Archive for Μαΐου, 2025
Ποιητικά Δοκίμια του Γιάννη Βέλλη!
«Ήταν τόσο εύθραυστο ότι ερχόταν πριν το πιάσω, γινόταν μικρά κομμάτια, τόσα που δεν άντεχαν στο μέτρημα/ μετά αρκέστηκα να μεγαλώσω, κρατώντας στην άκρη της ψυχής μου ένα παιδί, είχε ξεμάθει πια και βαρεθεί τις αταξίες/ αυτός ο συμβιβασμός με την πραγματικότητα, ένα συμφέρον, να πέφτεις μέσα και να αλλοιώνεσαι πως να το αντέξεις/ κάθισα κοιτώντας τις σταγόνες της βροχής, να φεύγουν αργά αργά από ένα κεραμίδι, σάπιο ξεβαμμένο/ σκέφτηκα, γιατί βιαζόμαστε να δώσουμε το παιδί στα χρόνια, να το γεράσουμε με τους συμβιβασμούς μας/ και η αγάπη πως τη μετράμε τελικά; με πράγματα δοσμένα σε ένα πλούσιο περιτύλιγμα, ασφάλειας και διαβίωσης/ είναι τόσο μπερδεμένα τα ναι και τα όχι, καλύτερα να σιωπούμε, όπως τότε όταν κρυβόμαστε σε ένα δέντρο, μέχρι να μας ανακαλύψουν τα άλλα παιδιά και να χάσουμε.» Γιάννης Βέλλης
«Σκοτώσαμε την Τροία για κάποια Ελένη, φώτισε η νύχτα από τις φωτιές μας/ ό,τι αφήσαμε πίσω ήταν μόνο νεκροί, ακόμα κι ο Αχιλλέας στα πόδια της Περσεφόνης έστεκε/ δεν ξέρω αν γυρίσω στην Ιθάκη ξανά, τόσο αίμα πνίγει τα όνειρά μου και μου κρύβει το δρόμο/ είναι ασήμαντο αν με σκοτώσει ο Ποσειδώνας ή τα κύματα, συνήθισα πια την απώλεια/ έχω χάσει την ψυχή μου, κάπου εκεί γυρίζει, όσο θάβει τον χρυσό στις λάσπες/ κι ό,τι φως έμεινε για ελπίδα, το ξεσκεπάζω και το αφήνω να φύγει μόνο του, ελεύθερο/ ίσως το βρει ταξιδιώτης, να του δείξει το σωστό δρόμο μακριά μας.» Γιάννης Βέλλης
«Περιτριγυρισμένος από σκέψεις, όσες επιμένουν να έρχονται και να χάνονται, όπως οι σκιές των δέντρων όταν αγναντεύουν τον ήλιο/ κάθεσαι εδώ και ώρα σιωπηρός, λες και περιμένεις να ανοίξει η πόρτα και να περάσει ένας άλλος κόσμος/ όπου φρουροί και άρχοντες δε θα έχουν αξία, ούτε νόμοι ασύστολα δεμένοι στο άρμα κάποιου αρχηγού/ αισιόδοξος; ίσως βαθιά απογοητευμένος από την τόση στασιμότητα, που συσπάται στα πλαίσια μιας κοινωνικότητας αβέβαιης/ ελπίζοντας σ’ ένα καλύτερο αύριο, βαθιά δομημένο σε κάτι λειτουργικότερο μα περισσότερο δίκαιο.» Γιάννης Βέλλης
Φιλιάτες, Ιστορικά & Λαογραφικά στοιχεία 13
Φιλιάτες και Φιλιάτι
Το Φιλιάτι (Filyat), ως όνομα και χωριό πρωτοεμφανίζεται στην ιστορία στην απογραφή του 1551. Ένα ακόμη ιδιαίτερο στοιχείο αυτής της απογραφής είναι η απογραφή επτά (7) μουσουλμανικών οικογενειών (όλες κι όλες σ’ όλα τα χωριά)- από τις οποίες οι 4 διέμεναν στο Φιλιάτι, 2 στο Gramos, 1 στο Mengulat. Το στοιχείο αυτό, σε συνάρτηση με το ότι το Φιλιάτι τότε ήταν ένα μικρό χωριό και είχε αναλογικά τους περισσότερους μουσουλμάνους, δείχνει πως οι Φιλιατιώτες του καιρού πρωτοπόρησαν στην αλλαξοπιστία- κάτι που μάλλον εκτίμησαν οι κατακτητές, όπως δείχνει το γεγονός ότι οι Φιλιατιώτες έγιναν άρχοντες της περιοχής. Χάρη σε αυτούς άλλαξε και η ροή της ιστορίας των Φιλιατών- του μικρού χωριού των 22 οικογενειών το 1551, το οποίο σε λίγα χρόνια έγινε πρωτεύουσα μιας περιοχής με περισσότερα από 60 χωριά
Αυτοί στήριξαν και τις υποδομές, όπως ήταν ο σημαντικός δρόμος Σαγιάδα- Γιάννενα. Έως το 1700 ο δρόμος παρέκαμπτε το Φιλιάτι, το 1716 όμως τον πέρασαν από μέσα- ωθώντας το να γίνει διοικητικό και οικονομικό κέντρο της περιοχής.
