Archive for Φεβρουαρίου, 2025
Για εσένα πατριώτη της Αθήνας, που είπες δε βαριέσαι…
Και δεν πήγες στην κινητοποίηση της Αθήνας, για το
ρήμαγμα του τόπου- να θυμάσαι πως με αυτό τον
τρόπο βοηθάς την ερήμωση και όταν έρθεις στην
πατρίδα και ψάχνεις για κόσμος να ξέρεις που θα βρεις…
Μια παλιά Απόκρια στο Φιλιάτι.
του ΠΟΛ ΜΑΝΤΕΛΟΥ
Ήτανε μια από τις πιο όμορφες Απόκριες που είχαν ζήσει στο Φιλιάτι και είναι χαραγμένη βαθειά στο μυαλό μου. Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε, και να μου συγχωρήσετε τα λάθη. Πρέπει να ήταν το 1958 αν θυμάμαι καλά και στην διοργάνωση ήταν ο Πίπη Φραγκίσκος, ο Χρυσόστομος Ζούλας και άλλοι δραστήριοι νέοι τότε. Τα καλλιτεχνικά είχε αναλάβει ο Βύρων και δεν ξέρω πόσο είχε βάλει το χέρι του κι ο Χαρίλης ο Βασιάδης- καλός καλλιτέχνης και αυτός.
Θυμάμαι λοιπόν πως η παρέλαση ξεκίνησε από τις Κογκέλες, από το μαγαζί του Μέμμου. Μπροστάρης της παρέλασης ένας καβαλάρης, ο Παναγιώτης Τσάγκος, που έδινε το ρυθμό. Παραπίσω τα παιδιά της Φιλαρμονικής μασκαρεμένα, μαζί και ο δάσκαλος ο Μπάτζιος αλλά και η πρώτη κοπέλα που έβγαινε με την Φιλαρμονική, η Βούλα του Σκάρλου- που έπαιζε φλάουτο. Πίσω από την Φιλαρμονική ακολουθούσε ο αρχικαρνάβαλος, πάνω στο κάρο του Σταύρου Μαραλού που το έσερνε άλογο. Ντυμένος αρχικαρνάβαλος ήταν ο Μιχάλης Παππάς και καθώς περνούσαν από το δρόμο πέταγε σοκολάτες και καραμέλες. Παραπίσω συνέχιζαν ντυμένοι πολλοί Φιλιατιώτες ωραίοι μασκαράδες και μασκαράδες που έφερναν γέλιο. Πολύ ωραία ντυμένη ¨Άνοιξη¨ ήταν η Αλίκη του Μάνου. Η Λιλή του Μικρούλη κι αυτή ωραία, ήταν ντυμένη Μαρκησία. Η Ειρήνη του Ταφέκη ήταν καταπληκτική Γιαπωνέζα και η Αρετή του Γκούντα φανταστικά ντυμένη αρχαία θεά Άρτεμις. Καταπληκτικές τσιγγάνες η Σούλα του Γούλα και η Ελένη του Γούλα. Ο Λόης ο Λιανός ήταν ντυμένος σπουδαίος πειρατής, αλλά και πάρα πολλοί ήταν ντυμένοι τι και ποιόν να πρωτοθυμηθώ. Από τους ντυμένους που έβγαζαν γέλιο ήταν πρώτα πρώτα ο Χότζιας καβάλα ανάποδα σε ένα γομάρι που ήταν ντυμένος ο Γιώρη Λιανός- τόσο πετυχημένος ήταν που το χότζιας του έμεινε παρατσούκλι.
Γέλιο πολύ έβγαλε και η παρουσία του Τσιάβου Παρούση που ήταν ντυμένος νταντά και είχε ένα καρότσι για μωρά. Μέσα στο καρότσι ήταν ο Τέλη Σιάτας ντυμένος μωρό και είχε ένα μεγάλο μπιμπερό που μέσα είχε ούζο με νερό και φαινόταν σαν γάλα- το τι γέλιο έκανε όλος ο κόσμος δεν λέγεται. Γέλιο έβγαζε και ο Τάκη Κολονιάρης που ήταν ντυμένος τσιγγάνα.
