ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

ΑΝΑΡΤΗΣΕ: Ancient Greek Civilization – Αρχαία Ελλάς

Ἡ Φρύνη ἦταν μιὰ διάσημη ἑταίρα τῆς ἀρχαιότητας, ξακουστὴ γιὰ τὸ φυσικό της κάλλος. Ἔζησε κατὰ τὸν 4ο αἰῶνα π.Χ. στὴν ἀρχαία Ἀθήνα, ὡστόσο καταγόταν ἀπὸ τὶς Θεσπιὲς τῆς Βοιωτίας στὶς ὁποῖες καὶ φέρεται νὰ γεννήθηκε τὸ 371 ἢ τὸ 365 π.Χ.. Ὁ πατέρας της λεγόταν Ἐπικλὴς καὶ τὸ πραγματικό της ὄνομα ἦταν Μνησαρέτη, ἀλλὰ ἐξ αἰτίας τοῦ χλωμοῦ (ὠχροῦ) δέρματός της ἔμεινε γνωστὴ ὡς Φρύνη (τὸ ὄνομα προκύπτει ἀπὸ τὸ ἀμφίβιο φρύνος). Σχετικὰ μὲ τὴ ζωή της διασώζονται πολλὰ διάσημα ἱστορικὰ ἀνέκδοτα, ἐνῷ θεωρεῖται πὼς ἀποτέλεσε τὸ μοντέλο γιὰ τὸ διάσημο ἄγαλμα, γνωστὸ ὡς Ἀφροδίτη της Κνίδου, ἔργο τοῦ Πραξιτέλη. Ἡ Φρύνη πέθανε στὴν Ἀθήνα τὸ 310 π.Χ..

Οἱ ἀφηγήσεις τὴ θέλουν ἐξαιρετικὰ ὄμορφη καὶ πρέπει νὰ εἶχε μεγάλη ἐπιτυχία στοὺς κύκλους τῶν πλουσίων πολιτῶν. Ἐρχόμενη στὴν ἀρχαία Ἀθήνα ξεκίνησε νὰ ἐργάζεται ὡς αὐλήτρια ὅπου πολὺ σύντομα ἀπέκτησε δόξα καὶ πολλὰ χρήματα καλούμενη στὰ σπουδαιότερα συμπόσια τῆς ἐποχῆς της μὲ συνέπεια νὰ συνδεθεῖ μὲ πολλοὺς σημαντικοὺς ἄνδρες τῆς πόλης. Εἶναι δὲ διάσημη γιατί ζητοῦσε πολὺ ὑψηλὴ ἀμοιβή. Ὁ κωμικὸς ποιητὴς Μάχων ἀφηγεῖται πὼς ζητοῦσε μιὰ μνὰ γιὰ μιὰ νύχτα. Ἀναφέρεται μάλιστα πὼς ὅριζε ἡ ἴδια τὰ χρήματα ποὺ θὰ ἔπαιρνε, ἀνάλογα μὲ το πῶς αἰσθανόταν γιὰ τὸν ἑκάστοτε πελάτη. Ἂν τὸν ἔβρισκε ἀντιπαθητικὸ τὸ ποσὸ ποὺ θὰ ζητοῦσε ἦταν ὑπέρογκο. Ἀπὸ τὴν ἄλλη προσέφερε τὸν ἑαυτό της δωρεὰν στὸ φιλόσοφο Διογένη τον Σινωπέα, ἐπειδὴ θαύμαζε τὸ μυαλό του. Ὁ Διογένης ὁ Λαέρτιος παραθέτει ἕνα περιστατικὸ στὸ ὁποῖο ἡ Φρύνη προσπάθησε μάταια νὰ ἀποπλανήσει τὸ φιλόσοφο Ξενοκράτη.

