούλιο αποφάσισε και ανέγειρε τον Ιερό Ναό του Αγίου Αντωνίου. Την ίδια χρονιά ξεκίνησαν εργασίες διαμόρφωσης- ανακαίνισης εσωτερικών και εξωτερικών χώρων.

   Το ίδρυμα στην πολύχρονη ιστορία του φιλοξένησε πάνω από 3.000 παιδιά από όλη την Ήπειρο αλλά και την Αλβανία. Ενδεικτικά από το 1955 έως το 1969 είχε ετήσια γύρω στα 120 παιδιά. Από το 1970 έως το 1990, 70 παιδιά. Από το 1991 και μετέπειτα 50 παιδιά και τα τελευταία χρόνια γύρω στα 30. Από τους τελευταίους διευθυντές του ιδρύματος ήταν ο Σταύρος Ρούκος, ο Αλέκος Τσινασλανίδης και τώρα ο Φάνης ο Κωνσταντίνου. (Πολλά στοιχεία τα οφείλουμε στον Γιώργο Βασιλείου- συνταξιούχο υπάλληλο του). 

257 Α 258 Α

 Μαθητική εστία Φιλιατών

   Το 1965 το ίδρυμα ¨Βασιλική Πρόνοια¨ εγκαταστάθηκε στους Φιλιάτες και λειτούργησε δυο κέντρα νεότητας, παρέχοντας τροφή και μελέτη- στο κτίριο του Σωτήρη Βενέτη, στη δυτική πλευρά της ράχης. Προϊσταμένη στο αρένων η Καίτη Φαλτάϊτς, στο θηλέων η Ευτυχία Κοψιά- Παπανικολάου.

   Το Σεπτέμβρη του 1968 ο σύλλογος κέντρου νεότητος παρεχώρησε για 25ετία το ημιτελές κτίριο του- απέναντι από το κλειστό- στο ίδρυμα ο Βασιλεύς Παύλος- μετέπειτα εθνικό ίδρυμα. Το 1970 το ίδρυμα ολοκλήρωσε την κατασκευή του κτιρίου και μεταφέρθηκε σε αυτό η λειτουργία του αρρένων.

259Α Α260 Α

  Το 1971 ο δήμος παραχώρησε οικόπεδο 420τμ -μέσω του συλλόγου- στο ίδρυμα το οποίο ανέγειρε και το ανατολικό κτίριο. Το 1975 συγχωνεύθηκαν τα δύο κέντρα νεότητας, μετονομάσθηκαν σε μαθητική εστία- με διευθύντρια την Καίτη Φαλτάιτς. Η δύναμη της εστίας ήταν: 240 οικότροφοι και 70 εξωτερικοί, (μόνο φαγητό- μελέτη). Το προσωπικό έφτασε τα 24 άτομα. Το 1983 η εστία είχε την ευθύνη λειτουργίας του  σχολικού προγράμματος Θεσπρωτίας- 12 σχολικά- το προσωπικό έφτασε τα 36 άτομα.

262 Α, 263 Α

   Όλα αυτά τα χρόνια λειτουργίας της η εστία, παρείχε διαμονή, διατροφή και βοήθεια σε χιλιάδες μαθητές, που την είχαν ανάγκη. Επίσης, στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 τα καλοκαίρια φιλοξενούσε φοιτητές του προγράμματος κοινωνικού τουρισμού. Η δύναμη άρχισε να μειώνεται από το 1978, εξαιτίας της ερήμωσης των χωριών και της παράλληλης μεταφοράς μαθητών με σχολικά.

265 Α 265,1 Α

Το σχολικό έτος 2000-1 η δύναμη ήταν 65 μαθητές, μετά το 2005 ήταν και παραμένει γύρω στους 30.

Το 1991, για να στεγασθεί η νεοσυσταθείσα νοσηλευτική η εστία έφυγε από το κτίριο του συλλόγου και συγκεντρώθηκε στο ιδιόκτητο ανατολικό κτίριο.

   Η εστία βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της πόλης, οδός Μάρκου Μπότσαρη- κοντά στο οικοτροφείο και το κλειστό γυμναστήριο. Κτισμένη σε οικόπεδο 434 τμ έχει 4 ορόφους, κάτοψης 312 τ.μ  και επιφάνεια 1248 τ.μ..

   Το 2015 το ίδρυμα αποχώρησε και ανέλαβε την ευθύνη λειτουργίας της ο δήμος. Στην Εστία διετέλεσαν διευθυντές οι: Καίτη Φαλτάϊτς, Ευτυχία Κοψιά 1965- 1976, ο Μανώλης Μανουσόπουλος 1976, Γιάννης Γιάννος 1977- 1979, Πάντου- Γκεζερλή Ευαγγελία 1979- 1980, Γιώργος Κώτσης 1980- 2005, Γαβριήλ Βασιλείου 2005- 2015 και έκτοτε ο Θανάσης Λιαμίρας- ως δημοτικός υπάλληλος.