ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Δωρεάν Σχολική και Δημοτική Βιβλιοθήκη χωρίς λεφτόδεντρο ή πρόσθετη φορολογία- Πώς; Εφαρμογή του Νόμου 1566/ 85: ευρωπαϊκό  σύστημα δανειστικής χρήσης και συνδιαχείρισης των Σχολικών Βιβλίων και Βιβλιοθηκών με Βιβλιοθηκονόμους

        Η ελληνική πολιτεία επί σαράντα (40) χρόνια έχει αποτύχει να εφαρμόσει στην εκπαιδευτική σχολική πράξη τον Νόμο 1566/85, ο οποίος προβλέπει την επαναχρησιμοποίηση των σχολικών βιβλίων και τη λειτουργία σχολικών βιβλιοθηκών κυρίως για λόγους παιδαγωγικούς αλλά και περιβαλλοντικούς. Ειδικά στη σύγχρονη εποχή της κλιματικής κρίσης η εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος συνδιαχείρισης των σχολικών βιβλίων και βιβλιοθηκών με βιβλιοθηκονόμους/ επιστήμονες πληροφόρησης είναι καιρός να πάψει να αποτελεί στην Ελλάδα δυσεπίλυτο «γόρδιο δεσμό».

     Είναι πραγματικά πολύ περίεργο μια έξυπνη κοινωνία και πολιτεία, όπως η Ελληνική, να «πυροβολεί τα πόδια της» αδιαφορώντας για τον παγκόσμιο εκπαιδευτικό θεσμό των Σχολικών και Δημοτικών Βιβλιοθηκών σχεδιασμένο με σκοπό να υποστηρίζει αφενός την πνευματική και οικονομική Ανάπτυξη και αφετέρου τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, όσο αφορά τη δυνατότητα όλων των πολιτών πρόσβασης στη γνώση. Στις αναπτυγμένες χώρες σήμερα η Εκπαιδευτική Πολιτική δεν ασκείται μόνο για την εκπαίδευση, αλλά για την γενικότερη κοινωνική και οικονομική ευημερία. Ειδικά για το περιβάλλον και την  περιβαλλοντική συνείδηση, η Εκπαιδευτική Πολιτική είναι το θεμέλιο όχι μόνο για την καλύτερη διαβίωση της κοινωνίας αλλά και για την επιβίωση και διάσωση του ολόκληρου του πλανήτη.

    Χωρίς αμφισβήτηση, το μεγαλύτερο πρόβλημα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, το εκπαιδευτικό «πρόβλημα των προβλημάτων», είναιη άγονη αποστήθιση, η παπαγαλία. Είναι γνωστή η επισήμανση από έγκριτους παιδαγωγούς ότι όσα διδάσκονται στην ελληνική εκπαίδευση  «είναι ένα μίλι σε πλάτος, αλλά μία ίντσα σε βάθος». Αντί λοιπόν οι  ελληνικές κρατικές υπηρεσίες (ΙΤΥΕ Διόφαντος, Αγροτική Εστία, Εργατική Εστία, Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης ΔΥΠΑ, πρώην ΟΑΕΔ) να σπαταλούν εκατομμύρια σε ετήσιες χορηγίες βιβλίων μίας καταστροφικής χρήσης χωρίς όρους και προϋποθέσεις, για πελατειακούς και γραφειοκρατικούς υπαρξιακούς στόχους παρά για εκπαιδευτικούς σκοπούς εμβάθυνσης στη γνώση, οφείλουν να στηρίζουν ενεργά τον παγκόσμιο κοινωνικό και εκπαιδευτικό θεσμό των Σχολικών και Δημοτικών  Βιβλιοθηκών.

