ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου είναι υπενθύμιση ότι η άμυνα της πατρίδας αρχίζει από τη μνήμη και τη συνείδηση!

Η ελληνική Πολιτεία αποφάσισε να κλείσει το Στρατόπεδο των Φιλιατών, αφαιρώντας από τη Θεσπρωτία το τελευταίο στρατιωτικό της αποτύπωμα. Το Στρατόπεδο αυτό, που στέγαζε το 628 Τάγμα Πεζικού (ΤΠ), αποτέλεσε επί δεκαετίες βασικό πυλώνα της άμυνας και της ασφάλειας στη μεθόριο. Δεν ήταν απλώς μια μονάδα του Στρατού – ήταν θεσμός, σημείο αναφοράς και κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας της περιοχής.

Η απόφαση αυτή ελήφθη τη στιγμή που τα Βαλκάνια βρίσκονται ξανά σε αναταραχή. Το Κόσοβο παραμένει εδώ και μήνες χωρίς σταθερή κυβέρνηση, βυθισμένο σε πολιτική κρίση που παραλύει τους θεσμούς του. Η Σερβία βρίσκεται σε ανοιχτή διαμάχη με την Τουρκία λόγω του εξοπλισμού των δυνάμεων του Κοσόβου, ενώ η σερβική μειονότητα στη Βοσνία–Ερζεγοβίνη διεκδικεί όλο και πιο έντονα την πολιτική της αυτονομία, προκαλώντας εύλογες ανησυχίες για το μέλλον της περιοχής.

Από την άλλη μεριά, η Ευρωπαϊκή Ένωση, με αιχμή τη Γερμανία, επιχειρεί να αναβιώσει ζητήματα της ψυχροπολεμικής περιόδου, εργαλειοποιώντας την ευρωπαϊκή ιδέα για να εξυπηρετήσει τις γεωπολιτικές της επιδιώξεις στα Βαλκάνια. Η στρατηγική αυτή δεν στοχεύει μόνο στην ένταξη των χωρών της περιοχής στην Ε.Ε., αλλά και στον περιορισμό της ρωσικής και κινεζικής επιρροής – με αποτέλεσμα τα Βαλκάνια να μετατρέπονται ξανά σε πεδίο ανταγωνισμού ισχύος.

Στο πλαίσιο αυτής της ευρύτερης γεωπολιτικής κινητικότητας, επανέρχονται δυναμικά και ζητήματα εθνικών μειονοτήτων. Η Αλβανία, ήδη από το 2017, έχει αναγνωρίσει επισήμως Βλάχικη (Αρωμανική) Μειονότητα, γεγονός που επέτρεψε στη Ρουμανία να παρεμβαίνει πολιτιστικά και πολιτικά στα εσωτερικά της Αλβανίας σήμερα, και της Ελλάδας ίσως αύριο, αναζωπυρώνοντας ένα ιστορικά φορτισμένο ζήτημα. Την ίδια ώρα, οργανώσεις με τουρκική επιρροή επιχειρούν να παρουσιάσουν το «Τσάμικο» ως εκκρεμές θέμα, παραχαράσσοντας την ιστορική αλήθεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Πρόσφατα δημοσιεύματα για τουρκικά κονδύλια που διοχετεύονται στα Δυτικά Βαλκάνια με σκοπό την αναζωπύρωση του λεγόμενου «Τσάμικου ζητήματος», δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητα. Δεν πρόκειται για υπερβολές ή φήμες, αλλά για μια συστηματική στρατηγική διείσδυσης της Άγκυρα, με φορείς όπως η TİKA, το Ίδρυμα Γιουνούς Εμρέ και η Diyanet, που χρηματοδοτούν «πολιτιστικές» και «εκπαιδευτικές» δράσεις με έντονο γεωπολιτικό αποτύπωμα. Μέσω αυτών των χρηματοδοτήσεων, οργανώσεις σε Αλβανία, Κόσοβο και Σκόπια επιχειρούν να παρουσιάσουν τους συνεργάτες των ναζί ως «θύματα» και να διαστρεβλώσουν τα γεγονότα αμφισβητώντας ευθέως την ιστορική αλήθεια και το ρόλο της Ελλάδας.

