Σήμερα, σε έναν κόσμο που αποκτά συνεχώς περισσότερα χαρακτηριστικά αμοιβαίων εξαρτήσεων, ο προβληματισμός για σοβαρά θέματα, όπως η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η διατηρήσιμη ανάπτυξη, είναι παγκόσμιος, διότι δεν αφορά μόνο μια χώρα ή μια συγκεκριμένη περιοχή. Η πολιτική μέριμνα επικεντρώνεται έμπρακτα στις έξυπνες παιδαγωγικές μεθόδους και εκείνες τις εκπαιδευτικές υποδομές, οι οποίες συμβάλλουν στη διαμόρφωση κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής ευσυνειδησίας.
Η παγκόσμια Αναπτυξιακή Εκπαίδευση θέτει το πλαίσιο του κοινού προσανατολισμού στην πεποίθηση ότι η σχέση μεταξύ τοπικού και παγκόσμιου δεν είναι συγκρουσιακή, αλλά μια σχέση με νόημα κοινότητας για όλους τους ανθρώπους, για ολόκληρη την ανθρωπότητα, εξασφαλίζοντας την καλλιέργεια κοινών οραμάτων για έναν καλύτερο κόσμο. Για να είναι αποτελεσματική, πρέπει να είναι κατάλληλα προγραμματισμένη, εκσυγχρονισμένη και σωστά θεμελιωμένη σε έξυπνες υποστηρικτικές δομές, όπως οι Βιβλιοθήκες στα Σχολεία και τους Δήμους, τόσο για τη σφαιρική και πολύπλευρη πρόσκτηση γνώσεων όσο και για την κατανόηση των οικουμενικών και πανανθρώπινων αξιών. Οι επιμέρους εθνικές κοινωνίες οφείλουν να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα άμεσα πρακτικά προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με τη διαμόρφωση νέων αντιλήψεων και νοοτροπιών σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο ακολουθώντας τη γνωστή περιβαλλοντική προτροπή, «think global, act local: σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά».
1. Εκπαιδευτική και κοινωνική Βιβλιοθηκοφιλία
Η έξυπνη ευρωπαϊκή εκπαιδευτική πολιτική εφαρμόζει στρατηγική ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης με στόχους την αναβάθμιση παλαιών ή εκμάθηση νέων δεξιοτήτων στην προοπτική δια βίου μάθησης εξασφαλίζοντας μορφωσιογόνο περιβάλλον στις Βιβλιοθήκες με Βιβλιοθηκονόμους.
Το εκπαιδευτικό σύστημα με κέντρο της σχολικής διδασκαλίας και μάθησης τη Βιβλιοθήκη παράλληλα με τη μετάδοση γνώσεων αναπτύσσει στους νέους την εφευρετική ορμή και την όρεξη για την αλήθεια, την έντονη επιθυμία για πραγματική επιστημονική γνώση δια βίου, αντιμετωπίζοντας μάλιστα αποτελεσματικά τα συμπτώματα βαρεμάρας και μαθησιακής… ανορεξίας. Διότι, όπως έχει επισημάνει ο Πλούταρχος από τον 1ο αι. μ.Χ., ο ανθρώπινος νους δεν χρειάζεται γέμισμα, όπως ένα αγγείο, αλλά μοιάζει με ένα δεμάτι ξύλα που χρειάζεται προσάναμμα, φλογερή παρακίνηση με κατάλληλα ερεθίσματα: «Οὐκ ὡς ἀγγεῖον ὁ νοῦς ἀποπληρώσεως ἀλλ᾽ ὑπεκκαύµατος µόνον, ὥσπερ ὕλη δεῖται, ὁρµὴν ἐµποιοῦντος εὑρετικὴν καὶ ὄρεξιν ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν».
Επίσης, είναι εξίσου σημαντικό ότι στις Βιβλιοθήκες αναπτύσσεται «με το μυαλό και την καρδιά» ο διάλογος και η συνεργασία στην προσπάθεια για την αναζήτηση της αλήθειας. Κατεξοχήν στις Σχολικές και τις Δημοτικές Βιβλιοθήκες με παραρτήματα στις γειτονιές των μεγάλων πόλεων οι πολίτες ανταλλάσσουν απόψεις φιλικά, διαλεκτικά και διαλλακτικά. Ο σύγχρονος φιλόσοφος Μιχαήλ Μπαχτίν τονίζει ότι «η αλήθεια δεν βρίσκεται στο κεφάλι ενός ανθρώπου, αλλά γεννιέται καθώς οι άνθρωποι αλληλενεργούν στην προσπάθεια εξεύρεσης, μέσα στη διαδικασία μιας ατέρμονης διαλογικής αλληλεπίδρασης».
2. Φιλομάθεια ή δια βίου αμάθεια;
«Πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει». Με αυτή την εμβληματική φράση, η οποία έχει γίνει διάσημη, ο Αριστοτέλης αρχίζει το έργο του «Μετὰ τὰ φυσικὰ» (Aριστ. ΜτΦ 980a20-981a4) και τονίζει ότι η βαθύτερη φύση του ανθρώπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αναζήτηση της γνώσης. Η κριτική σκέψη και η στοχαστική μάθηση βοηθούν τους μαθητές να γίνουν πιο αυτοδύναμοι μαθαίνοντας πώς να μαθαίνουν, καθιστώντας τους έτσι ικανότερους να κατευθύνουν, να διαχειρίζονται και να ελέγχουν τη δική τους μαθησιακή διαδικασία.
