Archive for Ιουλίου, 2025
Καλαμάς, χωρίς ανάπτυξη! αναδημ. 2019
Ο ποταμός Καλαμάς δεν έχει καμία τουριστική ανάπτυξη, παρότι υπάρχουν οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες αξιοποίησης μιας τέτοιας προοπτικής, που εντοπίζονται κυρίως στον πλούτο και την ποικιλία των φυσικών, αλλά και πολιτιστικών πόρων. Με αυτόν τον τρόπο θα υπήρχει και η δυνατότητα να προστατευθεί περιβαλλοντικά και να μην εμφανίζει τη σημερινή εικόνα, όπου σημεία του ρυπαίνονται ανεξέλεγκτα. Επιπλέον θα επέρχονταν ανάκαμψη στις παρακαλάμιες περιοχές, που σήμερα μαραζώνουν εγκαταλελειμμένες. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού, μπορούν να αναπτυχθούν στον Καλαμά, όπως αθλητικές δραστηριότητες, αγροτοτουρισμός, οικοτουρισμός, θρησκευτικός τουρισμός, ποδηλατικός τουρισμός κ.λπ. και να προσελκύσουν ένα σταδιακά αυξανόμενο ρεύμα επισκεπτών. Η τουριστική ανάπτυξη του Καλαμά ευνοείται και υποστηρίζεται από τη μεγάλη ποικιλία και τα ιδιαίτερα ελκυστικά χαρακτηριστικά του, όπως είναι: Τοπία εξαιρετικού φυσικού κάλλους. Ανεξάντλητη και σπάνια χλωρίδα και πανίδα. Ψάρια, όπως η πέστροφα, το οξύρυγχο, το τυλινάρι, η ντάσκα, το στροσίδι, καραβίδες. Πουλιά, όπως το όρνιο, ο ασπροπάρης, ο χρυσαετός, το κιρκινέζι, και ζώα, όπως το κουνάβι, η χελώνα, ο λύκος, η αλεπού, ο ασβός, η νυφίτσα, ο σκίουρος, το αγριογούρουνο, ο λαγός και άλλα.
Στο Δέλτα του Καλαμά, η ύπαρξη των βιοτόπων υποστηρίζουν την επιβίωση χιλιάδων πουλιών. Έχουν καταγραφεί 170 είδη. Η εξαιρετικά σπάνια λεπτομύτα, ο σφηκιάρης, ο πετρίτης, ο φιδαετός, ο στικταετός, ο χρυσαετός, ο σπιζαετός, ο βασιλαετός, ο κραυγαετός, το όρνιο είναι μερικά από τα είδη που συναντιούνται εκεί. Ασβεστολιθικοί σχηματισμοί, φαράγγι και σπήλαια (στοιχεία γεωλογικού ενδιαφέροντος). Σημαντικά μνημεία βυζαντινής, μεταβυζαντινής και νεότερης εποχής. Αρχαιολογικοί χώροι, γύρω από αυτόν. Γκρεμισμένα μονότοξα και πολύτοξα γεφύρια, ίχνη πόλεων και ακροπόλεων μαρτυρούν ένα σφιχτό οικιστικό πλέγμα δίπλα στο ποτάμι, μέσα στους αιώνες, Γιτάνη, Φανωτή, Ράι, Οσδίνα. Ωστόσο μια δυναμική ανάπτυξης χρειάζεται επαρκείς τεχνικές υποδομές, όπως πλήρες οδικό δίκτυο, ποιοτικά καταλύματα, εξειδικευμένο προσωπικό, συτηματική ανάδειξη και προβολή. Βασικό κριτήριο για την ανάπτυξη του Καλαμά αποτελεί η επίτευξη αυτού του στόχου με τις αρχές της αειφορίας και όχι της απόλυτης εμπορευματοποίησης, που θα οδηγήσει στον εκφυλισμό του οικοσυστήματος.
