ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

του Γιώργου Μαστορίδη

Παιδαγωγική με περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική προοπτική–

Παραγωγή και κατανάλωση σχολικών βιβλίων και άλλων αγαθών με σκοπό

 και στόχο την ποιοτική επαναχρησιμοποίησή τους

      Η περιβαλλοντική βιωσιμότητα ορίζεται γενικά ως «ικανοποίηση των αναγκών του παρόντος χωρίς κίνδυνο της δυνατότητας των μελλοντικών γενεών να ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες». Ειδικότερα, Βιώσιμη Ανάπτυξη είναι η αναπτυξιακή πρακτική συμπεριφορά στο παρόν – περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική –  χωρίς να εξαντλούνται οι φυσικοί πόροι ή να βλάπτεται η υγεία και η ευημερία των μελλοντικών γενεών. Πώς, με ποιο σύστημα, μπορεί η Εκπαίδευση να βοηθήσει αποτελεσματικά στην πραγματοποίηση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών σκοπών της Αξιοβίωτης ή Βιώσιμης ή Αειφορικής Ανάπτυξης;

      Τα σημερινά εκπαιδευτικά συστήματα με κεντρικό πυλώνα της σχολικής διδασκαλίας και μάθησης τη Βιβλιοθήκη αναζητούν ενεργά στρατηγικές και προγράμματα βιωσιμότητας, για να ενισχύσουν την ποιότητά τους, να βοηθήσουν τους νέους ν’ αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους ως αυριανοί δημιουργικοί πολίτες και να οικοδομήσουν έναν πιο ανθεκτικό κόσμο. Σε συνδυασμό με τα κριτήρια ESG (Περιβαλλοντικά Environmental), Κοινωνικά Social και Εταιρική Διακυβέρνηση Governance), τα βιβλιοθηκοκεντρικά εκπαιδευτικά προγράμματα στην Ευρώπη ενσωματώνουν τις οδηγίες και τους βασικούς στόχους  της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας:

1. Κλιματική ουδετερότητα: Δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ώστε η ΕΕ να καταστεί η Πρώτη κλιματικά ουδέτερη περιοχή στον κόσμο.

2. Κυκλική οικονομία: Νέο οικονομικό πρότυπο (μοντέλο), στο οποίο τα προϊόντα επαναχρησιμοποιούνται, με αποτέλεσμα τη μείωση των αποβλήτων και τη διατήρηση των φυσικών πόρων.

3. Υγιέστερο περιβάλλον: Σχέδιο αποκατάστασης της φύσης και προσπάθειες για μηδενική ρύπανση, ώστε να διασφαλιστεί ένα υγιές περιβάλλον για τις μελλοντικές γενεές.

Ποιοτική Εκπαίδευση: μαθαίνοντας

στη Βιβλιοθήκη Τί και Πώς να μαθαίνεις

      Η βιώσιμη μνήμη, η κριτική σκέψη και η δημιουργική φαντασία καλλιεργούνται και αναπτύσσονται αποτελεσματικότερα με τη βιωματική φιλομάθεια, μελέτη και μάθηση στον πνευματικό βιβλιοχώρο της Βιβλιοθήκης.Η βιωματική, θεωρητική και εμπειρική, μάθηση στη σχολική βιβλιοθήκη με τη συνδυαστική χρήση πολλών βιβλίων και άλλων πηγών γνώσης αποτελεί έγκυρη, αξιόπιστη, αποτελεσματική και επιτυχημένη, παιδαγωγική λύση σε όλα τα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα της υφηλίου.Με συστημική και συστηματική διδασκαλία, μελέτη και μάθηση στο σχολείο-εκπαιδευτήριο με επίκεντρο τη Σχολική Βιβλιοθήκη μεταδίδονται γνώσεις, αναπτύσσονται δεξιότητες και διαμορφώνονται αξίες, χρήσιμες και βιώσιμες όχι μόνο στο παρόν αλλά και στο μέλλον.    

    Σήμερα, η ποιοτική δωρεάν εκπαίδευση με κέντρο την έντυπη και ψηφιακή,  δανειστική και αναγνωστική Βιβλιοθήκη του Δήμου και του Σχολείου με Βιβλιοθηκονόμους επικεντρώνεται με οδηγό και πυξίδα τη ρήση του Άρθουρ Κλαρκ (1917-2008) στις βιώσιμες γνώσεις, δεξιότητες και αξίες: «Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι η σχολική εκπαίδευση είναι κάτι που περιορίζεται στη νεολαία. Πώς μπορεί να είναι, σε έναν κόσμο, όπου τα μισά πράγματα που γνωρίζει κάποιος στα 20, δεν ισχύουν πλέον στα 40. Και τα μισά πράγματα που ξέρει στα 40 δεν είχαν ανακαλυφθεί, όταν ήταν 20;» Η λειτουργία της Σχολικής Βιβλιοθήκης με τον ειδικό λειτουργό Βιβλιοθηκονόμο/ Επιστήμονα Πληροφόρησης (ΒΕΠ) τόσο ως επέκταση της σχολικής τάξης όσο και ως πνευματικός και πολιτιστικός πολυχώρος αποσκοπεί κυρίως στη μάθηση της δια βίου μάθησης.

