ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

4.3      Η αγορά των Φιλιατών μετά το ’50 μερος3 τελαυταίο!

    Η πάνω πλατεία, η πλατεία Αγίου Δημητρίου, δημιουργήθηκε μετά το 1945, όταν κατεδαφίστηκε το όμορφο τζαμί που υπήρχε εκεί και κάλυπτε σχεδόν όλη την πλατεία. Στη δυτική άκρη ήταν το περίπτερο του Κωνσταντή Στρουγγάρη. Στα ανατολικά της σημερινής πλατείας όπου τα σκαλιά, τότε εκεί υπήρχε ένα μεγάλο κτίριο με αρκετά μαγαζιά. Στη γωνία αυτού του κτιρίου- απέναντι από το ραφείο του Σκάγια- ήταν το καφενείο «η Συνάντηση» του Κώστα Τσέκα, δίπλα τσαγκάρικο του Γάκη Βουτσή. Κάτω από το Καφενείο φάτσα με το φούρνο του Σκουτέρη είχαν γαλατάδικο ο Χρήστος και Γιώρη Τσέκας και στην άλλη γωνία του κτιρίου, με φάτσα την πλατεία, ήταν το εστιατόριο του Τάσιου Δάλλα, πού δούλευαν τα παιδιά του, ειδικά ο Σταύρος και η γυναίκα του Ντίνα- μετά πήγαν απέναντι στου Σκουτέρη.

   Αρχίζοντας τη σειρά των μαγαζιών της πλατείας, όπως ερχόμαστε από το πρακτορείο αριστερά, στη γωνιά, ήταν ο φούρνος του Βαγγέλη Μαντζιάρα και δίπλα η παράγκα- μανάβικο του Νίδα Κολιοτάση- που φόραγε τις παραδοσιακές κιλότες. Μετά ήταν ένας στενός δρόμος και μετά ο φούρνος του Σίμου Σκουτέρη- που αργότερα τον έκανε γερμανικό ο γιός του Ντίνος. Δίπλα, είχε δικηγορικό γραφείο ο Γάκης Κολιούσης και παραδίπλα φωτογραφείο ο Πέτρος Γούλας και ο Βύρωνας. Μετά ήταν το ρολογάδικο της Πηνελόπης Μάλλιου. Η σειρά που άρχιζε μετά από αυτά ήταν κάποτε ήτανε σκεπαστή αγορά (μπεζεστένι)-ενώνονταν με το πίσω μέρος του τζαμιού. Εκεί ήταν το παντοπωλείο του Θωμά Καραμπίνα, όπου δούλεψε κι ο Φώτης, το  παντοπωλείο του Βαγγέλη Πέτρου και συνέχιζαν τα καφενεία του Χρήστου Πατσούρα και του Φώτου Κίτσιου. Εκεί που είναι η Τράπεζα τώρα ήταν ο χοντρέμπορος ο Χρήστος Στούμπης, δίπλα το κρεοπωλείο του Βασίλης Μπουκουμάνη, που δούλεψε ο Νικόλας και συνεχίζει σήμερα ο εγγονός Βασίλης. Πιο κάτω ήταν το τσαρουχάδικο του Θοδωρή Κώτσια (Καλαρυκιώτη), μετά ένα ουζερί Στρουγγαράτικο και τελευταίο το γανωτήριο του Τζούρα από το Βαβούρι.

   Από την άλλη μεριά της πλατείας, στην δυτική γωνιά προς το βλαχομαχαλά, ήταν το εμπορικό του Ανδρέα Σωτηρίου και όταν το πήρε ο γιος του Στέφανος έβαλε ψυγεία, κουζίνες, κλπ. Μετά από αυτό ήταν το δικηγορικό γραφείο του Βαγγέλη Κουτούκη, εκεί αργότερα άνοιξε ραφείο ο Λάκη Γούλας. Μετά ήταν το ραφείο του Θωμά Νταή και σαν έφυγε αυτός άνοιξαν υποδηματοποιείο οι Γιάννης και Θοδωράκης Μέλλιος. Στη σειρά το εμπορικό του Νάκος Καλαμπάκα το οποίο εκσυγχρόνισε αργότερα ο γιος του Νάσιος. Δίπλα το τσαγκάρικο του Πέτρος Κούτης και ο αργαλειός της κόρης του Μιράντας. Στο γκρεμισμένο δίπλα είχε κι άλλο εμπορικό ο Στούμπης.    