Τὰ πλούτη ποὺ συγκέντρωνε χάρις στὴν ὀμορφιά της ἦταν τόσα πολλὰ ὥστε, σύμφωνα μὲ τὴν ἀφήγηση τοῦ Καλλίστρατου, προσφέρθηκε νὰ ἀνοικοδομήσει τὰ τείχη τῆς Θήβας, τὰ ὁποῖα εἶχαν καταστραφεῖ ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρο τὸ Μέγα τὸ 336 π.Χ. Ἔθεσε, ὡστόσο, ἕναν ὅρο: νὰ τοποθετηθεῖ ἡ ἐπιγραφή: «Καταστράφηκαν ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρο, ἐπισκευάστηκαν ἀπὸ τὴ Φρύνη τὴν ἑταίρα». Οἱ ἀρχὲς τῆς πόλης ἀρνήθηκαν αὐτὴ τὴ συναλλαγή.

Σὲ κάποιους ἑορτασμοὺς πρὸς τιμὴν τοῦ Ποσειδῶνα στὴν Ἐλευσῖνα, ἀφαίρεσε τὰ ροῦχα της, ἔλυσε τὰ μαλλιά της καὶ προχώρησε γυμνὴ πρὸς τὴ θάλασσα, μπροστὰ στὰ μάτια τοῦ κόσμου. Ὁ ζωγράφος Ἀπελλῆς λέγεται πὼς ἐμπνεύστηκε ἀπὸ τὸ γεγονὸς αὐτὸ γιὰ νὰ φιλότεχνήσέί το περίφημο ἔργο Ἀφροδίτη ἀναδυόμενη, γιὰ τὸ ὁποῖο ἡ ἴδια ἡ Φρύνη πόζαρε ὡς μοντέλο. Ὁ Ἀθήναιος καὶ ὁ Πλίνιος ὁ Πρεσβύτερος ἀναφέρουν πὼς ἀποτελεῖ ἐπίσης τὸ μοντέλο γιὰ τὸ διάσημο ἄγαλμα, γνωστὸ ὡς Ἀφροδίτη της Κνίδου, ἔργο τοῦ Πραξιτέλη.

Ὀργανώνοντας μιὰ θρησκευτικὴ τελετὴ πρὸς τιμὴν ἑνὸς θρακικοῦ θεοῦ, κατηγορήθηκε ἀπὸ ἕναν παλαιὸ ἐραστή της, τὸν Εὐθία, ὅτι προσπαθοῦσε νὰ εἰσαγάγει στὴν Ἀθήνα μιὰ ξένη θεότητα καὶ μέσῳ αὐτῆς νὰ διαφθείρει τὶς νεαρὲς Ἀθηναῖες. Στὸ δικαστήριο ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισή της ὁ ρήτορας Ὑπερείδης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης διατηροῦσε σχέσεις μαζί της. Σύμφωνα μὲ τὴν ἀφήγηση τοῦ Ἀθηναίου,όταν πιὰ ἡ ὑπόθεση φαινόταν ἀμφίβολη γιὰ τὴ Φρύνη, ὁ Ὑπερείδης τράβηξε μὲ ὁρμὴ τὰ ἐνδύματά της, ἀποκαλύπτοντας τὸ γυμνό της σῶμα στοὺς δικαστές. Τὰ μέλη τοῦ δικαστηρίου ἐντυπωσιάστηκαν τόσο – σύμφωνα μὲ μιὰ ἐκδοχὴ ἡ φυσικὴ ὀμορφιὰ θεωρούταν σημεῖο τῆς εὔνοιας τῶν θεῶν τὴν ἐποχὴ ἐκείνη – ποὺ τὴν ἀθώωσαν πανηγυρικά. Ὡστόσο ὁ ρήτορας ἐκδιώχτηκε ἀπὸ τὸν Ἄρειο Πάγο.

Ὁ Κλαύδιος Αἰλιανὸς στὸ ἔργο του ἀναφέρει πὼς οἱ Ἀθηναῖοι ἀφιέρωσαν στοὺς Δελφοὺς ἕνα ἄγαλμα τῆς Φρύνης ἀπὸ χρυσάφι. Ὁ Ἀθήναιος συμπληρώνει πὼς ἦταν ἔργο τοῦ Πραξιτέλη καὶ ἔφερε τὴν ὑπογραφὴ Φρύνη, κόρη του Ἐπικλὴ ἀπὸ τὶς Θεσπιές.

