ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Οι εβραίοι κάτοικοι των Φιλιατών

   Μετά την απελευθέρωση, του 1913 άρχισε να μειώνεται η εβραϊκή παροικία των Φιλιατών. Ενώ στο πρώτο μητρώο έχουμε δεκαεπτά εγγραφές στο δεύτερο μόνο τέσσερεις:Μάτσας Αβραάμ του Μεναχέμ γεν.1916, Γκάνης Ηλίας του Μεναχέμ γεν.1916, Μπακόλας Ραφαήλ του Αβραάμ γεν. 1917 και Ησαΐας Ισαάκ του Σαδίκ γεν.1920. Φαίνεται ότι οι εβραίοι μετά την απελευθέρωση του 1913 εγκατέλειψαν σταδιακά το Φιλιάτι. Αυτό δείχνουν τα στοιχεία που έχουμε, από το μητρώο, από εφημερίδες της εποχής και από μαρτυρίες- όπως αυτή της οικογένειας Ζούλα, η κ. Μαίρη μας είπε ότι το σπίτι το αγόρασαν προπολεμικά από τον εβραίο Σαδίκ. Οι τελευταίοι που είχε μείνει το ‘40 ήταν η οικογένεια του Μεναχέμ Μάτσα και του γιού του Νεσίμ- και το πλήρωσε με τη ζωή του ο Μεναχεμ αφού κατηγορήθηκε άδικα!

   Μαρτυρία του Παναγιώτη Πέτρου:

   «Θυμάμαι το 1940 την οικογένεια Μάτσα, το Μεναχέμ, τη γυναίκα του και τα δυο τους παιδιά. Ο Νεσίμ ήταν ο μεγαλύτερος, είχε δική του οικογένεια και δυο μικρά, ένα κορίτσι και ένα αγόρι, τον Αβραάμ- Αβραμίσκο τον έλεγε η μάννα του. Ο Νεσίμ είχε υπηρετήσει στο στρατό και μάλιστα στο αλβανικό μέτωπο. Μεναχέμ και Νεσίμ είχαν δυο σπουδαία μαγαζιά με διάφορα είδη κυρίως υφάσματα εκεί που είναι τώρα του Βέκου- απέναντι απ’ του Μπουρδούκη. Ήταν καλή οικογένεια, συμμετείχαν στη κοινωνική ζωή του τόπου και ενδιαφέρονταν για το Φιλιάτι- φαίνεται όμως πως είχαν μπει στο μάτι κάποιων ζηλόφθονων ανθρώπων. Μετά την οπισθοχώρηση των Ιταλών το Νοέμβρη του 1940 κάποιοι κατηγόρησαν τον Μεναχέμ Μάτσα πως συνεργάστηκε μαζί τους και πως ποδοπάτησε την ελληνική σημαία εκεί έξω από το μαγαζί του. Τότε τον συλλάβανε, μαζί και τον μουφτή Ζεκυργιά και μαθεύτηκε ότι τους εκτελέσανε στην Παραμυθιά, γιατί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές. Από τότε την οικογένεια την πήρε η κατηφόρα, δεν πάταγε κόσμος στα μαγαζιά τους. Έκαναν ό,τι μπορούσαν να αποκαταστήσουν τα πράγματα, μέσα σε αυτό ήταν το ότι με πήραν για δουλειά στο μαγαζί τους. Δούλεψα εκεί λίγο καιρό αλλά η κατάσταση γι’ αυτούς χειροτέρευε μέρα με τη μέρα και έτσι αναγκάστηκαν να τα μαζέψουν και να φύγουν για τα Γιάννενα.

   Μια ακόμη μαρτυρία για τους Εβραίους των Φιλιατών 

   Ο Ραφαήλ Μπακόλας είναι απόγονος εβραϊκής οικογένειας που έζησε και στο Φιλιάτι ως το 1927. Ο Ραφαήλ ο οποίος εργάζεται τώρα στην Αγγλία, είδε στο διαδίκτυο αναφορές μου για τους εβραίους των Φιλιατών και επισκέφτηκε το Φιλιάτι. Από τον ίδιο μάθαμε ότι η οικογένειά του έφυγε από το Φιλιάτι το 1927 και εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα. Ο παππούς του Ραφαήλ και αυτός, ήταν τότε 10 χρονών- μου έστειλε και την παρακάτω φωτογραφία τραβηγμένη στην Κέρκυρα το 1927- τα πρόσωπα που εικονίζονται είναι:

«Αβραάμ Μπακόλας του Σιμαντόβ (πατέρας), Εσθήρ Μπακόλα (μητέρα), Ελισάβετ Μπακόλα (μεγάλη κόρη), Ραφαήλ Μπακόλας (υιός), Άννα Μπακόλα (καθισμένη δεξιά), Ευτυχία Μπακόλα (καθισμένη αριστερά), και Ραχήλ Μπακόλα (μωράκι, γεννηθείσα στην Κέρκυρα). Από αυτούς μόνο ο Ραφαήλ, η Ευτυχία και η Ραχήλ επιβίωσαν μετά τον πόλεμο.» (ο αναφερόμενος ως πατέρας είναι προπάππους του σημερινού Ραφαήλ που ήρθε στο Φιλιάτι).