Archive for Ιουνίου, 2025
Γάμος Βαγγέλη Τσιρώνη & Νόνας
Σε συγγενική χαρά βρεθήκαμε χθες 21/6/25, στο Γαρδίκι Παραμυθιάς- στο Γάμο του Βαγγέλη Τσιρώνη με την εκλεκτή της καρδιάς του Νόνα! Στην φωτογραφία από αριστερά η αδελφή του γαμπρού Φερενίκη, ο πατέρας Σταύρος τα νιόγαμπρο και η μάνα του γαμπρού Αλεξάνδρα Μπαλατσού- Τσιρώνη!
Το γλέντι έγινε στο ΜΕΓΑΡΟ ΑΛΕΞΙΟΥ, στο Προδρόμι- στο μεγαλύτερο ίσως κέντρο εκδηλώσεων της Ηπείρου, με πάνω από 900 καθίσματα- δημιούργημα του φίλου από τα παλιά Παναγιώτη Αλεξίου! Την διασκέδαση είχε αναλάβει το σχήμα με κλαρίνο τον κ. Κοράκη τραγούδι τον αγαπητό Κώστα Κωνσταντάκο και άλλους καλούς καλλιτέχνες.
Να ζήσουν και να ευτυχήσουν τα νιόγαμπρα!
Ποιητικά δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Έχεις φτάσει να σέρνεσαι, μετά δυσκολία ξεχωρίζεις το κορμί σου απ’ τη σκέψη σου, στον ίδιο κατήφορο γερμένα περιμένουν/ ούτε το κρύο ούτε η ζέστη σε συγκινούν ή τρομάζουν, όσο εσύ ζεις παράλληλα ή χάνεσαι/ ευκολόπιστος πάντα, έτρωγες φαγητό όπου σου δίνανε, το ξινό άκουγες με χαρά ότι δεν είναι δηλητήριο/ τοξινώθηκες τόσα χρόνια, απ’ την εμπιστοσύνη σου, ακόμα και το χρώμα σου στο γκρίζο χώθηκε, καλύτερα τσαλακώθηκε/ θέλεις να πετάξεις, αλλά δεν βλέπεις φτερά, δεν νιώθεις τίποτα να σου τρώει τις πλάτες/ μέσα στο πλήθος περνάς αόρατος, δεν προκαλείς, δεν μιλάς, δεν ξεχωρίζεις, ακόμα και στον καθρέπτη σου φαίνεσαι ξένος/ για σύνελθε επιτέλους, άλλαξε σακάκι, γραβάτα, πρόσωπο, χρώμα στα μάτια, φωνή, φτερά και φτάσε ψηλά.» Γιάννης Βέλλης
«Γεμίσαμε όλους τους τοίχους
του αδιεξόδου με ιστορίες
τώρα, μαζεύουμε ουρανό.» Γιάννης Βέλλης
«Περιτριγυρισμένος από σκέψεις, όσες επιμένουν να έρχονται και να χάνονται, όπως οι σκιές των δέντρων όταν αγναντεύουν τον ήλιο/ κάθεσαι εδώ και ώρα σιωπηρός, λες και περιμένεις να ανοίξει η πόρτα και να περάσει ένας άλλος κόσμος/ όπου φρουροί και άρχοντες δε θα έχουν αξία, ούτε νόμοι ασύστολα δεμένοι στο άρμα κάποιου αρχηγού/ αισιόδοξος; ίσως βαθιά απογοητευμένος από την τόση στασιμότητα, που συσπάται στα πλαίσια μιας κοινωνικότητας αβέβαιης/ ελπίζοντας σ’ ένα καλύτερο αύριο, βαθιά δομημένο σε κάτι λειτουργικότερο μα περισσότερο δίκαιο.» Γιάννης Βέλλης
«Οι πόλεμοι τελειώσανε, πόσο ψέματα ακούγεται, γράφεται, θυσιάζεται, στις ημέρες μας, για μια ευκαιρία, ή έστω λάθος/ καθημερινά σκοτωνόμαστε, για αλήθειες που πιστέψαμε, για αγάπες προδομένες, για ήρωες που δεν γεννήθηκαν ποτέ/ για κάτι ανθρώπινο, σ’ ένα ψεύτικο κόσμο, δεσμευμένο στην ύπαρξή του, στα συμφέροντά του, στην ιστορία του.» Γιάννης Βέλλης
«Επεξεργάζεσαι τις λέξεις, που πίσω γύρισαν και σε ψάχνουν, ανόητα, λες και χάθηκες/ στην ίδια πόλη, την ίδια στιγμή, με κάποια αγάπη, που σε περίμενε ή σε διεκδικούσε.» Γιάννης Βέλλης
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 28
2.8. Περιηγητές στους Φιλιάτες μετά το 1850
Περιγραφή των Φιλιατών από τον Έντουαρδ Λίαρ 1856
Ο Άγγλος Edward Lear συγγραφέας και ζωγράφος έζησε από το 1812- 1888, και πέρασε κι από τον τόπο μας, όπου και μας άφησε αρκετά έργα ζωγραφικής.
