Archive for Αύγουστος, 2025
Τσαμαντιώτικα νέα
Από την Μιράντα Κολοβού- παλιά συνεργάτισσα του Κώστα Γκόρτζου στα Θεσπρωτικά Νέα
Ήρθα και φέτος να καθίσω λίγες μέρες στο χωριό, ακόμη δεν είδα άλλον ξενιτεμένο να έρχετε και οι μόνιμοι κάτοικοι σε Τσαμαντά και Καμύτσιανη είναι 15 με 19- όχι παραπάνω! Του Τσαμαντά όπως ξέρουμε έχει δικό του νερό με φυσική ροη, όμως τα πάγια που πληρώνω κάθε χρόνο είναι πάνω από 60 ευρώ, ενώ στην Αθήνα είναι 40! Εμαθα ότι ήρθαν ή θα έρθουν 570.000 ευρώ από το ¨Ίδρυμα Μπέλλου¨, σκέφθηκε κανένας τι θα τα κάνουν ή θα τα γυρίσουν πίσω;
Ποιητικά Δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Συνεχίζεις δρόμους που δεν διάλεξες, στέκεσαι, αφουγκράζεσαι τα πατήματα της καρδιάς σου/ μελετάς, τις συγκυρίες, τις ήττες, τα φαντάσματα, κοιτάζεις πίσω, μετά τον ορίζοντα και συνεχίζεις.» Γιάννης Βέλλης «Τελικά, θα πάρουμε το δρόμο της σύγκρουσης; οάνεμος περιμένει, για να ρίξει πόρτες.» Γιάννης Βέλλης
«Δεν πειράξαμε τίποτα, ούτε το φαγητό, ούτε το ανοικτό παράθυρο, ούτε την θλίψη/ το ξέραμε καλά, πως λείπαμε για πάντα, αμέτρητη η απουσία/ ο πόλεμος συνεχίζονταν, μοιράζονταν, ίδια τροφή η αδικία, η πείνα συναισθημάτων/ το έντονο φως, έρχονταν ή χάνονταν προκλητικά, όπως οι ζωές μας.» Γιάννης Βέλλης
«Πάλι σε σκέφτομαι, όσο η λεμονιά αγκαλιάζει τους τοίχους και χαμογελά αισιόδοξα στον ήλιο/ να σβήνεις το τελευταίο σου τσιγάρο, χαράζοντας με μια κοφτή ματιά την καρδιά μου/ μετά να χάνεσαι με το ποδήλατο όπως ήρθες, γλυκιά και φωτεινή, στα αδιέξοδα του κόσμου/ αφήνοντας στον άνεμο μια φωνή χαδιάρικη να σβήνει τις σκιές, μαζί κι ένα μήνυμα/ οι ποιητές, οι γραφιάδες χαμένοι είναι, όταν πνίγονται σε συναισθήματα.» Γιάννης Βέλλης
«Όλοι θέλουν, απαιτούν, πως να σταθεί μια κοινότητα, με απαιτήσεις και εγκαύματα/ η επιβουλή, στοχεύεται ή στοχεύει, μια δημοκρατία/ και η σιωπή, ένα αδιέξοδο ή μια ανοχή, στην καθημερινότητα.» Γιάννης Βέλλης»Όσο ψάχνεις τι θέλεις, χάνεις αυτό που έχεις ισορροπίες των αδυνάτων.» Γιάννης Βέλλης
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 39
2.11. Ιστορικά και λαογραφικά αυτής της περιόδου
*Στους Φιλιάτες συγκεντρώθηκαν μετά τον 17ο & 18ο αιώνα πολλοί εξωμότες από τα πέριξ χωριά, κυρίως μεγάλες αλβανικές φάρες, αλλά και ελληνικές. Οι μεγαλύτερες απ’ αυτές τις φάρες ήταν οι: Ντέμη- Ντεμάτες και Σέικο- Σεϊκάτες. Η παράδοση λέει πως ο Ντέμος και ο Σέϊκος ήταν αδέλφια που είχαν έλθει σε έριδα μεταξύ τους, δημιουργώντας δύο αλληλομισούμενες φατρίες- διαιρέθηκαν σε δύο στρατόπεδα και χύθηκε αίμα άφθονο. Ίσως να μην ήταν αδέρφια και το μόνο κοινό τους να ήταν πως οι οικογένειές άλλαξαν πίστη για το συμφέρον- εχθρούς θα τους έκανε η μοιρασιά.
