ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Οι τελευταίοι αιώνες της οθωμανοκρατίας 1680- 1913

   Οι τελευταίοι αιώνες της οθωμανοκρατίας χαρακτηρίζονται βίαιοι. Το οικονομικό σύστημα αλλάζει, εμφανίζονται τα τσιφλίκια και αυξάνονται τα δοσίματα. Αρχίζουν πιέσεις για αλλαξοπιστία κι ο κόσμος γενικά υποφέρει και αρχίζει να μεταναστεύει.

Η στροφή σε αυτό το οικονομικό σύστημα, η κακοδιοίκηση και η διαφθορά οδηγούν την Τουρκία στην απώλεια- αρχές του 18^ο αιώνα ήδη έχει γίνει ο ¨μέγας ασθενής¨. Το ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων της εποχής για την λεία που θα αποκομίσουν από την διάλυσή της οθωνικής αυτοκρατορίας  αποκαλείται ¨Ανατολικό ζήτημα¨.

     Βαγενετία- Παρακάλαμος γίνονται Τσαμουριά

   Όπως είδαμε στην απογραφή του 1430 το όνομα της περιοχής παραμένει Βαγενετία, ενώ στις επόμενες απογραφές του 1551 και 1613 γίνεται Παρακάλαμος. Το όνομα Τσαμουριά το συναντάμε μετά το 1650 μέχρι το 1920-30, (παρότι σε  μπουγιουρντί του Αλή προς τους Ραγιώτες, του 1811, η περιοχή αναφέρεται ως Παρακάλαμος).

Μια τεκμηριωμένη εκδοχή για το όνομα Τσαμουριά μας δίνει ο Μ. Πασιάκος: «Μόλις είδαν τον τόπο μας οι Τούρκοι, τον είπαν Τσαμουριά». Τσαμ=λάσπη, έβλεπαν τις λάσπες που κατάκλυζαν τους κάμπους Καλαμά, Αχέροντα, Δελβίνου- περιοχές που όριζαν την τότε Θεσπρωτία. Βούρκος=λασπότοπος λέγεται και σήμερα ο κάμπος Δελβίνου. Η αναφορά της ετυμολογίας στο Θύαμι δεν στέκει- το όνομα Θύαμις είχε χαθεί 1000 χρόνια πριν, άλλωστε οι κατακτητές δεν θα τιμούσαν ένα ελληνικό όνομα.

   Οι αναφορές για την περιοχή τα πρώτα χρόνια των 2 τελευταίων αιώνων είναι λίγες.

Ο Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, ήρθε στη  Θεσπρωτία το 1670 δεν αναφέρει το Φιλιάτι- αυτό δείχνει πως ήταν ακόμη ασήμαντο. Γράφει ο Εβλιά: «..ύστερα από μισής ώρα πορεία από τη Λιόψη φτάσαμε στο παγκόσμιας φήμης λιμάνι της Σαγιάδας. Το λιμάνι έχει μερικά χάνια και μεγάλες αποθήκες που εξυπηρετούν τα Γιάννενα, Τρίκαλα, Λάρισα έως και Ανδριανούπολη και Σόφια…». Πράγματικά, το 1675 η Σαγιάδα ακμάζει. Είναι έδρα προξενικών πρακτόρων Αγγλίας, Ολλανδίας, Βενετίας, Γαλλίας κλπ.