Αυτές οι εξελίξεις δείχνουν πως οι παλιές ιστορικές ρωγμές της περιοχής δεν έχουν κλείσει· αντίθετα, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από δυνάμεις που επιδιώκουν, μέσω του νεοαναθεωριτισμού, να επανασχεδιάσουν τον γεωπολιτικό χάρτη των Βαλκανίων.

Γι’ αυτό και η απόφαση για την κατάργηση του Στρατοπέδου Φιλιατών έχει πολύ βαθύτερη σημασία. Δεν είναι μια απλή διοικητική μεταρρύθμιση. Είναι μήνυμα αποδυνάμωσης σε μια στιγμή που η γεωπολιτική ρευστότητα των Βαλκανίων απαιτεί εθνική παρουσία και αφύπνιση. Ενώ η Αλβανία δεν έχει ενταχθεί ακόμη στην Ε.Ε., η Θεσπρωτία είναι πλέον από τις ελάχιστες παραμεθόριες περιοχές της χώρας, ίσως και η μοναδική, χωρίς στρατιωτική μονάδα.

Με αυτά τα δεδομένα, ο φετινός εορτασμός της επετείου της 28ης Οκτωβρίου 1940, αποκτά μια άλλη διάσταση. Τα χαράματα εκείνης της ημέρας οι ιταλικές δυνάμεις εισέβαλαν σε όλο το μέτωπο της Ηπείρου, με επιθετικούς άξονες που περιλάμβαναν και τη Θεσπρωτία – από το Δέλβινο προς τους Φιλιάτες και τον παραλιακό δρόμο Κονίσπολη – Ηγουμενίτσα. Στο ίδιο αυτό έδαφος, που λίγα χρόνια αργότερα ήταν το πεδίο επιχειρησιακής ευθύνης του 628 ΤΠ, δόθηκαν από τις πρώτες ώρες του πολέμου οι μάχες της ελληνικής άμυνας.

Κι όμως, φέτος θα είναι η πρώτη φορά από το 1947 – όταν ιδρύθηκε το 628 ΤΠ – που η Θεσπρωτία θα τιμήσει την επέτειο με το Στρατόπεδο κλειστό. Χωρίς στρατιώτες, χωρίς σημαία στον ιστό, χωρίς το σύμβολο της συνέχειας και της θυσίας. Μια σιωπηλή αλλά βαθιά πληγή για τη Θεσπρωτία, αφού η φυσική παρουσία του στρατού στα σύνορα έχει πάντοτε ισχυρό συμβολισμό· αποδεικνύει ότι το κράτος είναι παρόν, ότι φυλάει Θερμοπύλες. Και ευθύνες, δεν υπάρχουν μόνο στην Πολιτεία αλλά και στους τοπικούς παράγοντες που μη έχοντας επίγνωση της ιστορίας και δίχως εθνική εγρήγορση, δέχθηκαν αδιαμαρτύρητα την υποκατάσταση του συμβόλου του Στρατοπέδου Φιλιατών με ένα Σωφρονιστικό Κατάστημα.

Κάθε φορά που εμείς αποδυναμώνουμε τα σύνορά μας, κάποιοι άλλοι φροντίζουν να τα ξαναχαράξουν – όχι μόνο στους χάρτες, αλλά και στη συνείδηση των λαών.

Κάθε φορά που η Ελλάδα αποσύρει την παρουσία της από τις ακριτικές περιοχές, κάποιοι άλλοι φροντίζουν να καλύψουν το κενό – όχι απαραίτητα με στρατεύματα, αλλά με επιρροές, αφηγήματα και διεκδικήσεις.

Η Ιστορία, εδώ στη Θεσπρωτία, δεν μας αφήνει περιθώρια να ξεχάσουμε. Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια εθνική εορτή· είναι υπενθύμιση ότι η άμυνα της πατρίδας αρχίζει από τη μνήμη και τη συνείδηση.