Ἐπιρροὴ στὴ σύγχρονη τέχνη

Ἡ Φρύνη ἀγνοήθηκε σὲ μεγάλο βαθμὸ κατὰ τὴν Ἀναγέννηση ὑπὲρ τῶν πιὸ ἡρωικῶν γυναικείων μορφῶν ὅπως ἡ Λουκρητία, ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ἀπεικόνισή της αὐξήθηκε τὸν 18ο αἰ. μὲ τὴν ἔλευση τοῦ Νεοκλασικισμοῦ. Οἱ πρῶτες ἀπεικονίσεις της ἀπὸ τὴν Ἀνγκέλικα Κάουφμαν καὶ τὸν Οὐίλιαμ Τέρνερ ἀποφεύγουν νὰ δείξουν τὸν ἐρωτισμό της. Ἀπὸ τὸν 18ο αἱ., οἱ Γάλλοι καλλιτέχνες ἐπικεντρώθηκαν στὴν ἀπεικόνιση τῆς Φρύνης ὡς ἑταίρας, ἀπεικονίζοντας ἰδιαίτερα τὸ γυμνό της σῶμα σὲ δημόσια θέα κατὰ τὴ διάρκεια θρησκευτικῶν ἑορτῶν ἢ τῆς δίκης της.

Ὁ Ἰταλὸς Ρικάρντο ντὶ Καστελβέκιο, (ψευδώνυμο τοῦ Τζούλιο Πουλέ, Βερόνα 1814 – Λανιάνο 1894) ἔγραψε ὁμότιτλη κωμωδία ποὺ ἐκδόθηκε καὶ στὴν Ἀθήνα στὰ ἑλληνικὰ τὸ 1881. Ὑπῆρξε μιὰ ἀπὸ τὶς μεγάλες ἐπιτυχίες τῆς ἑλληνίδας ἠθοποιοῦ Εὐαγγελίας Παρασκευοπούλου. Τὸ 1926 τὸ ἴδιο κέϊμενο χρησιμοποιήθηκε ὡς λιμπρέτο γιὰ νὰ συνθέσει τὴν ὁμώνυμη ὀπερέτα ὁ Ἰωσὴφ Ριτσιάρδης.

Ὁ Γάλλος καλλιτέχνης Ζάν-Λεὸν Ζερὸμ ἐμπνεύστηκε τὸ 1861 ἀπὸ τὴ δικαστικὴ περιπέτεια τῆς Φρύνης τὸ ἔργο Phryné devant l’Areopage (Ἡ Φρύνη μπροστὰ στὸν Ἄρειο Πάγο).

Ὁ Πολωνὸς ζωγράφος Χένρυκ Σιεμιράντζκι φιλοτέχνησε τὸ 1889 τὸν πίνακα Фри́на на пра́зднике Посейдо́на в Элевзи́не (Ἡ Φρύνη στὴν ἑορτὴ τοῦ Ποσειδῶνα στὴν Ἐλευσῖνα). Σήμερα, ἀποτελεῖ μέρος τῆς συλλογῆς τοῦ Κρατικοῦ Ρωσικοῦ Μουσείου, στὴν Ἁγία Πετρούπολη.

Ὁ Σὰρλ Μποντλὲρ στὰ ποιήματά του «Lesbos» καὶ «La beauté», καθὼς καὶ ὁ Ράϊνερ Μαρία Ρίλκε στὸ ποίημα τοῦ «Die Flamingos» ἀναφέρονται στὴ μυθικὴ ὀμορφιά της Φρύνης.

Τὸ 1970, ὁ Σταμάτης Κόκοτας καὶ ὁ Σταῦρος Ξαρχάκος κυκλοφόρησα τὸν δίσκο Ξαρχάκος + Κόκοτας ποὺ περιείχει καὶ τὸ τραγούδι «Φρύνη» σὲ στίχους τοῦ Νίκου Γκάτσου.

Ὁ Δημήτρης Βάρος, σύγχρονος Ἕλληνας ποιητὴς καὶ συγγραφέας, ἔχει συγγράψει ἕνα βιβλίο μὲ τὸν τίτλο Φρύνη (2000).