Archive for Ιουλίου, 2025
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 32
2.9. Μητρώο αρρένων Φιλιατών 1838- 1913
Το παρόν Μητρώο Αρρένων είναι ένα πολύτιμο απομεινάρι- αποκαΐδι, για την ιστορία των Φιλιατών- αφού τα αρχεία του δήμου ¨κάηκαν¨ την περίοδο του εμφυλίου. Ετούτο βρέθηκε τυχαία και κατόπιν ενδελεχών παρατηρήσεων πρέπει να ήταν το ¨επίσημο¨ Μητρώο Αρρένων της πόλης- υπάρχει και άλλο μεταγενέστερο.
Οι εγγραφές του ξεκινούν το 1829 και σταματούν το 1913. Σε αυτό καταγράφεται το ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, έτος γέννησης, χωριό προέλευσης, επάγγελμα κλπ. Τα πρώτα χρόνια οι εγγραφές είναι ελάχιστες- αφού ο λοιμός είχε αφανίσει το Φιλιάτι- είχαν μείνει 130 άτομα, όπως αναφέρει ο Πουκεβίλ. Στα 83 χρόνια καταγραφών του Μητρώου (1829-1912), υπάρχουν 1.282 εγγραφές αρρένων. Για τους 212 από αυτούς υπάρχει και καταγραφή του χωριού από το οποίο προερχόταν: 36 από την Πλεσίβιτσα, 26 από το Μαρκάτι, 16 από το Γηρομέρι, 11 από Σαγιάδα, 11 από την Κονίσπολη, 13 από την Κεραμίτσα, 9 από Φανερωμένη, 8 από τους Νινάτες, 6 από του Τσαμαντά, 6 από τη Σπάταρη, 1 από την Πετροβίτσα και από άλλα χωριά.
Ποιητικά δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Ξεχάσαμε τις ψυχές μας, στην Τροία, μαζί με τους Τρώες τσακισμένες, ακόμα προσκυνάνε τους ίδιους θεούς/ που τους πλάνεψαν με τόσα ψέματα, μόνη ελπίδα ο θάνατος κι η λήθη, ας μας το συγχωρέσει ο χρόνος, δεν το θέλαμε/ ούτε η Ελένη, ούτε ο Αχιλλέας, ούτε ο Πάρης, ούτε η Ελλάδα, ούτε κανείς, δεν έπρεπε να μοιραστούν τόση καταστροφή, τόση νύχτα.» Γιάννης Βέλλης
«Έξω ακόμα σφυρίζει παιχνιδιάρικα ο άνεμος, όσο στο μυαλό μου τρέχει η φωνή σου κι ένα χαμόγελο ευτυχίας/ σύννεφα από αυτά που διαβαίνουν σε κρύβουν από τη σκέψη μου, μην το κάνετε! φωνάζω, κρύβετε τη μάνα μου/ ψέμα μου λένε, μεγάλο λάθος να πιστεύεις ότι κρύβεται πίσω μας ή μακριά σου/ μέσα σου είναι, μαζί σου, κανείς δεν σε ξέρει καλύτερα, κομμάτι της ήσουν πάντα.» Γιάννης Βέλλης
«…..θα με κλείσεις κοντά σου, τόσο όσο χρειάζεται να δοθεί ο παράδεισος/ στην ξεχασμένη γη, αυτή που γερνάει δένοντας όλα τα πάθη μας…..» Γιάννης Βέλλης
«Και τα λουλούδια θα ανθίσουν όταν φτάσεις κοντά, λες και γεννήθηκαν για τη δική σου Άνοιξη/ εσύ θα γελάς όπως τότε που σταθήκαμε σε μια πλατεία, περιμένοντας κάποια ματιά/ μετά θα με κλείσεις κοντά σου, τόσο όσο χρειάζεται να δοθεί ο παράδεισος/ στην ξεχασμένη γη, αυτή που γερνάει δένοντας όλα τα πάθη μας.» Γιάννης Βέλλης
«Ακόμα και μια λέξη σου, τώρα θα την έκλεβα, ίσως τη σκληρότερη, να ξέρω με σιγουριά, ότι υπάρχεις/ αστείο, τόσες λέξεις μοιράστηκαν, δόθηκαν, χαρίστηκαν, θα έπρεπε να είχαν κορεστεί, στον καιρό/ κι όμως, κάθε λέξη που προσθέτω, στη σκέψη μου από εσένα, γίνεται ολόκληρος κόσμος, ο δικός σου, ο δικός μου/ μου λείπεις, ας μη λέμε ψέματα, έρχεται καλοκαίρι, μα σαν χειμώνας φαίνεται, συμπτώματα απουσίας.» Γιάννης Βέλλης
ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΚΑΙ «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ» ΓΛΕΝΤΙΩΝ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ, ΠΑΡΑΣΤΆΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΔΑΙΜΟΝΙΩΝ
ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Μάνος Αχαλινωτόπουλος
Λοιπόν για να εξηγούμαστε επειδή με ρωτούν κάποιοι φίλοι γιατί επικρατεί σύγχυση κάτω από τον τίτλο παράδοση και δεν μου αρέσει να μασάμε τα λόγια μας και να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας…
Αυτό που προσδιορίζει καθορίζει και αποτελεί το κουκούτσι κάθε αληθινής παράδοσης είναι ένα και μόνο πράγμα: η δημιουργία.