*Ο Βασίλης Ζώτο- ο βορειοηπειρώτης λόγιος (Ζώτος Μολοσσός) στο έργο του «ηπειρωτικαί μελέται» το 1878 γράφει: «στους Φιλιάτες υπήρχαν περίπου 500 οικογένειες μουσουλμάνων και 100 χριστιανών με συνολικό πληθυσμό 4000 άτομα. Είχε Καϊμακάμη και Καδή και υπάγονταν στην επισκοπή Παραμυθιάς. Η μονή Γηρομερίου ήταν Εξαρχία με δικαιοδοσία σε 12 χωριά της περιοχής. Η κωμόπολη είχε εκκλησία και νεοϊδρυθέν σχολείο, το οποίο στεγάζονταν σε ένα χάνι. Επίσης αναφέρει την αξιόλογη οικονομική ζωή των Φιλιατών και τις στενές εμπορικές σχέσεις με την Κέρκυρα και τα Ιωάννινα και λέει ότι κάθε Δευτέρα υπήρχε συνάθροιση επαρχιακή (ίσως εννοεί ότι τότε το παζάρι γινόταν Δευτέρα). Η περιοχή ήταν υπό τον έλεγχο της οικογένειας του Τζιαφέρ Ντεμ Πασά- εξυπνότατου αντρός και αποστάτου του Σουλτάνου, αποθανόντος εν εξορία στην Κωνσταντινούπολη και του Νταλήπ Σεϊκου. Οι δυο οικογένειες Ντεμάτες και Σεικάτες ήταν κύριοι της γης όλης της επαρχίας συγκείμενης από 56 χωριά με 22. 000 ψυχές εκ των οποίων 12. 000 χριστιανοί και 10.000 Μωαμεθανοί».
*Όσο περνούσαν τα χρόνια τα όρια του ελληνικού κράτους ερχόταν πιο κοντά στην περιοχή μας Το 1863 ήρθαν στην Κέρκυρα, το 1881 στην Άρτα. Αυτά δεν τα έβλεπαν με καλό μάτι οι αγάδες και έκαναν ό,τι μπορούσαν να το σταματήσουν. Οι προσπάθειες των αγάδων για τσιφλικοποίηση των χωριών συνεχιζόταν και η στάση τους γινόταν όλο και πιο επιθετική και βάρβαρη.
Το 1868 υπήρξε ένα ακόμη θύμα του αγώνα, ο παπά Γιάννης, αρχιερατικός επίτροπος Φιλιατών με καταγωγή την Πλεσίβιτσα. Το 1872 βρέθηκαν δολοφονημένοι κοντά στο Γηρομέρι, οι Τσαμαντιώτες, Κώτση Έξαρχος, Θανάσης Λιάγκας και Βασίλης Καραμάνος. Διατάχθηκαν ανακρίσεις και οι μάρτυρες είπαν ότι ήταν δολοφονική πράξη των αγάδων των Φιλιατών.
Οι πιο αδίστακτοι αγάδες της επαρχίας, για το διάστημα 1858-1913, ήταν οι: Μουσά Σέϊκος, Αμπεντίν Σιαμπάν, Βεϊτσάλ Σιαμπάν, Χαρούν Ντογιάκα, Μεχμέτ Ντογιάκα (Ντεμάτες) Φέζιο Αράπης, Αλή Σούλιο, Κάσο Ντούτσε.