   Παρακάτω, στο μαγαζί του μοναστηριού της Καμίτσιανης, ο Γιωργάκης Κώτσης από του Τσαμαντά άνοιξε ξυλουργείο με τη βοήθεια των αδερφων του Κώστα και Γιάννη- όλοι μαραγκοί και σαν γύρισε από την εξορία ο γιός του Μιχάλης εγκατέστησε εκεί τα πρώτα μηχανήματα ξύλου στη Θεσπρωτία.

Κορδέλα, πλάνη και τρυπάνι, με βενζινοκίνηση που είχε φτιάξει ο πολυμήχανος πεθερός του Μιχάλη, ο Ηλίας Αγγελόπουλος. Σε αυτό και στο άλλο που άνοιξε το 60 στο σπίτι από πίσω έχουν δουλέψει πάνω από 30 παιδιά και μαστόροι. Μετά το ξυλουργείο είχαν ραφτάδικα- καποτάδικα ο Πίπης και ο Γιώρη Γούλας, τσαγκάρικο ο Ντής ο Στρουγγάρης και ραφείο ο Θωμάς. Στο δρόμο αυτό είχε γραφείο ο γραμματέας Παναγιώτης Στεργίου,

 παρακάτω είναι το χάνι του Μικρούλη και απέναντι ήταν το σαμαράδικο του Λεωνίδα Ταφέκη. Προς τα κάτω στρίβουμε δεξιά και στα αριστερά μας ήταν το υποδηματοποιείο των εξαίρετων μαστόρων Μάρκου και Πίπη Ζαφείρη.

   Επιστρέφουμε στην πλατεία, ανατολικά στη γωνία, είχαν ραφείο οι Σκαγαίοι και κατεβαίνουμε στη σειρά δίπλα είχε βιβλιοχαρτοπωλείο ο Σταύρος Ιασιμόπουλο, μετά ήταν το κουρείο του Σπύρου Τάση που έκανε εμπορικό και μετά το έκανε μανάβικο ο Παναγιώτης Ταφέκη. Δίπλα το εμπορικό των Αχιλλέα και Λεωνίδα Μάτσακα και στη γωνία, το βιβλιοπωλείο του Γιώρη Βουγίδη που έβγαζε την εφημερίδα ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ. 

   Μέσα στη πλατεία ¨Μουργκάνας¨ ήταν υπερυψωμένο το καφενείο του Κώτσια Δήμου ¨η Κωνσταντινούπολις¨. Εκεί βοήθαγε τον Κώτσια η γυναίκα του Διώχνω που «όταν σφούγγιζε τα ποτήρια ακούγονταν ως κάτω στην πλατεία», έγραψε ο Μιχάλης Γκανάς. Δίπλα ήταν το καφενείο και πανδοχείο του Βασίλη Γκάνια.

Παρακάτω στο δρόμο το περίπτερο του Νιόνιου Σκάρλου, μετά ήταν το υπερυψωμένο μαγαζάκι με είδη παντοπωλείου του Σπύρου Μπούκουρη. Πίσω απ’ αυτό έβρισκε μια άκρη ο Σωτηρέλης ο Βενέτης κι έστηνε το μπαλωματάδικο του. Δίπλα, από του Μπούκουρη ήταν υπερυψωμένο το τσαγκάρικο του Θωμάς Μαντζούκη. Παρακάτω ο φούρνος του Γιώργου Μαντζιάρα και στη συνέχεια  το τσαγκάρικο των Γιάννη και Θοδωράκη Μελλιου, μετά το σιδεράδικο του Τσιάβου Κολονιάρη που σαν πέθανε, το έκαναν καπηλειό οι γυναίκες του Χάταινα και Λένη. Παρακάτω η αποθήκη του Σκάρλου που άνοιξε αργότερα το πρώτο καφεκοπτείο ο Βαγγέλης Σταυρούλης, στη συνέχεια το ξυλουργείο του Βαγγέλη Λιανού και μετά το πρώτο φωτογραφείο του Στεφανίδη- αργότερα τα ποδοσφαιράκια των αδελφών Σκεύη. Εκεί τέλειωναν τα μαγαζιά τότε. Μετά το ‘65 έγινε το παρακάτω κτίριο Αγγελόπουλου με τρία μαγαζιά, φωτογραφείο Στεφανίδη, καφεκοπτείο Σταυρούλη, έκθεση επίπλων Μιχάλη Κώτση- το οποίο μετά έγινε φούρνος που τον πρωτοδούλεψε ο Αργύρης ο Χούλιας. Στον όροφο τα ΤΕΑ. Πίσω από αυτά ήταν ο στρατιωτικός φούρνος- κάτω απ’ το σπίτι του Θρ. Καραμπίνα. Στη βόρεια πλευρά αυτού του δρόμου ήταν ο Τόλης Λούμπας, ο πεταλωτής.