      Η ευθύνη της ανυπαρξίας ή της υπολειτουργίας των Βιβλιοθηκών χωρίς Βιβλιοθηκονόμους/ Επιστήμονες Πληροφόρησης, της απαξίωσης των Δωρεάν χορηγουμένων κρατικών βιβλίων ως δημοσίων, πνευματικών οικονομικών και περιβαλλοντικών αγαθών, βαραίνει όλες τις Κυβερνήσεις αλλά και τις περισσότερες Τοπικές Διοικήσεις. Άραγε, πόσοι Ελληνες Μαθητές και Εκπαιδευτικοί, Πολίτες και Πολιτικοί, αυτήν την εβδομάδα,  αυτόν τον μήνα, το  εξάμηνο, την πενταετία, τη δεκαετία, έστω μια φορά στη ζωή τους, έχουν επισκεφθεί μία Σχολική ή Δημοτική Βιβλιοθήκη – έντυπη και ψηφιακή, δανειστική και αναγνωστική- με Βιβλιοθηκονόμο/ Επιστήμονα Πληροφόρησης; Χωρίς σχετική εμπειρία, πώς ν’ ανταποκριθούν οι 15χρονοι Μαθητές στις απαιτήσεις διεθνών οργανισμών αξιολόγησης, όπως η PISA, οι οποίοι θεωρούν αυτονόητη την διδακτική, μαθησιακή, ερευνητική, διαθεματική, διεπιστημονική χρήση πολλών βιβλίων και άλλων πηγών γνώσης στον πολυχώρο  Βιβλιοθήκης του Σχολείου και του Δήμου;

Εκπαιδευτικό σύστημα παραγωγής βιβλιοσκουπιδιών

     Ειδικότερα μάλιστα, υπάρχει παρανόηση και παρεξήγηση της μεθόδου και του συστήματος της ανακύκλωσης με αποτέλεσμα το ελληνικό κράτος και οι Δήμοι να «κάνουν μια τρύπα στο νερό».Στρέφουν το ενδιαφέρον τους αποκλειστικά στην αποκομιδή των σκουπιδιών για πολτοποίηση και  αγνοούν πλήρως την ποιοτική ανακύκλωση χρησιμότητας των βιβλίων και άλλων αγαθών με δανειστική ποιοτική χρήση.Με απλά λόγια, η δανειστική επαναχρησιμοποίηση των σχολικών βιβλίων είναι συμβατή με την κυκλική οικονομία, το παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο, το οποίο επιτρέπει την πολυετή χρήση των προϊόντων, επομένως και των δωρεάν σχολικών βιβλίων, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στη Δανία, για παράδειγμα, το ίδιο σχολικό βιβλίο από «χέρι σε χέρι» χρησιμοποιείται επί μια δεκαετία από δέκα διαφορετικούς μαθητές και μετά πηγαίνει για απόσυρση και πολτοποίηση. Δηλαδή, το κυκλικό εκπαιδευτικό σύστημα ποιοτικής χρήσης για επαναχρησιμοποίηση εξασφαλίζει πολλαπλά οικονομικά, οργανωτικά και περιβαλλοντικά οφέλη, σε αντίθεση με το ελληνικό αναχρονιστικό γραμμικό οικονομικό εκπαιδευτικό πρότυπο του τυφλού καταστροφικού υπερκαταναλωτισμού, «δωρίζω βιβλία για μια χρήση και μετά πολτοποίηση».

      Η Κυβέρνηση και η Τοπική Διοίκηση οφείλουν να μη τρέχουν πίσω από τα γεγονότα, όπως τα άφθονα(!) βιβλιοσκουπίδια, αλλά να προβλέπουν και να πράττουν προληπτικά. Μόνο στα ελληνικά Σχολεία τα βιβλία αξίας περίπου 40 εκατ. €  χορηγούνται για μια παπαγαλική χρήση και γίνονται κάθε χρόνο σκουπίδια ή αποκαΐδια. Ο ελληνικός Τρόπος (modus) ετήσιας  διανομής  εγχειριδίων περασμένων δεκαετιών  με φωτοανατύπωση για μία μόνο μαθησιακή  χρήση είναι πολλαπλά καταστροφικός: σπάταλος, αβδηριτικός, αναχρονιστικός, αντιδημοκρατικός, αντιευρωπαϊκός, αντικοινωνικός, αντιπαιδαγωγικός, αντιπεριβαλλοντικός,  απολίτιστος, βάρβαρος, βιβλιοφθόρος, ενεργοβόρος,  πνευματοκτόνος, ρυπογόνος, χρονοβόρος. Αντιθέτως, η   Ευρωπαϊκή Εκπαιδευτική Πολιτική  της Διοικητικής συνδιαχείρισης των Δωρεάν σχολικών βιβλίων και Βιβλιοθηκών αναβαθμίζει την πολλαπλή, κοινωνική, παιδαγωγική, περιβαλλοντική, οικονομική αξία τους. Η λύση του προβλήματος είναι απλή διοικητικά, δεν αποτελεί καθόλου «γόρδιο δεσμό»  και, το σημαντικότερο,  δεν απαιτεί λεφτόδεντρα ή πρόσθετη λαϊκή φορολογία.