*Στο τέλος του 19ου αιώνα η επαρχία Φιλιατών έχει μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα, τα 16 χωριά είχαν 1.869 σπίτια με 9.074 κατοίκους (απογραφή 1895). Μέχρι το 1867, το Φιλιάτι ανήκε στο πασαλίκι Αργυροκάστρου, μετά στο βιλαέτι Ιωαννίνων, με δικό του καζά. Το 1908 έχουμε τη νίκη των νεότουρκων και το 1911 συγκροτήθηκε το σαντζάκι Ρεσαδιέ (Ηγουμενίτσας), στο οποίο υπήχθησαν οι καζάδες Φιλιατών, Παραμυθιάς και Μαργαριτίου. Το 1878 έγινε η καταδικασμένη, σε αποτυχία επανάσταση του Λυκουρσίου (Ηπειρωτών, Θεσσαλών, Βορειοηπειρωτών).
Στο τέλος του 19ου αιώνα το Φιλιάτι διοικεί ο Ζυγούρης. Σε χαρτιά της μητρόπολης το έτος 1898 αναφέρονται οι χριστιανοί δημογέροντες Φιλιατών: Χρήστος Κύρκος, Αθανάσιος Μικρούλης και Γεώργιος Δ. Δάγκας.
Έκκληση για Αίμα: «Η ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΉ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ ΔΕΝ ΚΑΝΕΙ ΔΙΑΚΟΠΈΣ – Η ΠΡΟΣΦΟΡΆ ΤΗΣ ΠΟΛΎΤΙΜΗ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΆ ΣΏΖΕΙ ΖΩΈΣ» !!!
kitsioskon
Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού και πολλοί συντοπίτες μας ετοιμάζονται, ή έχουν ήδη αναχωρήσει για τις καλοκαιρινές τους διακοπές.
Το χρονικό αυτό διάστημα του θέρους, που κατά γενική ομολογία, επέρχεται σχετική χαλάρωση, οι ανάγκες των νοσοκομείων για αίμα όχι μόνο συνεχίζουν να υφίστανται, αλλά είναι κατά πολύ μεγαλύτερες. Αυτό οφείλεται λόγω του όγκου των επισκεπτών στην περιοχή μας, καθώς και της αύξησης, σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα, των τροχαίων ατυχημάτων.
Παράλληλα, τα προγραμματισμένα χειρουργεία και οι τακτικές ανάγκες θαλασσαιμικών ασθενών που χρειάζονται μετάγγιση, συνεχίζουν να υπάρχουν, με αποτέλεσμα το σύστημα υγείας να πιέζεται και να δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει επαρκώς.
Θα ήθελα λοιπόν, πρωτίστως με την ιδιότητα του εθελοντή αιμοδότη, αλλά και με τη θεσμική μου ιδιότητα ως Αντιπεριφερειάρχης Εθελοντισμού & Αλληλεγγύης, να απευθύνω έκκληση προς όλους όσους μπορούν και έχουν τη δυνατότητα να αιμοδοτήσουν, πριν φύγουν για τις διακοπές τους, ας θέσουν ως προτεραιότητα την προσφορά αίματος, δίνοντας μια δυνατή ανάσα στο σύστημα που ασφυκτιά.
Πριν λοιπόν βάλουμε μπροστά τον κινητήρα του αυτοκινήτου μας προκειμένου να αναχωρήσουμε, ας αφιερώσουμε ελάχιστο χρόνο – τόσο, όσο περίπου χρειάζεται προκειμένου να ελέγξουμε την πίεση των ελαστικών του οχήματος – δίνοντας με το το αίμα μας, ζωή σε κάποιον που το έχει πραγματικά ανάγκη και δεν θα πρέπει να τον στερηθεί η οικογένειά του.
Η εθελοντική αιμοδοσία, ύψιστη πράξη αλτρουισμού και αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπο δεν κάνει διακοπές, η προσφορά της είναι πολύτιμη και κυριολεκτικά σώζει ζωές!
Κωνσταντίνος Κίτσιος Αντιπεριφερειάρχης Εθελοντισμού & Αλληλεγγύης – Περιφέρειας Ηπείρου
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 
Written
on 01/08/2025