  Φεύγοντας από την πάνω πλατεία για την κάτω, από αριστερά τώρα ήταν, το μπακάλικο- ουζερί του Τσιάβου Κουτούκη, μετά το έκανε ζαχαροπλαστείο ο Γιάννης Μικρούλης. Αμέσως μετά μπακάλικο του Κολίου Γούλα και το επόμενο το καφενείο της Τούλας- αργότερα πρώτο καθαριστήριο στο Φιλιάτι του Νίκου Σούφλα, μετά των αδελφών Ρούμπη. Παρακάτω είχε το σαμαράδικο ο Γιώρης Ταφέκης, μετά το τσαγκάρικο του Πέτρου Σκάρλου- κάτω από το σπίτι του Νιόνιου. Παρακάτω το γανωτήριο του Τσιάμη που συνέχισε να το δουλεύει ο Μάρκος Σκόπας. Στο πετρόχτιστο πιο κάτω είχαν κρεοπωλείο ο Τσιάβος Λαγός και ο Αηδόνης Σταύρου, αργότερα σφαιριστήρια ο Πέτρο Νέτης.

  Η κάτω πλατεία εκείνα τα χρόνια ήταν αλάνα το καλοκαίρι- λούτσα το χειμώνα, μόνο λιθοσωριές από κατεδαφισμένα μουσουλμανικά κτίσματα- το γυμνάσιο και η λέσχη έγιναν μετά το ‘59.

Στην ανατολική πλευρά της πλατείας, στη γωνία όπου το σπίτι του Μηνά Κόντη, υπήρχε μια παράγκα- καφενείο που δούλευε ο Σταύρακας ο Σταυράγγελος. Προς το Βλαχομαχαλά ήταν οι αποθήκες των Γουλαίων, με στάρια, καλαμπόκια κλπ. Απέναντι ήταν ο Μήτσης Λούμπας, ο πεταλωτής, εκεί είχε τσαγκάρικο ο Θωμάς Σωτηρίου.

   Εκεί όπου τα σπίτια των αξιωματικών σήμερα, ήταν κάτι ελιές και κάτω από αυτές παρατημένο το φορτηγό του Μπέκου. Μέσα σ’ αυτό άραζε ο Γκέλης Λούμπας περιμένοντας κόσμο με γομάρια και μουλάρια, να τα πάρει, να τα φυλάξει, για να πάρει ¨φύλαχτρα¨- γραφική φιγούρα με καπέλο γυμνασιόπαιδου στο κεφάλι.

   Εκεί πίσω από τη Λέσχη  ήταν το λιτρουβιό των αδελφών Αγγελόπουλου,  Ηλία, Πέτρου, Βασίλη και Μιχάλη. Ήταν σύγχρονο μηχανοκίνητο  και δούλευαν εκεί ο Γιώρης Μουρμούρης, ο Λευτέρης Μπεζιάνης, ο Θύμιος Μπούτζης κ.α. Δίπλα ήταν το εργοστάσιο ηλεκτρική των Αγγελόπουλων, που έβγαζε ρεύμα και που ο θόρυβος από τις μηχανές του έδιναν την εντύπωση ότι ζεις σε πόλη. Εκεί δούλευαν και τα παιδιά τους Θωμάς, Σιώζιος, Γεράσιμος, Τάκης και ο Κώστας Χρηστογιώτης. Γύρω στο ‘59 επιτάχθηκε από τη ΔΕΗ- όπως κι όλες οι ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες της Ελλάδας. Λίγο παραπέρα, στην ίδια σειρά ήταν το παλιό σιδηρουργείο Αγγελόπουλου, όπου επισκεύαζαν όλα τα εργαλεία. Εκεί έμαθε την τέχνη ο Θόδωρος Γκουβάτσιος- ο οποίος έγινε μόνιμος στρατιωτικός, αλλά όταν συνταξιοδοτήθηκε ήρθε και το δούλεψε.