Ποιητικά Δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Πώς καταφέραμε, να μετράμε τις μέρες
μια από την αρχή, μια από το τέλος,
εσύ να λείπεις, εγώ να λείπω
και η ζωή, να συνεχίζεται;» Γιάννης Βέλλης
Τέλος φόρμας
«Γύριζε, εκεί που χρόνια σφάζονταν
το φως με το σκοτάδι, σιγοτραγουδούσε
λες και περίμενε το αύριο, καλύτερο.» Γιάννης Βέλλης
«Οι Αλεξάνδρειες πεθαίνουν, οι άνθρωποι σκοτώνονται, οι Ιθάκες περιμένουν μόνες/ οι ιστορίες αλλάζουν, στα χέρια των νικητών, οι ηγέτες αποσύρονται στη λήθη κι εσύ πάντα αφελής, ερωτεύεσαι τις ήττες σου.» Γιάννης Βέλλης
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 37
Τα πρώτα σχολεία των Φιλιατών
Ο Κοσμάς, από τη Γολά- έξαρχος στη μονή Γηρομερίου- οικοδόμησε στο Φιλιάτι ξενώνα, ο οποίος απέδιδε 8.000 γρόσια ετησίως (γράφει Ι.Λαμπρίδη στα ¨Ηπειρωτικά Αγαθοεργήματα, το 1870-80). Και με πρωτοβουλία του Κοσμά διαμορφώθηκαν δωμάτια του ξενώνα και στεγάστηκε δημοτικό σχολείο. Άλλα στοιχεία για το σχολείο που ίδρυσε ο Κοσμάς δεν έχουμε. Να υποθέσουμε ότι αυτό λειτούργησε το αργότερο το 1866- τελευταία χρονιά του Κοσμά ως ηγούμενου- (το χάνι του μοναστηριού ήταν εκεί όπου το σπίτι του Σπύρο Γκάνια σήμερα- όλα τα μαγαζιά στη σειρά, μέχρι κάτω που ανήκει σήμερα στο Χρήστο Αλκίνοου Κοτσώνη ήταν του μοναστηριού).
Ο διάδοχος του Κοσμά, Παρθένιος, αύξησε την επιχορήγηση του σχολείου σε 1.200 γρόσια και το προήγαγε σε μικτό. Επίσης συντηρούσε από το σχολείο Γηρομερίου στη μονή 2-3 υπότροφους. Σε άλλη παράγραφο ο Λαμπρίδης σημειώνει: «Ο ευκτήριος οίκος εν Φιλιάταις, ιδρυθείς το 1875 δια συνδρομής των εκεί ιδίως παρεπιδημούντων, εκ της εξαρχίας και του μόχθου του ηγέτου της μονής Γηρομερίου Κ. Παρθένιου».
Υπάρχει έγγραφο του 1876 με το οποίο διορίζεται δάσκαλος ο Βασίλειος Δαδάνης, με αμοιβή 2.500 γρόσια ετησίως, υπογεγραμμένο από τον ηγούμενο Παρθένιο. Το 1880 ιδρύθηκε η Ζάππειος σχολή Φιλιατών- με έξοδα των αδερφών Ζάππα και του μοναστηριού. Στη διαθήκη του ο Ζάππας γράφει: «κληροδοτώ επίσης φράγκα 1.200 εις το σχολείον εν Φιλιάταις». Πρώτος δάσκαλος αυτής της σχολής αναφέρεται ο λόγιος Χριστόδουλος Βαξοβάνος, από τη Σίδερη (έργο του Χ. Βαξιοβάνου είναι το ¨Περί τοις γλώττης τις Θεσπρωτοίς¨, που βραβεύτηκε από τον φιλολογικό σύλλογο Κων/λεως). Το 1891 έως το 1920 δίδαξε και ο ιερέας Φώτιος Ν. Σιούτης- απόφοιτος της Ζωσιμαίας.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 