Το «παράλληλο σύμπαν» του παρωχημένου εκπαιδευτικού ρομαντισμού

      Ωστόσο, η εμπράγματη απαξίωση, υποτίμηση και περιφρόνηση του βιβλίου και της βιβλιοθήκης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα εκτός από τον κρατικό πελατειασμό και τα κάθε λογής συμφέροντα έχει ισχυρούς συμμάχους τον λαϊκισμό, τον συντεχνιασμό και την παρωχημένη αντίληψη του γραψίματος επάνω στα βιβλία, αντί για οργανωμένες σημειώσεις, «βιβλίο άγραφο είναι αδιάβαστο». Αποκαλυπτικό είναι το άρθρο με τίτλο «Εκπαιδευτικός και βιβλίο: μια γοητευτική εικόνα» (09/03/2016). Ο αρθρογράφος είναι συνδικαλιστής με διδακτορικό της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ στην Ειδική Αγωγή και έχει εκλεγεί πρόεδρος της ΟΛΜΕ τέσσερις φορές (1996 – 2003). Παραθέτω ασχολίαστο ένα μικρό μόνο απόσπασμα, ωστόσο αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο το άρθρο (https://www.fractalart. gr/  ekpaideftikos -vivlio):

      «Παρατηρώ συχνά τα βιβλία των φιλολόγων. Είναι χάρμα ιδέσθαι. Μπορεί κάποιος να ασκηθεί σε μια επιμορφωτική λειτουργία από ένα πολυχρησιμοποιημένο βιβλίο, στο οποίο οι σημειώσεις έχουν φουσκώσει όλες τις σελίδες του, όπου οι παρατηρήσεις και οι επισημάνσεις κουβαλούν δεκάδες ερωτήσεις και απορίες, όπου οι παραπομπές και οι παράλληλες αναφορές διαμορφώνουν ένα παράλληλο βιβλίο που έχει προσωπικό άρωμα αλλά και μια διαδρομή πολυσύνθετης σχολικής καλλιέργειας. Ένα τέτοιο βιβλίο δεν είναι μόνο βιβλίο του συγγραφέα ή των συγγραφέων που αναφέρονται τυπικά πάνω στην έκδοσή του. Είναι ένα βιβλίο «άλλο». Είναι ένα βιβλίο υβριδικό. Είναι ταυτόχρονα δύο ή και πολλά βιβλία. Παράλληλα με το διδακτικό βιβλίο ο εκπαιδευτικός γράφει το δικό του βιβλίο. Αν μπορούσε κάποιος να συγκεντρώσει όλα τα παράλληλα βιβλία – των ατέλειωτων παρατηρήσεων και παραπομπών – που γράφουν οι εκπαιδευτικοί σ’ όλα τα σχολεία της χώρας, θα διαμόρφωνε έναν εξαίσιο «μορφωτικό θησαυρό», θα δημιουργούσε έναν πλανητικό σύστημα πολλών βιβλίων με πυρήνα το σχολικό βιβλίο αλλά και με μια φοβερή αυτονομία για το καθένα απ’ αυτά».

      Συμπερασματικά, η φιλαναγνωσία, η καλλιέργεια της αγάπης για το βιβλίο και τη Βιβλιοθήκη στο Σχολείο, η διαμόρφωση υγιούς και θετικής περιβαλλοντικής συνείδησης, δεν είναι μόνον εκπαιδευτικοί αλλά και κοινωνικοί στόχοι· είναι η κοινή πορεία των ατόμων και της κοινωνίας προς έναν καλύτερο κόσμο, όπου η παιδεία, η ευημερία και η φροντίδα του περιβάλλοντος είναι αλληλένδετα.

     Η κρατική και συνδικαλιστική αδυναμία συνολικής θεώρησης του εκπαιδευτικού προβλήματος ως κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής οντότητας, η αδιαφορία εφαρμογής του Νόμου 1566/ 85 (ειδικά των άρθρων 2, παρ. 7 και 43 παρ. 1), η μοναδική στον κόσμο ελληνική ασυδοσία και αυθαιρεσία στη χρήση των βιβλίων στα Σχολεία, η υποβάθμιση των Σχολικών και Δημοτικών Βιβλιοθηκών, αποτελούν τις ρίζες  βαθιάς ηθικής, αξιακής, πνευματικής, εκπαιδευτικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής  κρίσης.

Δευτέρα, 5 Μαΐου 2025