«Οι Φιλιάτες είναι μια κωμόπολη μερικά μίλια από το Ιόνιο πέλαγος. Το λιμάνι της ονομάζεται Σαγιάδες. Το 19ο αιώνα υπήρχε εκεί μια κοινότητα από εύπορους Αλβανούς που είχαν κτίσει αξιόλογα κτίρια και κατοικίες. Σε μια τέτοια έμεινε ο Lear στη διάρκεια της επίσκεψης του, όπως πληροφόρησε την αδελφή του, στις 13 Αυγούστου. «Στις 9 επιστρέψαμε στην ακτή και τρέξαμε στη Σκάλα Σαγιάδας, όπου νωρίς στις 10 αποβιβαστήκαμε. Σύντομα εγκατασταθήκαμε στο σπίτι του Jaffier πασά που τόσο θα ήθελα να μπορούσες να το δεις. Είναι ένα από αυτά τα περίεργα τούρκικα σπίτια όλο στέγες και καφασωτά, χτισμένο γύρω από μια αυλή με τοίχους και πύργους. Οι τοίχοι είναι μαύροι από τις κάργιες και οι πύργοι άσπροι από τους πελαργούς».
Άποψη των Φιλιατών
Μολύβι, πένα και υδρόχρωμα σε χαρτί 34χ51 εκ.
Χειρόγραφες σημειώσεις «Φιλιάτες (ελληνικά) 11,12,13 Αυγούστου 1856
Περιγραφή των Φιλιατών του Αλέξανδρου Σλαίφλι,(1858)
Μια ακόμη περιγραφή του δρόμου και των Φιλιατών είναι του Ελβετού Alexander Schlafli- ιατρού στην υπηρεσία των Τούρκων, στη φρουρά των Ιωαννίνων.:
«Περίπου δυο ώρες πριν από τους Φιλιάτες συναντάμε, δεξιά από το δρόμο, το γραφικό χωριό Φοινίκι, που βρίσκεται πάνω σ’ ένα λόφο και περιβάλλεται από δάσος ελαιοδένδρων. Μια εύφορη, καλά καλλιεργημένη πεδιάδα απλώνεται από δω ως τους πρόποδες του λόφου, πάνω στον όποιο είναι οι Φιλιάτες κι όπου φτάνουμε μερικά λεπτά πριν απ’ τη δύση του ήλιου.
Εξαντλημένος αρκετά από την πολύωρη ιππασία, κατέλυσα σ’ ένα από τα δυο ελεεινά χάνια, τα οποία φαίνονται να συναγωνίζονται μεταξύ τους σ’ ό,τι αφορά την ακαθαρσία και τη σαθρότητα των κτισμάτων. Κάθε λοκάντα (ξενοδοχείο) της Ιταλίας, ακόμη τόσο διαφορετικό, είναι ένας παράδεισος σε σύγκριση μ’ αυτούς τους στάβλους γι’ ανθρώπους, οπού θα ντρεπόμαστε στον τόπο μας να στεγάσουμε τα αγαπητά ζώα.
Τα λίγα λεπτά με το φως της μέρας τα χρησιμοποιώ για ένα μικρό ακόμη περίπατο μέσα στη μικρή πόλη πού αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους τόπους της ονομαζόμενης Τζαμουριάς και πού πρέπει να κατοικείται από περισσότερους των 3.500 κατοίκων. Η θέση της στο μέσο από πορτοκαλιές, ελαιόδεντρα και συκιές είναι ασυνήθιστα χαριτωμένη και τ’ ασπριδερά τοπία που στεφανώνουν όλους τους λόφους πέρα από την πεδιάδα πού βρίσκεται στα πόδια μας, γίνονται πολύ γραφικά. Τα ηπειρώτικα ελληνικά χωριά είναι σχεδόν πάντοτε κτισμένα σε πλαγιές βουνών. ενώ τα Αλβανικά —τουλάχιστον της Τζαμουριάς στέκονται περήφανα και τολμηρά πάνω στις κορυφές των βουνών.
Πριν πέσουν στα νύχια του Αλή ΙΙασά και ερημωθούν από την πανώλη (1814) οι Φιλιάτες ήταν μια αξιόλογη φωλιά ληστών, της οποίας οι φιλοπόλεμες μ’ αρπακτικές διαθέσεις συμμορίες, έσπειραν το φόβο και τον τρόμο σ’ ολόκληρη την Ήπειρο. Πολλά ίχνη αυτής της κατάστασης αντιλαμβάνεται κανείς ακόμη. Έτσι, τα σπίτια των πολυάριθμων Αλβανών μπέηδων είναι σα μικρά φρούρια, κι ο υπερισχύων Μωαμεθανικός-Αλβανικός πληθυσμός κατέχεται ακόμη από μια αδάμαστη περηφάνια.
