Archive for Μαΐου, 2025
Για το αντάμωμα των συμμαθητών την 13/8/25…
και διορθώσεις… Στο προηγούμενο ιστορικό έγραψα ότι σ’ όλα τα ανταμώματα καλούσαμε δυο τάξεις- τις Δ’ Γυμνασίου την του 1967 και του 1968- γιατί αρκετοί από τους πρώτους διοργανωτές είχαμε μείνει δυο φορές στην Δ’ Γυμνασίου… για να έχουμε περισσότερες μαθητικές γνωριμίες! Στην παρακάτω φωτογραφία είναι η Δ’ του 1967 σε εκδρομή στην Πλαταριά- όπως με διόρθωσε… σωτήρια, ο Σωτηρίου Χρήστος καλός μου φίλος που ήταν κι απουσιολόγος.
Έχουμε και λέμε: 1Ντούρου Ελένη; 2Βασιάδη Μαίρη, 3Φανού Γεσθημανή, 4Νικολάου Αλεξάνδρα, 5Τασηκώστα Ολυμπία, 6Τσόγκα Φωτούλα, 7Λιαμπούσης Αρετή, 8;, 9Κουμπής- Φυσικός 10Σπύρος Μπράχος, 11Λευτεριώτης-καθηγητής, 12Μάντος Γιάννης, 13Κασαβήτας Ηρακλής, 14Νάσιος Αρχιμανδρίτης, 15Γρηγόρης Κολέλης, 16Τάκης Μάλλιος, 17Σωτήρης Μικρούλης, 18Χρήστος Σωτηρίου 19Μποροδήμος;, 20Σπύρος Σιούτης, 21;, 22Βάσω Μέμμου, 23Ρούμπη Λαμπρινή, 24;, 25Κώστας Ανυφαντής, 26Μηνάς Οικονόμου, 27 Στάθης Χρυσόστομος 28Πέτρος Σορομάνης, 29Γιώργος Κουμπούρας 30Παπαθανασίου Βασίλης 31Γκόγκος , 32;, 33Παπάς Θεόφιλος, 34Γιώργος Στάθης, 35, 36Τάσος Σωτηρίου, 37Κωστάκης;, 38Μπότζιος Λευτέρης, 39;
Ποιητικά δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Ανάκατες οι σκέψεις με τα χαρτιά σου, ασταμάτητα τρώγεται ο χρόνος, να μετριάσει τις αδυναμίες/ ανθρώπων, συνηθειών, καταστάσεων, όσο εσύ διψάς για αλήθειες, που δεν έρχονται.» Γιάννης Βέλλης
«Οι αποστάσεις, μια ματιά χρόνος, μια κουρασμένη σκέψη ή αγωνία/ και εσύ εκεί, ο ουρανός μου, όσο κι αν χτυπάς σαν θάλασσα τα βράχια/ οι άνθρωποι, γεννιούνται και χάνονται στα όνειρά τους, το ξέρες;/ καταλαβαίνω, ο ουρανός είναι πάντα ψηλά, οι θάλασσες, οι καταιγίδες, δίπλα μας/ σκιά, περιπλανιέται μόνη, παγιδευμένη, στην αιωνιότητα των αποστάσεων.» Γιάννης Βέλλης
«Κι όμως ο θάνατος, ήταν αναγκαίος, θύμα των συγκυριών, για σωτηρία/ και μια απαλλαγή, του παλιού, που χάλαγε με επικίνδυνες ρωγμές/ όταν όλοι θέλανε να βλέπουν, παλάτια κι αρχοντικά, σε ένα αδιέξοδο/ μόνο μια ανάσταση, θα έσωζε, την αξιοπρέπεια του ανθρώπου/ είχαμε γεμίσει, εδώ και χρόνια με φονιάδες, άδικα σκότωναν τις στιγμές μας, το μέλλον μας/ αναγκαίο ένα τέλος, ένας θάνατος βαθύς και μια ανάσταση πρώτη/ έπρεπε, ήταν το σωστό, να ζήσουμε το μέλλον χωρίς τα λάθη μας.» Γιάννης Βέλλης
«Ανάμεσα σε σιωπές, μοιράζεσαι, όσο το φως, επιμένει να αναλώνεται σε σκόνες/ μαζί κι οι υγρασίες, χειρότερες απ’ τα ανήλιαγα υπόγεια, τόσο βαθιά κρύφτηκε ο ουρανός/ κι εσύ ψάχνεις, ψάχνεις, ρωτάς, δίνεσαι σε ατέλειωτες απαντήσεις/ χωρίς απάντηση αληθινή, σε κανένα ερώτημα, σε καμία ιστορία, τόσο λάθος.» Γιάννης Βέλλης
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 21
Περιγραφές των Φιλιατών των αρχών του 19ου αι.