   Στην δυτική πλευρά της κάτω πλατείας- όπου τώρα η παιδική χαρά- ήταν το μεγάλο καφενείο του Σπύρου Κώτση. Εκεί έπαιξαν τα πρώτα μπιλιάρδα στο Φιλιάτι- τα ξύλινα μέρη τα είχε φτιάξει ο Μιχάλης Κώτσης και τους μηχανισμούς ο Ηλίας Αγγελόπουλος.     

   Σε αυτό το χώρο έστησε τον πρώτο χειμερινό κινηματόγραφο ο Αηδόνης Δάλλας και απέναντι στον κήπο του σπιτιού του τον θερινό. Στο χειμερινό είχε φέρει τα πρώτα ποδοσφαιράκια ο πολυμήχανος Πέτρος Νέτης, που είχε και το ποδηλατάδικο στο οποίο δούλευε ο Ευριπίδης. Πίσω, δυτικά από το καφενείο ήταν το Οικοτροφείο Ζούλα και βορειοδυτικά το νηπιοτροφείο- στου Ρούμπη σήμερα.

   Το ιστορικό κέντρο των Φιλιατών ήταν στο χώρο τ’ Αϊ Δημήτρη.  Εκεί όπου το Ηρώο ήταν το τεράστιο πούσι το πλατύ και στα πέριξ 2-3 ακόμη πηγάδια από όπου έπαιρναν νερό ο κόσμος- μερμήγκι οι γυναίκες να γεμίζουν τις βαρέλες με νερό και ζαλίκα για κουβάλημα. Εκεί και το ιστορικό καφενείο ΌΑΣΗ του Τάση Δήμου που σε περίμενε η Γρηγόραινα να σε σερβίρει κι ο Γρηγόρης να σου βγάλει φωτογραφία με την παλιά μηχανή με τον τρίποδα.

   Στην βορεινή άκρη της πλατείας ήταν το καφεθέατρο «ΝΕΟΝ» του Γιώρη Σιούτη το οποίο δούλεψε κι ο Γιάννη Γκόγκος από τη Σαγιάδα. Εκεί προπολεμικά γινόταν χοροεσπερίδες, παίζονταν θεατρικές παραστάσεις και έγιναν οι πρώτες προβολές ταινιών από τον Βαβουριώτη ελληνοαμερικάνο Νικόλα Πάντο. Μεταπολεμικά έγινε αποθήκη της ένωσης με καλαμπόκια κλπ δούλευε εκεί αποθηκάριος ο Φώτης Τσάτσης.

   Παραπάνω ήταν το Α΄δημοτικό σχολείο και προς δυσμάς το γήπεδο, που τόσες δόξες γνώρισε από τις ποδοσφαιρικές συναντήσεις και τις γυμναστικές επιδείξεις. Πάνω από το γήπεδο το πετρόκτιστο οικοτροφείο και πίσω από αυτό η οικοκυρική. Δίπλα στο γήπεδο περιποιόταν τα άλογα ο Γιάννη Κολιομύτες. Από εκεί και νότια προς τα κάτω, είναι ο άλλος μεγάλος πλάτανος και τα ερείπια του ¨Τζαμόπλου¨. Εδώ είχε ανοίξει καφενείο ο Νικόλα Παππάς και έγινε το στέκι της νεολαίας του καιρού. Κι εδώ τελειώνει η πρόχειρη περιγραφή της φιλιατιώτικης αγοράς- των χρόνων μετά τον πόλεμο.