ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Μετακατοχικά χρόνια και εμφύλιος

    Μεγάλες οι καταστροφές από τον πόλεμο και την 4χρονη κατοχή και ενώ ο κόσμος προσπαθεί να συνέλθει και να επουλώσει τις πληγές του ξεκινάει ο εμφύλιος.

*Το Μάρτη του 1947 κλιμάκιο του ΟΗΕ επισκέφθηκε το Φιλιάτι και την Κονίσπολη ερευνώντας καταγγελίες που έκαναν οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες στην Κοινωνία των Εθνών (ΟΗΕ)- ότι εκδιώχθηκαν και κακοποιήθηκαν. Δεν δικαιώθηκαν.

*Το 1947 οι Φιλιάτες έγιναν τιμητικά Δήμος και απονεμήθηκε στην πόλη ο Μεγαλόσταυρος- για τους αγώνες και τις θυσίες των κατοίκων και τον πρώτο νεκρό του πολέμου, τον Παναγιώτη Κύρκο- πρόεδρο, τότε, της κοινότητας Φιλιατών.

Ο εμφύλιος πόλεμος

   Δεν είχε συνέλθει ο κόσμος από τα δεινά του πολέμου και της κατοχής και άρχισε ο αδελφοκτόνος πόλεμος. Αρχές Σεπτέμβρη του 1947 αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού εγκαταστάθηκαν στη Μουργκάνα και κράτησαν εκεί μέχρι το Σεπτέμβρη του 1948- για να χορτάσει το βουνό άγριο πόλεμο και ο τόπος αδελφικό αίμα. Από εκεί έκαναν επιδρομές και στα άλλα χωριά, εξαναγκάζοντας τους κατοίκους να φεύγουν για Φιλιάτες, Ηγουμενίτσα κλπ δημιουργώντας το ζήτημα των ανταρτόπληκτων που κάποτε έφτασαν και τους 8.000. Το 1948 το αντάρτικο μαίνεται στην περιοχή, με νίκες, πότε του στρατού πότε των ανταρτών- ποτέ όμως του κόσμου και του τόπου.

  Στις 18 Μαΐου του 1948 έσκασαν δυο αντάρτικες νάρκες, μια στον ¨Λάκκο Μαρούλι¨ κάτω από το Γηρομέρι, η οποία ανατίναξε στρατιωτικό όχημα και τραυμάτισε  ελαφρά τους 5 επιβαίνοντες στρατιώτες. Η άλλη είχε τοποθετηθεί στην γέφυρα Φοινικίου, προς το ποτάμι. Αυτή ανατίναξε το αυτοκίνητο του νοσοκομείου που μετέφερε προσωπικό για να πλύνει στο ποτάμι σεντόνια κλπ. Σκοτώθηκε ο οδηγός Ι. Βρακάς από τον Άγιο Νικόλαο, τραυματίσθηκαν ο 3χρονος γιός του καθώς και οι πλύντριες Βασ. Γιοβάνη, Αμαλία Σίμα και Τούλα Μητροχρόνη. Το γεγονός συντάραξε την κοινωνία. Έγιναν συλλήψεις και εκτοπίσεις, ειδικά Φοινικιωτών- αφού θεώρησαν δεδομένο το ότι Φοινικιώτες αντάρτες έβαλαν τις νάρκες.

*Το Φιλιάτι αυτή την περίοδο είναι γεμάτο κόσμο, φυγάδες από τα χωριά της Μουργκάνας που ζουν σε άθλιες συνθήκες, με ελάχιστα εφόδια και τροφοδοσία.  

*Το Σεπτέμβρη του 1948 γίνονται σφοδρές μάχες στην Μουργκάνα και η νίκη του εθνικού στρατού, αναγκάζει τους αντάρτες του δημοκρατικού στρατού. να φύγουν προς την Αλβανία, μαζί με πολλά γυναικόπαιδα των χωριών της Μουργκάνας. Άλλα έφυγαν για καλύτερες μέρες, άλλα από φόβο κι άλλα γιατί τα πήραν οι αντάρτες για προστασία. Επαληθεύθηκε η ¨κοκκαλού¨ της Μουργκάνας- που είχε προβλέψει το φευγιό των μουσουλμάνων και των ανταρτών προς την ίδια κατεύθυνση- των πρώτων απ’ τον κάμπο, των δεύτερων απ’ το βουνό.