ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Απογραφή του 1895-96

   Σημαντική πηγή στοιχείων αποτελεί η οθωμανική απογραφή του 1895 (την επεξεργάστηκε ο Μιχ. Κοκκολάκης). Σύμφωνα με οθωμανικό νόμο, που ίσχυε από το 1864, η πρωτογενής διαίρεση της αυτοκρατορίας ήταν το βιλαέτι («γενική διοίκηση»). Κάθε βιλαέτι χωριζόταν σε σαντζάκια (νομαρχίες) και αυτά σε καζάδες(επαρχίες). Η περιφέρεια Φιλιατών το 1874 προήχθη σε καζά, ανήκε στο σαντζάκι Αργυροκάστρου. Σύμφωνα με την απογραφή του 1895 οι Φιλιάτες ανήκαν στον καζά Φιλιατών, ο οποίος ανήκε στο σαντζάκι Ιωαννίνων που ανήκε στο βιλαέτι Ιωαννίνων. Ο καζάς Φιλιατών παρέμεινε στο σαντζάκι Ιωαννίνων μέχρι το 1910, τότε συστάθηκε το σαντζάκι Ρεσαδιέ (Ηγουμενίτσας) στο οποίο εντάχθηκε ο καζάς Φιλιατών. Στις αρχές του 20ού αιώνα πολλοί από τα χωριά των Φιλιατών μετανάστευσαν στις ΗΠΑ.

Απογραφή 1895-6

*Σύνολο Καζά (Επαρχίας) Φιλιατών: Χωριά 68, Σπίτια 2.962, κάτοικοι 24.179

*Στα μουσουλμανικά χωριά αναγράφετε το (Μ) και στα μικτά το  (μικτό).

*Τα χωριά: Ντισιάτη, Κονίσπολη, Σιάλεση, Καρόκι, Μαρκάτι, Νινάτι, Βέρβα και Γιάννιαρη υπάγονται τώρα στην Αλβανία. Το ποτάμι ¨Παύλας¨ αποτελούσε το προς βορρά σύνορο ανάμεσα στις επαρχίες Φιλιατών και Δελβίνου  (το  νότιο σύνορο της επαρχίας  Φιλιατών ήταν ο Καλαμάς).

*Οι σημερινές κοινότητες Γαρδικίου και Βορτοπίων αποτελούσαν τότε συνοικισμούς της Γλούστας, γι’αυτό δεν αναφέρονται στη στατιστική. Ο πληθυσμός τους προσμετρήθηκε στη Γλούστα- το ίδιο ισχύει και για τους άλλους μικρότερους συνοικισμούς που δεν αναφέρονται.

 *Στην παραπάνω απογραφή  δεν διευκρινίζονται πόσοι κάτοικοι Φιλιατών ήταν μουσουλμάνοι και πόσοι χριστιανοί. Γνωρίζουμε όμως από την αναφορά του ηγούμενου Σωφρόνιου, που ήταν παρών στα θυρανοίξια της Αγίας Τριάδας το 1885, πως στο Φιλιάτι διέμεναν τότε 70 χριστιανικές οικογένειες, οπότε πρέπει να ήταν 400 με 500 άτομα. Επίσης, και από το Μητρώο βγαίνουν τα ίδια πάνω κάτω συμπεράσματα.