ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Άλλα στοιχεία για τα αρχαία χρόνια: Οι Θεσπρωτοί, ήταν λαός κυρίως κτηνοτροφικός. Οι αρχαίοι συγγραφείς Ψευδό-Σκύλακας και Ψευδό-Σκύμνος, αναφέρουν στα τέλη του 5ου και τις αρχές του 4ου π.Χ. αι. οι Θεσπρωτοί, όπως και όλα τα ηπειρω- τικά φύλα ζούσαν «κατά κώμας». Οι ημιμόνιμοι κτηνοτροφικοί οικισμοί αποτελού- νταν από λίγες καλύβες σε λοφώδεις περιοχές κοντά σε πηγές, οι μόνιμοι γεωργοκτη- νοτροφικοί ατείχιστοι οικισμοί ήταν χτισμένοι σε γήλοφους στις πεδιάδες.

Γύρω στο 350 π. Χ. χτίστηκαν οι πρώτες οχυρωμένες ακροπόλεις και τα χωριά άρχισαν να συνενώνονται σε πόλεις. Τα τείχη κατασκευάζονται με τον πολυγωνι- κό τρόπο δόμησης, η δε οργάνωση των πόλεων- επηρεασμένη από τις πόλεις των αποίκων- γίνεται με το ιπποδάμειο σύστημα.

Οι Θεσπρωτοί κατήργησαν νωρίς την βασιλεία. Επικεφαλής του κοινού τους ήταν ο «προστάτης», άρχοντας με ετήσια θητεία. Ο θεσμός των «προστατών», θεωρείται πως ήταν ίδιος με το θεσμό των εφόρων της Σπάρτης.

Γύρω στα 500π Χ. οι Μολοσσοί, το ισχυρότερο τότε ηπειρωτικό φύλο- ανέλαβαν την ηγεμονία της Ηπείρου και ίδρυσαν το σπουδαιότερο ηπειρωτικό κράτος. Αυτή την περίοδο από τα ηπειρωτικά φύλα μόνο οι Μολοσσοί είχαν βασιλεία.

Κατά την παράδοση οι βασιλιάδες τους κατάγονταν από ήρωες του Τρωικού πο- λέμου, συγκεκριμένα τον γιο του Αχιλλέα και της Δηιδάμειας Νεοπτόλεμο, ο οποί- ος, μετά την καταστροφή της Τροίας, ήρθε στην Ήπειρο και έγινε ο ιδρυτής της δυναστείας των Αιακιδών.

Πρώτος βασιλιάς των Μολοσσών ήταν ο Άδμητος. Ο Θουκυδίδη γράφει πως ο Άδμητος φιλοξένησε τον Θεμιστοκλή (470 π. Χ.) μετά την φυγή του από την Αθήνα.

Τον Άδμητο διαδέχτηκε ο Θαρρύπας, ο οποίος, δημιούργησε ισχυρούς δεσμούς με τους Αθηναίους κι έφερε τον αθηναϊκό πολιτισμό στην Ήπειρο.

Μετά τον Θαρρύπα στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του Αλκέτας. Τον Αλκέτα διαδέ- χτηκε ο γιος του Νεοπτόλεμος και μετά τον θάνατό του ο νεότερος γιος του Αλ- κέτα, ο Αρρύβας, ο οποίος νυμφεύτηκε την κόρη του Νεοπτόλεμου και ανιψιά της Τρωάδας. Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β΄ παντρεύτηκε την Ολυμπιάδα,

αδερφή της Τρωάδας- καρπός αυτού του γάμου ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος. Σπουδαιότερος βασιλιάς της αρχαίας Ηπείρου ήταν ο μεγάλος στρατηγός Πύρ-

ρος (318-272 π. Χ.). Επέκτεινε το κράτος της Ηπείρου από τον Αώο ποταμό μέχρι τον Αμβρακικό και επιχείρησε την κοσμοϊστορική εκστρατεία στην Ιταλία, για να προστατεύσει τις ελληνικές πόλεις από τους Ρωμαίους.

Μετά το θάνατο του Πύρρου, το Κράτος της Ηπείρου άρχισε να εξασθενεί. Τε- λευταία βασίλισσα των Μολοσσών ήταν η Δηιάνειρα- δολοφονήθηκε το 234 π. Χ. Το κοινό των Ηπειρωτών: Μετά τη δολοφονία της Δηιάνειρας, εγκαθιδρύθηκε σε όλη την Ήπειρο δημοκρατικό πολίτευμα- κοινό, «ΚΟΙΝΟΝ ΤΑΝ ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ». Όπως αναφέρει η αρχαιολόγος Καλλιόπη Πρέκα, έδρα του κοινού των Ηπειρω-

τών- σε κάποιες περιόδους- ήταν τα Γίτανα και η Φοινίκη της Χαονίας.

Με την ίδρυση του «Κοινού» καθιερώθηκε για όλους όσοι κατοικούσαν αυτή τη χώρα το όνομα «Απειρώτης».

Οι Ηπειρώτες μαζί με τους Μακεδόνες απέκρουσαν τους Γαλάτες και αγωνίστη- καν και εναντίον των Ρωμαίων.