Η αγάπη για μάθηση, η διαρκής και εθελοντική επιδίωξη της μάθησης δια βίου αναπτύσσεται από τη νηπιακή ηλικία στις Βιβλιοθήκες. Κατά την παροιμία, «όποιος μικρομάθει δεν μεγαλοαφήνει». Οι μαθητές δεν έχουν παθητική στάση απέναντι στην εκπαίδευση, αλλά είναι ενεργοί στην απόκτηση γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων για την προσωπική και μελλοντική επαγγελματική τους ανάπτυξη μέσω μιας μαθησιακής στάσης περιέργειας και εξερεύνησης. Στις Βιβλιοθήκες δίνεται έμφαση στην ενθάρρυνση αφενός να μαθαίνουν τρόπους μάθησης και αφετέρου να επιλέγουν περιεχόμενο, διαδικασίες και μεθοδολογίες αυτοδιδακτισμού.
Η ανάγνωση βιβλίων, άρθρων και η παρακολούθηση αξιόπιστων διαδικτυακών πηγών βελτιώνουν τις γνώσεις των πολιτών και ενδυναμώνουν τόσο την προσωπική πνευματική υγεία όσο και την ενεργό συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή. Ψυχοπαιδαγωγικά, η δια βίου μάθηση επικεντρώνεται στην ολιστική εκπαίδευση και έχει δύο διαστάσεις, δηλαδή τις πολλές επιλογές μάθησης και τη μεγάλη διάρκεια δια βίου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα οι Βιβλιοθηκονόμοι είχαν κατανοήσει και υποστήριξαν με πάθος τη δια βίου μάθηση ως βασική υπηρεσία των Βιβλιοθηκών.
3. Ο σύγχρονος Οικο-Οικονομικός Αλφαβητισμός
Τα πολύπλοκα παγκόσμια ζητήματα, όπως η αειφόρος ανάπτυξη, ανέδειξαν την ανάγκη να αποκτήσουν οι μαθητές τις απαραίτητες ικανότητες, ώστε να γίνουν ενεργοί και υπεύθυνοι πολίτες ενός παγκοσμιοποιημένου, κοινωνικού και οικονομικού, περιβάλλοντος. Η σύνδεση της Αειφόρου Οικονομικής Ανάπτυξης με την Εκπαίδευση για την Παγκόσμια Ιδιότητα του Πολίτη αποτελεί σήμερα έναν από τους στρατηγικούς τομείς της UNESCO, στο πλαίσιο της προγραμματικής δράσης «Εκπαίδευση 2030».
Σύμφωνα με τον στόχο αυτού του προγράμματος οι χώρες καλούνται να διασφαλίσουν ότι όλοι οι μαθητές θα αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες για την προαγωγή της αειφόρου, οικολογικής και οικονομικής, ανάπτυξης, του αειφόρου τρόπου ζωής, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της Παγκόσμιας Ιδιότητας του Πολίτη. Ειδικά, η κατανόηση του μηνύματος «σκεφτείτε παγκόσμια, δράστε τοπικά» και κυρίως η εφαρμογή του είναι θεμελιώδης για την Έξυπνη Ανάπτυξη σε στέρεες βάσεις με αναπτυξιακό σχέδιο και ESG δράσεις.
Στο πλαίσιο αυτό είναι αδιανόητες οι κομματικές αντιπαλότητες σχετικά με το δίλημμα βαριοπούλες ή Βιβλιοθήκες στα Δημόσια Σχολεία, τα Πανεπιστήμια και τις Γειτονιές. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στον κόσμο που χορηγεί τα σχολικά βιβλία και τα πανεπιστημιακά συγγράμματα δωρεάν για ιδιοκτησία και όχι για ιδιοχρησία με παιδαγωγικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς όρους και προϋποθέσεις. Στις άλλες χώρες η παραγωγή, διακίνηση και ΔΩΡΕΑΝ πολυετής ποιοτική χρήση των βιβλίων στις Βιβλιοθήκες με όρους Παιδαγωγικής και Οικολογικής Οικονομίας προσδίδουν στα βιβλία ως δημόσια αγαθά πολλαπλή πνευματική, πολιτιστική, περιβαλλοντική και οικονομική υπεραξία
Συμπερασματικά, εύλογα και αυτονόητα η χώρα μας με απονομιμοποιημένη και αποσυνάγωγη τη σχολική βιβλιοφιλία και φιλομάθεια δια βίου, με την απαξιωτική και οικο-οικονομικά αναλφάβητη συμπεριφορά απέναντι στα βιβλία, χωρίς τη λειτουργία Βιβλιοθηκών στα Σχολεία και τους Δήμους με Βιβλιοθηκονόμους, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της δια βίου αμάθειας των πολιτών. Είναι αδήριτη ανάγκη να δοθεί τέλος στον παράλογο εκπαιδευτικό βιβλιοχουλιγκανισμό και τον ιδιότυπο απομονωτισμό της Ελλάδας όσον αφορά μια Δημόσια Εκπαίδευση χωρίς πολλαπλή ποιοτική και πολυετή χρήση των βιβλίων με επίκεντρο τις έντυπες και ψηφιακές, δανειστικές και αναγνωστικές, Σχολικές και Δημοτικές Βιβλιοθήκες.
Σάββατο, 17 Μαΐου 2025
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 
Σχολιάστε