Αφού φάγαμε ένα λιτό γεύμα, σκέφτηκα ν’ αναπαύσω τα κουρασμένα από την κοπιαστική ιππασία μέλη του σώματός μου, αλλά ο λογαριασμός έγινε χωρίς τον ξενοδόχο. Ή ασφυκτική δυσωδία πού ερχόταν από τα δέντρα του χανιού, οι λεγεώνες των ζωυφίων, οι βαρετοί ήχοι ενός τούρκικου κεμάν (ενός είδους κιθάρας) με συνοδεία φωνών με τη μύτη ενός Αλβανού ταβερνιάρη, δε με άφησαν να κλείσω μάτι ολόκληρη τη νύχτα. Γι αυτό, κατά τις 2 το πρωί, άφησα να σελώσουν τ’ άλογα για ν’ απομακρυνθώ όσο το δυνατόν γρηγορότερα απ’ αυτή την επίγεια κόλαση». (από το βιβλίο του Αλέξανδρου Σλαίφλι: «Εντυπώσεις ταξιδιού στην Ήπειρο 1858- Μετάφραση Γ.Σ. Πετσάλη).)
Περιγραφή των Φιλιατών του Έντουαρντ Έβερετ, (1860)
Ο Edward Everett (1794– 1865) ήταν Αμερικανός πάστορας, διπλωμάτης, πολιτικός, φιλόλογος, ακαδημαϊκός. (απόσπασμα από το ταξιδιωτικό ημερολόγιό του)
«Όταν βγήκαμε στην τουρκική ακτή, ήμασταν ικανοποιημένοι. Το όνομα του χωριού όπου αράξαμε είναι Σαγιάδα,στο βάθος ενός όμορφου, κλειστού κόλπου, προστατευμένου από όλους τους βίαιους ανέμους κι ανοιχτού μόνο μπροστά προς την Κέρκυρα.
Στις δυόμισι τη νύχτα φτάσαμε στο χωριό Φιλιάτες και ξεσηκώσαμε τον ιδιοκτήτη ενός ελληνικού σπιτιού, για να μας δώσει κατάλυμα. Σπίτι σ’ ένα μικρό τούρκικο χωριό είναι ευφημισμός για ένα υπόστεγο, του οποίου το κάτω μισό ή πάτωμα ανήκει στο ζώο και το πάνω στον αφέντη του, ενώ οι σκάλες είναι εξωτερικές. Το δεύτερο ή κυρίως πάτωμα αποτελείται από δύο μέρη, το ένα λίγο πιο ανυψωμένο, με λίγα σκαλοπάτια, όπου βρίσκεται ο κανονικός χώρος κατοικίας, και το άλλο ένας προθάλαμος ή χώρος για τα ξύλα. Προτιμήσαμε τον δεύτερο, για να στήσουμε τα κρεβάτια μας· αυτός, αν και λιγότερο καθώς πρέπει, ήταν προτιμότερος για τη ζέστη και την μεταξύ μας άνεση και έτσι πήγαμε να ξεκουραστούμε και να κοιμηθούμε με τόση ασφάλεια κάτω από την πιο τρισάθλια στέγη, σαν να ήμασταν στο καλύτερο ξενοδοχείο του Παρισιού.»
Φιλιατιώτικα πανηγύρια τ’ Αλωνάρη το 2006
απο την εφημερίδα ΝΕΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΑΤΩΝ
Τον Ιούλιο γίνονται συνήθως τα παρακάτω πανηγύρια, στην Επαρχία μας:
*Κυπάρισσο (Μαντζάρι- Ιούνιος)- τ’ Αι Γιάννη.
*Άγιος Νικόλαος- αρχές Ιουλίου
*Σμέρτο- μέσα Ιουλίου.
*Αγία Μαρίνα (Πλάτανος) κάπου στις 16 Ιουλίου.
*Βρυσέλλα- 16-17 Ιουλίου.
*Μαυρονέρι- της Αγίας Κυριακής.
*Λίστα- του Άγιου Προκόπη.
*Μηλέα (Κωστάνα)- στις 16 & 17 Ιουλίου.
*Λεπτοκαρυά- στις 17 Ιουλίου.
*Χλωμό- στις 17 & 18 Ιουλίου.
*Χαραυγή (Λύκου)- στις 17 Ιουλίου.
*Ασπροκκλήσι- τ’ Αη Λιά.
*Μαλούνι- τ’ Άη Λιά.
*Κάτω Ξέχωρο- τ’ Άη Λιά.
*Κερασοχώρι (Φατήρι) γύρο στις 23-24 Ιουλίου.
*Άγιο Αρσένιο (Σμπόκια) γύρο στις 23 Ιουλίου.
*Κεραμίτσα-της Αγίας Παρασκευής.
*Αητός εκεί κοντά στις 25 Ιουλίου.
*Σαγιάδα (την παλιά)- της Αγίας Παρασκευής.
*Αμπελώνα (Πόβλα)- της Αγίας Παρασκευής
*Δάφνη(Τζούμα)- του Αγίου Παντελεήμονος.
*Ελαία- του Σωτήρος 6 Αυγούστου.
Κάποια ίσως μας διαφεύγουν- εδώ είμαστε να επανορθώσουμε.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 