Περιγραφή των Φιλιατών του Ουίλιαμ Μάρτιν Λικ (1805)
Από τους πρώτους ξένους που επισκέφθηκαν την περιοχή Φιλιατών είναι ο Βρετανός στρατιωτικός William Martin Leake, το 1805. Στο βιβλίο του «Travels in northern Greece», οι Φιλιάτες περιγράφονται ως μία ημιορεινή κωμόπολη, κοντά στην κοιλάδα του Καλαμά.
Την εποχή που ο Λίκ επισκέφθηκε την κωμόπολη, το μουσουλμανικό στοιχείο υπερτερούσε σημαντικά ενώ υπήρχαν και λίγοι χριστιανοί, οι οποίοι εργάζονταν ως τεχνίτες και έμποροι. Η πόλη είχε περίπου 2000 σπίτια και πολλά ισλαμικά τεμένη. Τα σπίτια ήταν κατασκευασμένα με προσοχή, είχαν παράθυρα σε όλους τους ορόφους και υπήρχαν αρκετοί κήποι με ελαιόδεντρα. Η κωμόπολη δεν διέθετε πηγή και οι κάτοικοι προμηθεύονταν το νερό από τα πηγάδια που υπήρχαν στις ρεματιές. Η περιοχή ήταν ιδιαίτερα εύφορη και οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ελιές, όσπρια, καπνό, σταφύλια ενώ σημαντική ήταν και η εκτροφή βοοειδών.
Περιγραφή των Φιλιατών από τον Θεόδωρο Λίμαν (1819)
THEODORE LYMAN- φυσικός και φασματοσκόπος από τις ΗΠΑ,1874 -1954.
«… Το πρώτο μίλι βαδίσαμε κατά μήκος της ακτής και μετά στρίψαμε προς τα δεξιά και μπήκαμε σ’ ένα μονοπάτι πάνω στα βουνά. Αυτή ήταν η στιγμή για εκείνους που αγαπούν να αναπολούν τη δική τους πατρίδα, τότε τόσο μακρινή· ή να ονειροπολούν την αρχαία δόξα εκείνης της φημισμένης χώρας, πάνω στην οποία βάδιζαν και πόση ήταν η μοναξιά της, η ερημιά της και η σιωπή της αυτή την ώρα! Μετά από πορεία τεσσάρων ή πέντε ωρών μπήκαμε σε ένα αραιοκτισμένο χωριό και ο φρουρός κατέβηκε και χτύπησε με το κοντάκι του όπλου του την πόρτα ενός μικρού σπιτιού.
Ολόκληρο το καραβάνι μπήκε σε μια στενή αυλή, όπου εμφανίστηκε ένας Έλληνας, που κρατούσε στο χέρι του ένα πήλινο λυχνάρι, φτιαγμένο ακριβώς στο αρχαίο σχήμα. Μέσα στο δωμάτιο υπήρχε μια μικρή εικόνα της Παρθένου Μαρίας, με ένα καντήλι να καίει μπροστά της. Ένα τέτοιο αντικείμενο είναι πολύτιμο για τα αισθήματα ενός ταξιδιώτη· ξυπνά τουλάχιστον ένα συναίσθημα συμπάθειας και εμπιστοσύνης για το φτωχό, βάρβαρο και παράξενο λαό, μέσα στον οποίο η τύχη τον έχει ρίξει. Είχαμε μόλις φύγει από μια χώρα, όπου τέτοια αντικείμενα υπάρχουν στη γωνιά του κάθε δρόμου… Πρόκειται για το χωριό Φιλιάτες.»