Χωρίς δημιουργία δεν υπάρχει τέχνη, δεν υπάρχει ομορφιά, δεν υπάρχει ζωή και τότε η παράδοση είναι άσχημο, πολύ άσχημο πράγμα είναι ταφόπλακα. Έτσι το βίωσα ως δημιουργία από μικρό παιδί δίπλα σε μεγάλους μαστόρους ,ως διαρκή έκπληξη, αναζήτηση ή και ανατροπή και διόλου ως συντήρηση, φύλαξη, επανάληψη, συνήθεια. Αυτά που σπούδασα αργότερα ( και με οδήγησαν στην τωρινή ακαδημαϊκή μου ιδιότητα) η αλήθεια είναι ότι απέκρυπταν αυτή τη δημιουργική διαδικασία ή δεν την κατανοούσαν και δεν ήξεραν τους μηχανισμούς της.
Κάποιοι δηλώνουν φύλακες, θεματοφύλακες, καντηλανάφτες και άλλα τέτοια γραφικά και βάζουν συνεχώς μη και απαγορευτικά επικαλούμενοι μια γνησιότητα και «καθαρότητα» που ποτέ δεν υπήρξε και αποσκοπεί στη χειραγώγηση του χώρου με φτηνά υλικά και χωρίς την προσωπική τους ευθύνη….
Μπαίνει μπροστά και μια σεμνοτυφία, ο δάσκαλος, το παρελθόν….
Αστεία πράγματα: όταν πάω στο γλέντι ή στη συναυλία ή στην παράσταση πάω να ακούσω μια καινούργια φράση, ένα νέο ταξίμι, μια ιδέα έναν νέο τρόπο από το βιολιστή εκεί, να ακούσω το νέο που ένιωσε ή έπλασε ή σκέφτηκε, δεν πάω για ξαναζεσταμένα φαγητά ούτε για περσινά ξινά σταφύλια. Πάω λοιπόν για το φρέσκο, το νέο πάω για τη δημιουργία όχι για τη διεκπεραίωση…
Το ίδιο ισχύει και για τον τραγουδιστή και για το κλαρίνο. Εξου και η ποικιλία στους τρόπους, στις ιδέες, στην φαντασία που κάνουν τον καθένα μοναδικό και ανεπανάληπτο και αναγνωρίσιμο από τον ήχο του, το φύσημά του, την δοξαριά του …
Ο σκοπός είναι παλιός, ο τρόπος πρέπει να είναι νέος, φρέσκος
Το ποτάμι είναι κάθε μέρα νέο, λέει ο φιλόσοφος εννοώντας τη ροή, την κίνηση, τη ζωή….
Αυτό ισχύει σε κάθε τέχνη λαϊκή, λόγια, δεν έχει σημασία.
Απλά αυτή η δουλειά έχει αυξημένες ευθύνες και απαιτήσεις και εδώ έρχεται η σεμνοτυφία να καλύψει το έλλειμμα:
Το έχω ακριβώς όπως ο δάσκαλος,…
Ο δάσκαλος είπε, ο δάσκαλος έκανε και άλλα τέτοια.
Μα ο δάσκαλος υπήρξε και εκείνος μαθητής και είχε κάποιον άλλο δάσκαλο, τον οποίο τον σεβάστηκε, τον αμφισβήτησε κατόπιν και ενδεχομένως τον ξεπέρασε…
Αυτός είναι ο στόχος: το απροσδόκητο, το απρόσμενο, το νέο.
Όπου δεν υπάρχει αυτό προτάσσεται η λαογραφία ως μια απολιθωμένη νομιμότητα και κατόπιν χιλιάδες copy paste, πολλή ηθικολογία και βαρετές, μέτριες ,άνοστες αναπαραστάσεις….
Άλλωστε υπάρχει και ο λαϊκισμός του «ποιοτικού» όχι μόνο του εμπορικού και είναι συχνά γκρίζος, με πολλές φορεσιές, «σωστό» ήχο, «σωστά- καθαρά» όργανα και λίγη ως καθόλου μουσική.
Προσωπικά αν είχα την δυνατότητα να επιλέξω μια βραδιά που θα ήθελα να βρεθώ να παίξω ή να ακούσω ή να χορέψω από το χώρο αυτό θα πήγαινα κάπου που να παίζει κιθάρα ο Κώστας Πρέτζας ή ο Κώστας Σούκας με όλους εκείνους που ταιριάζανε στο ύφος τους και να τραγουδάει ο μπάρμπα Γιάννης ο Κωνσταντίνου…
Δεν άκουσα μεγαλύτερη μουσικότητα από αυτή του μπάρμπα Γιάννη αλλά και φαντασία εντός του ύφους που έκανε την τέχνη του να ανθίζει και όχι να μαραίνεται.
Και δεν θα αποζητούσα κανένα κώδικα, ρεπερτορίου ενδυματολογικό ή άλλο.
Και τον τηλεφωνικό κατάλογο να τραγουδούσανε είμαι βέβαιος ότι θα έφευγα από αυτό το γλέντι λυτρωμένος και ανάλαφρος.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 