ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

ΚΕΦ. 2^ο ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑ 

 2.1  Οι πρώτοι αιώνες της οθωμανοκρατίας 1430- 1680

   Οι Οθωμανοί ήρθαν στην Ήπειρο κατά περιόδους, καλεσμένοι πολλές φορές από τους τοπικούς ηγεμόνες. Οι ντόπιοι τιμαριούχοι προφανώς αξιολόγησαν ως επικίνδυνα για τα συμφέροντα τους τα παιχνίδια των ηγεμόνων και είδαν ως καλύτερη λύση να φέρουν οι ίδιοι τους οθωμανούς- για να κερδίσουν μια ασφάλεια επιβίωσης και να μη χάσουν τα τιμάρια τους.

   Τα Γιάννενα, η ουσιαστική πρωτεύουσα του δεσποτάτου, παραδίνονται στους τούρκους στις 9/10/1430 από τον Συμεών Στρατηγόπουλο, τον γιο του Παύλο και τον Σέρβο πρωτοστράτορα Βοϊσάβο. Το χρονικό των Τσαραπλανών λέει ότι οι τούρκοι ήρθαν το 1352. Το χρονικό της Δρυόπιδος λέει το 1354. Ο κώδικας του ναού της πόλης του Δελβίνου λέει το 1372. Ωστόσο, για αρκετά χρόνια, υπήρχαν θύλακες που άλλαζαν χέρια με οικονομικά ανταλλάγματα ντόπιων, δυτικών και οθωμανών. Ένας τέτοιος θύλακας ήταν το Στροβίλι- το 1472 το πήραν οι οθωμανοί από τους Ενετούς. Λέγεται πως τη Θεσπρωτία  την κατέλαβε οριστικά,  το 1452, ο στρατηγός Σουλεϊμάν Μεχμέτ Χατζή μπέης με 10.000 άνδρες.

*Αμέσως μετά την  κατάκτηση, το 1431 ο Τούρκος κυβερνήτη Ουμούρ Μπέη κάνει την πρώτη καταγραφή στο «Sureti Defteri Sancaki Arbanid του Halil Inalcik». Η περιοχή μας αναγράφεται Βαγενετία και τα χωριά που αναγράφονται μαζί και οι οικογένειες που έχει το καθένα είναι: Κοκκινολιθάρι 29, Δέλβινο 60, Πλεσίβιτσα 40, Κότσικα 16, Μιχάλιαρη 38, Αράχωβα 1,Κονίσπολι 21, Γηρομέρι 15, Άγιος Βλάσης 69,Σίδερη 24, Σαγιάδα 20, Ντόλιανη 8, Γαρδίκι 28, Μαστιλίτσα 14, Γιάννηαρη 6, Κεραμίτσα 6, Φοινίκι 43, isile 43, Ayo Risile 30, Gove 12- (κάθε οικογένεια επί 5 δίνει, κατά προσέγγιση, τον πληθυσμό), επίσης δεν συμπεριλάβαμε τα προϊόντα και τα ζώα που είχαν τα χωριά, ούτε τα χρήματα που έδιναν για τους φόρους.

   *Η ιστορία των πρώτων χρόνων της οθωμανικής κυριαρχίας ¨γράφεται¨ από τους σπαχήδες- (τιμαριούχους), οι οποίοι αντικαθιστούν του βυζαντινούς κεφαλάδες. Ηταν κατά κανόνα ήταν τα ίδια πρόσωπα, άλλαζαν οι ρόλοι, ο κεφαλάς ήταν αφέντης της γης, ενώ ο σπαχής, υπάλληλος του κράτους- μάζευε φόρους για την Πύλη.

 Τα μέτρα που πήραν οι οθωμανοί τους πρώτους χρόνους αποδείχτηκαν ευνοϊκά για τους ραγιάδες  και συντέλεσαν στην αύξηση της παραγωγής. Τα δοσίματα στους βυζαντινούς κεφαλάδες ήταν ληστρικά, ενώ τώρα πλήρωναν τρεις βασικούς φόρους: α) δεκάτη- στα σιτηρά, λάδι, β) κεφαλικό ή χαράτσι (οι μη μουσουλμάνοι) και γ) φόρο τελωνείου.

 Οι δυο πρώτοι αιώνες οθωμανοκρατίας (1430- 1613) κύλησαν σχετικά ομαλά, υπήρχε θρησκευτική ανοχή, μειώθηκαν οι ληστρικές επιδρομές, ελάφρυναν οι φόροι.

  Από τις αρχές του 17^ου αιώνα και μετά, το σύστημα αλλάζει, εμφανίζονται οι πρώτες ιδιοκτησίες, οι πρώτοι τσιφλικάδες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αρχίζει να σαπίζει το οθωμανικό κράτος και ο λαός αρχίζει να υποφέρει και να αντιδρά- τότε αρχίζουν οι εξισλαμισμοί, πρώτα των σπαχήδων- για να μη χάσουν τα προνόμιά τους