Περιγραφή των Φιλιατών, του Λουί Ντυπρέ (1819)
(από το ημερολόγιο του Louis Dupré- Γάλλου ζωγράφου και φιλέλληνα)
Με τη δύση του ηλίου, αποβιβαστήκαμε στους Σαγιάδες- Μάρτης 1819 και διανυκτερεύσαμε εκεί. Το πρωί της 24ης, επάνω σε γερά άλογα και ακολουθούμενοι από τις αποσκευές μας, πήραμε το δρόμο για τους Φιλιάτες.
Η πόλη, που κατοικείται από μωαμεθανούς, είναι κτισμένη στο πλάτωμα ενός απότομου βουνού. Τα πολλά περιβόλια της που τη διακόπτουν και την περιβάλλουν, τα όμορφα λευκά σπίτια της, διάσπαρτα, όπως συνηθίζουν οι Αλβανοί, οι λυγεροί μιναρέδες που φαίνονται από μακριά να υψώνονται στο κέντρο ενός πυκνού δάσους από πορτοκαλιές, ελαιόδεντρα και λεμονιές, χαρίζουν στον ταξιδιώτη θαυμάσιο θέαμα.
Σε μικρή απόσταση από την πόλη είδαμε, για πρώτη φορά, μερικές Τουρκάλες, που βιαστικά μας γύρισαν την πλάτη για να κρύψουν το πρόσωπο τους. Κατά τις έξι φτάσαμε στο Ροβένι, πάμπτωχο χριστιανικό χωριό κτισμένο σ’ ένα σκοτεινό φαράγγι, περίκλειστο από υψηλά και άγρια βουνά. Εκεί έπρεπε να περάσουμε τη νύχτα.
Τη 15η αρχίσαμε να βαδίζουμε πλάι στον Θύαμη, που το ελικοειδές ρεύμα του ομορφαίνει και γονιμοποιεί τις πεδιάδες της αρχαίας Θεσπρωτίας.
Η ζέστη ήταν ήδη μεγάλη. Σταματήσαμε, κατά το μεσημέρι, για μια σύντομη ανάπαυση και ένα ελαφρό γεύμα κάτω από τα δέντρα, στην αριστερή όχθη του ποταμού. Η δροσερή ακροποταμιά, η γαλήνη που απλωνόταν παντού, το ωραίο τοπίο που αντικρίζαμε, η προσμονή για όσα είχαμε ακόμη να διατρέξουμε, όλα με τραβούσαν στη γλυκιά και αόριστη ονειροπόληση, που κάνει ευτυχισμένη την ψυχή.
Βγαίνοντας από το μικρό άλσος, περάσαμε μπροστά από ένα μικρό αγροτικό προσκυνητάρι που είχε στο επάνω μέρος της πρόσοψης μια νωπογραφία της Παναγίας.
Η εικόνα, παρηγοριά και ελπίδα για τον κουρασμένο Έλληνα ταξιδιώτη, είναι κατατρυπημένη από σφαίρες. Βέβηλοι Τούρκοι που περνούν τυχαία από εδώ, αφήνουν τα σημάδια της παρουσίας τους και της αποστροφής τους για τη θρησκεία του Χριστού.
Όταν αναλογίζεται κανείς τις πάμπολλες προσβολές που διαπράττει η μια πλευρά, και τα βάσανα που υφίσταται η άλλη, σκέπτεται μήπως οι μωαμεθανοί στην Ευρώπη είναι περισσότεροι από τους χριστιανούς.
Είχε νυχτώσει, όταν φτάσαμε στα Ιωάννινα…
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 