ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Τα χρόνια μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση: Διοικητικό κέντρο της Ηπείρου ορίστηκε η Φοινίκη της Χαονίας. Από εκεί οι Ρωμαίοι διοικούσαν τυραννικά τον τόπο, μέσω του διορισμένου φιλορωμαϊστή Χάροπα Μαχατά, από τη Φοινίκη[1]. 

Η συνθήκη της Φοινίκης, υπογράφηκε το 157-8 π.χ.- έλυσε κάποια ζητήματα και υπήρξε μια ενοποίηση του ηπειρώτικου Κοινού- με την συναίνεση των κατακτητών. Χάρη σε αυτή έγινε και επαναπατρισμός πολλών αιχμαλώτων, όσων δεν είχαν πουληθεί ως δούλοι.Την εποχή του Βιργιλίου πλήθος  δούλων ή απελεύθερων πέριξ της Ρώμης φέρουν το επώνυμο ¨Ηπειρώτης¨. Πολλοί ιστορικοί, για αρκετούς αιώνες μετά την καταστροφή,  αποκαλούν την Ήπειρο «έρημη χώρα». Ο Στράβων γράφει: «τα μέρη ήταν πολύ πυκνοκατοικημένα, μολονότι είναι ορεινά, αλλά τώρα όλα τα μέρη που είναι κατοικήσιμα ακόμη ζουν μόνον εις χωρία και ερείπια».

   Με τις μεταρρυθμίσεις του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού το 284-305 μ.Χ. η Θεσπρωτία, όπως και όλη η Ήπειρος, ανήκε στην επαρχία παλαιάς Ηπείρου, με έδρα την Νικόπολη. Οι  ρωμαϊκοί χρόνοι κρατούν ως το 395μ.Χ. και σ’ αυτούς ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός συνέχιζε να λάμπει! Το 325μ.Χ. χωρίζεται η αυτοκρατορία και η περιοχή μας ανήκει στο τμήμα της ανατολής- που ονομάστηκε πολύ αργότερα βυζαντινή αυτοκρατορία.

[1] Ερείπια της αρχαίας Φοινίκης σώζονται κοντά  στο σημερινό Φοινίκι του Δέλβινου