Ο δρόμος ξεκινούσε από το λιμάνι της Σαγιάδας, προχωρούσε προς τη Γκούμανη και συνέχιζε, στον κάμπο Ελαίας- δίπλα στον φιλιατιώτικο χείμαρρο- και διακλαδίζονταν. Ένας δρόμος οδηγούσε στην Παραμυθιά και την Ηγουμενίτσα και ο βασικός δρόμοςσυνέχιζε στα ριζά των λόφων των Φιλιατών, άφηνε τη Μιχάλιαρη, έμπαινε στον φοινικιώτικο κάμπο και συνέχιζε, μέσω σκάλας Κεραμίτσας, προς τα Γιάννενα κλπ.
Την 1η Μαρτίου 1716 απεσταλμένος του Σουλτάνου έφτασε στα Γιάννενα με φιρμάνι που υποχρέωνε τους κατοίκους να ανοίξουν δρόμο από Λάρισα ως Σαγιάδα με 60 πόδια πλάτος, να φτιάξουν γεφύρια, καλντερίμια και άλλες υποδομές ώστε να περάσει ο στρατός τους για να επιτεθεί στην Κέρκυρα. Τότε η χάραξη του δρόμου άλλαξε και περνούσε από το Φιλιάτι.
Η νέα χάραξη, που δεν ήταν καλύτερη από την προηγούμενη, έγινε για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των νέων αρχόντων του τόπου- των εξισλαμισμένων Φιλιαταίων. Είναι γεγονός πως το Φιλιάτι έγινε κόμβος, αναπτύχθηκε και εξελίχτηκε σε διοικητικό και οικονομικό κέντρο μιας περιοχής 60 χωριών. Βέβαια, την ανάπτυξη βοήθησε και το ότι δε υπήρχε στην περιοχή άλλο εμπορικό και διοικητικό κέντρο.
Στο νέο κόμβο, στο Φιλιάτι, ήρθε κόσμος, άνοιξαν δουλειές, έκτισαν σπίτια, άνοιξαν μαγαζιά, φούρνους, μανάβικα, χασάπικα, ταβέρνες, χάνια, εργαστήρια, σιδεράδικα, ξυλουργεία, ραφτάδικα, τσαγκάρικα, πεταλωτήρια και σαμαράδικα.
Οι πρώτοι που μετοίκησαν ήταν από την Πλεσίβιτσα, τον Τσαμαντά, την Κεραμίτσα, και τα εξαφανισμένα χωριά Αγορά και Τσιπλοχώρι- πιθανόν τα μέχρι τότε εμπορικά κέντρα της περιοχής. Αργότερα ήρθαν από τα βλαχοχώρια Συρράκο και Καλαρρύτες πολλοί τεχνήτες και επαγγελματίες που δημιούργησαν δική τους παροικία, τον Βλαχομαχαλά (υπάρχουν και σήμερα απόγονοί τους: Γούλας, Στρουγγάρης, Κώτσιας, Μέλλιος, Μπεϊκούσης, Δογορίτης, Λούμπας κλπ). Μέχρι τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο υπήρχε και εβραϊκή παροικία- ένδειξη της αξίας του νέου κόμβου.
Ο δρόμος, που βοήθησε στην ανάδειξη των Φιλιατών κι η αξία του δηλώνεται και στα τραγούδια των παλιών κατοίκων (…μέσ’ τη μέση στο Φιλιάτι πέρασα, στη Σαγιάδα για αλάτι πήγα…). Το αλάτι, τότε, χαρακτηριζόταν ως λευκός χρυσός
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ & ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ & ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ
περιόδου 2024/2025, βάσει του Καν. (ΕΕ) 2021/2115
Σύμφωνα με τον ΚΑΝ.(ΕΕ) 2021/2115, άρθρο 58 και την υπ’ αριθμό πρωτ.:370365/26.11.2024 απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων (ΦΕΚ 6587/Β΄/2.12.2024), οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί για το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και μετατροπής αμπελώνων, υποβάλλουν στο ΥΠΑΑΤ, από την 28η Απριλίου έως και την 23α Μάϊου 2025, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας του ΥΠΑΑΤ, Αίτηση – Υπεύθυνη Δήλωση (Υπόδειγμα 1) και Αναλυτικό Πίνακα στοιχείων αμπελοτεμαχίων (Υπόδειγμα 2) για ένταξη στην Παρέμβαση.
Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για ένταξη στο πρόγραμμα καθώς και η αίτηση ένταξης είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα του ΥπΑΑΤ Ψηφιακές υπηρεσίες – Αίτηση ένταξης στο Πρόγραμμα Αναδιάρθρωσης & Μετατροπής Αμπελώνων(http://e-services.minagric.gr)και με τηλεφωνική υποστήριξη στο τετραψήφιο τηλέφωνο 1540. Η αίτηση είναι αποδεκτή όταν σε αυτή επισυνάπτονται ηλεκτρονικά όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την ικανοποίηση των κριτηρίων επιλεξιμότητας.
Το Πρόγραμμα καλύπτει μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες δράσεις: α) την ποικιλιακή μετατροπή των αμπελώνων, συμπεριλαμβανομένου και του επανεμβολιασμού, β) την μετεγκατάσταση των αμπελώνων, 7 γ) τις βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων που συνδέονται με το στόχο του Προγράμματος.
Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής της Π.Ε.Θεσπρωτίας στην κα Α. Τατσάκη & στον κ. Θ. Μητσάκη ή στα τηλέφωνα 26653 60149 & 26653 60164.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 