   Τα τρία μέρη που αποτελούν την ψυχή του ανθρώπου, κατά τον Πλάτωνα, είναι το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το διανοητικό. Με τη βιβλιοθηκοκεντρική, βιωματική και συνεργατική, μάθηση επιδιώκεται η πνευματική καλλιέργεια ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, «ἕτερος ἐξ ἑτέρου σοφός τό τε πάλαι τό τε νῦν», για την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου: επιθυμητικό, βουλητικό και λογικό. Συγκεκριμένα:

α) Ερευνητική φιλομάθεια δια βίου

β) Αυτενέργεια, αυτοδιδασκαλία, αυτομάθηση

γ) Ευσυνειδησία, υπευθυνότητα, επαγγελματισμός

δ) Δημιουργικότητα

ε) Αίσθηση του δικαίου

στ) Συμμετοχικότητα, συνεργατικότητα, ομαδικότητα

ζ) Δημοκρατικότητα

    Οι νέοι δεν αρκεί πλέον να μαθαίνουν γνώσεις· μαθαίνουν πώς να τις αξιοποιούν δημιουργικά και δημοκρατικά, για να επιλύουν τα περίπλοκα προβλήματα της κοινωνίας και πολιτείας σε όλους τους τομείς της ζωής.  

Βιώσιμη ποιοτική χρήση των σχολικών βιβλίων και καταξίωση

 των βιβλιοθηκών με στόχους την προστασία του περιβάλλοντος, τον οικονομικό αλφαβητισμό και την κοινωνική δημοκρατία

        Οι σημερινές αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αναδεικνύουν τους τρεις κύριους άξονες της βιωσιμότητας: το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία· αναδεικνύουν επίσης εμφατικά την αναγκαιότητα, σκοπιμότητα και χρησιμότητα αλλαγής της Παιδαγωγικής  Λογικής, Ηθικής και Αισθητικής στην Εκπαιδευτική Πολιτική, όσον αφορά τη βέβηλη, απαξιωτική και καταστροφική χρήση των σχολικών βιβλίων στα ελληνικά Δημόσια Σχολεία. Η ποιοτική δανειστική διαχείριση με την πολυετή σχολική χρήση τους, όπως στην άλλη Ευρώπη,  εξοικονομεί πολύτιμους φυσικούς και οικονομικούς πόρους. Ο περιορισμός της σπατάλης οδηγεί α) στην προστασία του περιβάλλοντος ενισχύοντας πρακτικά την περιβαλλοντική συνείδηση, β) στον οικονομικό αλφαβητισμό με την κατανόηση της σημασίας της κυκλικής οικονομίας και γ) στην κοινωνική δημοκρατία διασφαλίζοντας την οικονομική δυνατότητα να λειτουργεί σχολική βιβλιοθήκη με βιβλιοθηκονόμους σε όλα τα Δημόσια Σχολεία μειώνοντας έτσι την κοινωνική ανισότητα όσον αφορά την ισότητα των ευκαιριών πρόσβασης στη γνώση.

       Η Εκπαίδευση για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη συμβάλλει περιβαλλοντικά στην κάλυψη των αναγκών των σημερινών γενεών χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες, ειδικά με τον στόχο απαλλαγής του κόσμου από τον άνθρακα για την προστασία των παγκόσμιων οικοσυστημάτων. Οικονομικά, η πρακτική της κυκλικής Οικονομίας, δηλαδή η ποιοτική επαναχρησιμοποίηση των προϊόντων, εμπεδώνει στην πράξη την αυτονόητη αντίληψη ότι η απόκτηση και η διατήρηση του πλούτου απαιτεί κόπο. Και μάλιστα η διαφύλαξη των φυσικών και πολιτιστικών αγαθών πολλές φορές, όπως έλεγε ο Δημοσθένης, είναι δυσκολότερη από την απόκτηση  τους: «Το φυλάξαι τα αγαθά χαλεπώτερον του κτήσασθαι».

    Η Εκπαιδευτική Πολιτική σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες είναι το θεμέλιο της κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής πολιτικής· δεν γίνεται εκπαιδευτική πολιτική μόνο για την εκπαίδευση, αλλά για την καλύτερη διαβίωση των πολιτών σε όλους τους τομείς. Απαιτείται λοιπόν ολοκληρωμένο, στρατηγικό σχέδιο σύγχρονου, ευρωπαϊκού,  συστημικού βιβλιοθηκοκεντρισμού.

     Με το βλέμμα στο μέλλον, η ποιοτική χρήση των σχολικών βιβλίων, η αξιοποίηση βιβλιοθηκών με βιβλιοθηκονόμους στα Σχολεία και τους Δήμους, η εκμετάλλευση των πρώτων υλών του φυσικού πλούτου με σεβασμό στο περιβάλλον και τα παραγόμενα αγαθά, μπορούν να δώσουν ώθηση στην βιώσιμη, πνευματική και οικονομική, ανάπτυξη της χώρας.

Δευτέρα, 12 Μαΐου 2025