ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

ΚΕΦ. 1^ο ΑΡΧΑΙΑ & ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ

• Τα αρχαία χρόνια

Τα αρχαία χρόνια η περιοχή μας ονομαζόταν Θεσπρωτία, όπως και σήμερα. Οι κάτοικοί της, οι Θεσπρωτοί, ήταν το ένα από τα τρία βασικά ελληνικά φύλα που κατοικούσαν την Ήπειρο¹,(υπήρχαν και 14 μικρότερα φύλα- υποδιαιρέσεις των τριών βασικών- από αυτά 4-5 ήταν θεσπρωτικά: Σελλοί, Ελοπποί, Φυλατινοί κ.α). Τα γεωγραφικά όρια της αρχαίας Θεσπρωτίας συμπίπτουν με τα σημερινά- όμως κάποιες περιόδους της ιστορίας περιλάβαινε και άλλες περιοχές- την Αχερουσία, τη

Δωδώνη και τμήμα της βορείου Ηπείρου μέχρι τον ποταμό Μπίστριζα (Σιμόεντα). Πολλοί ιστορικοί, επηρεασμένοι από την πληθώρα αρχαίων ιστορικών και θρη-

σκευτικών χώρων της περιοχής (Αχέροντας, Κωκυτός, Αχερουσία, πύλες του Άδη, νεκρομαντείο, Δωδώνη κλπ) θεωρούν τη Θεσπρωτία κοιτίδα των Ελλήνων

Αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν πως η περιοχή Φιλιατών παλιά ονομαζόταν Καμ- μανία. Μετά τον Τρωικό πόλεμο ονομάστηκε Κεστρίνη, προς τιμή του Κεστρίνου, γιού του Έλενου και της Κεστρίας. Στα πλαίσια του μύθου οι αναφορές πως ο Έλε- νος, γιός του Πρίαμου και της Εκάβης, ίδρυσε στην περιοχή το νέο Ίλιο.

Από τα ευρήματα στα σπήλαια της Γκούμανης και του Αετού κάποιοι αρχαιολόγοι και ερευνητές συμπεραίνουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε από την προϊστορική εποχή.

Όλη η επαρχία, από την ορεινή Μουργκάνα έως τη θάλασσα της Σαγιάδας, είναι διάσπαρτη από μνημεία, από τα οποία ελάχιστα έχουν μελετηθεί.

Αναφορές αρχαίων συγγραφέων για την περιοχή

ΌΜΗΡΌΣ: Πρώτος ο Όμηρος μας δίνει πληροφορίες και στα δυο σπουδαία έργα του. Στην Ιλιάδα αναφέρει τη συμμετοχή Θεσπρωτών στον πόλεμο της Τροίας:

¨΄Ηλθε απ’ την Κύφον ο Γουνεύς με είκοσι δύο πρύμνες είχ’ Ενιήνων πληθυσμόν και Περραιβών γενναίων

όσοι στην κακοχείμωνην Δωδώνην κατοικούσαν…¨

από την Ιλιάδα μαθαίνουμε για την επίκληση του Αχιλλέα: «Ω Δία Δωδωνάρ- χοντα, Πελασγικέ, π’ ορίζεις

μακριά τη μυριοχιόνιστη Δωδώνη και χωριά ‘χουν

γύρω οι Σελλοί, οι λερόποδοι χαμόστρωτοι σου μάντεις».

Η Οδύσσεια αναφέρεται στο Θεσπρωτό βασιλιά Φείδωνα, ο οποίος φιλοξένησε και περιέθαλψε τον Οδυσσέα:

«Μέρες εννιά πλανιόμουνα τη δέκατη τη νύχτα μεγάλο κύμα μ’ έριξε στων Θεσπρωτών τη χώρα. Εκεί μ’ εδέχθη ο Φείδωνας ο ρήγας δίχως λύτρα,

1. Τα άλλα δύο ελληνικά φύλα που κατοικούσαν στην Ήπειρο ήταν οι Μολοσσοί στην περιοχή του σημερινού νομού Ιωαννίνων και οι Χάονες στη Βόρεια Ηπειρο.

τι ο γιος του, που με πρόφτασε απ’ το κρύο κι απ’ τον κόπο κατακομμένον μ’ έφερε στο πατρικό παλάτι

κι ο ρήγας του με έντυσε χλαμύδα και χιτώνα….»

Ο Όμηρος αναφέρει πως τα βόδια του Γηρυόνη, βασιλιά της μυθικής Ερύθειας προέρχονταν από την Κεστρίνη, η οποία φημιζόταν για τα μεγαλόσωμα βόδια της. ΗΡΌΔΌΤΌΣ: Ο Ηρόδοτος αναφέρει πως Θεσπρωτοί και Αμβρακιώτες πολέμη- σαν εναντίον των Περσών. Αναφέρει ακόμη πως οι Θεσσαλοί προήρθαν από τους Θεσπρωτούς, δείχνοντας πως οι Θεσπρωτοί ήταν από τα παλιότερα ελληνικά φύλα. ΘΌΥΚΥΔΙΔΗΣ: Κατά τον Θουκυδίδη (1.46.4), η περιοχή μας είναι τμήμα της αρχαίας Κεστρίνης (ονομασία της περιοχής βόρεια του Καλαμά έως το Βουθρω- τό). Η Κεστρίνη ανήκε στη Χαονία, μετά τον 4ο π. Χ. αιώνα προσαρτήθηκε στη Θεσπρωτία. Στα μέσα του 4^ου π.Χ. αιώνα οι Θεσπρωτοί μεταφέρανε στα Γίτανα,

την έδρα του «Κοινού των Θεσπρωτών»- ήταν έως τότε στην Ελαία Παραμυθιάς.