Πολλά, πάρα πολλά παιδιά ήταν ντυμένα και το κέφι και ο χορός μέσα στο δρόμο με την Φιλαρμονική ασταμάτητος. Την παρέλαση έκλεισαν μια ομάδα από κάποιους που ντύνονταν παραδοσιακά, με τομάρια και κρεμασμένα κουδούνια μεγάλα που έκαναν φοβερό σαματά. Αυτή η παρουσία ήταν μάλλον ένα πολύ παλιό έθιμο και τα παιδιά που ντύνονταν έτσι ήταν από του Στέφου, του Τσάγκου και κάποια άλλα και μάλλον ήταν οι τελευταίοι που το έκαναν. Σαν και αυτούς βλέπω μόνο σε κάποιες περιοχές της Μακεδονίας. Στο Φιλιάτι δεν γίνεται έτσι πλέον.
Τέλος, η παρέλαση σταματούσε σε μια αλάνα, εκεί που είναι σήμερα η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. Εκεί λοιπόν υπήρχε μια επιτροπή που βράβευσε τις καλύτερες παρουσίες. Στην επιτροπή θυμάμαι ήταν ο Γιάννης Μικρούλης, ο Ντόνες Βάτσιος, ο Χακή Αράπης, και άλλοι. Αφού πέρασαν όλοι όσοι ήθελαν από την επιτροπή μπροστά βγήκε η απόφαση και τα χρηματικά βραβεία δόθηκαν, το πρώτο στον πειρατή- Θολόη Λιάνο, το δεύτερο στη τσιγγάνα Ελένη Ταφέκη- η οποία χόρεψε εκεί μπροστά πολύ ωραία και το τρίτο στο φανταστικό Χότζια- τον Γιώρη Λιανό. Μετά από την απονομή των βραβείων άρχισε να παίζει η Μπάντα χορό για όλους και τότε στρώθηκε τρελό πανηγύρι, Κι αυτός που πούλαγε χαρτοπόλεμο ακόμη είχε μερακλωθεί και είχε φτιάξει στοίχους, έλεγε: πάρτε χαρτοπόλεμο να πολεμήσετε/ τον ερωτά σας να κερδίσετε/ και αν δεν τον κερδίσετε να ‘ρθετε να με φτύσετε.
Σαν άρχισε και νύχτωσε τότε βγήκαν φαντάροι σε δυο σειρές στο δρόμο λαμπαδηφορία, το τι όμορφα ήτανε δεν περιγράφεται. Μετά τα πανηγύρια συνεχίζονταν με τους μασκαρεμένους από σπίτι σε σπίτι, ενώ στους Τάση Δήμου έπαιζαν βιολιά και πολύς κόσμος είχε καθίσει και χόρευε εκεί.
Τέτοιο κέφι και τέτοιο τρελό καρναβάλι δεν έχω ξαναδεί…
τ’αμερικάνικα της τσεύως
Τω καιρώ εκείνω «Ας συναπαντηθούμε με τον καιρό,
Μια που κι αυτός το γυρεύει»
τ’αμερικάνικα της τσεύως
Τω καιρώ εκείνω λοιπόν- ήταν λίγα χρόνια μετά τον πόλεμο- οι αδελφοί Τσότση, Θωμάς και Βασίλης, (ο Τσίλης), βαστούσαν ένα μπακαλομανάβικο στο Φιλιάτι και πορεύονταν. Κάθε Πέμπτη έφταναν στην πόλη οι πανωχωρίσιοι (από τα μέρη της Μουργκάνας και άλλα χωριά), άντρες και γυναίκες, ξεφόρτωναν τα ζώα τους στην πλατεία, εκεί που ήταν πρώτα το τζαμί, κι άπλωναν την πραμάτεια τους για πούλημα. Έβλεπε κανείς εκεί σακκιά με βρώμη, καλαμπόκι, αρμαθιές με σκόρδα, κρεμμύδια, λαχανικά, κοτόπουλα, ζαρζαβατικά, γυφτοφάσουλα, ότι βγάζει ο τόπος. Το Φιλιάτι βούιζε από την κοσμοσυρροή. Οι χωριάτες πηγαινοέρχονταν στον κεντρικό δρόμο, χαιρετιόντουσαν, κουβέντιαζαν, ψώνιζαν…
Μια Πέμπτη βρέθηκα κι εγώ εκεί και μπαινόβγαινα στα μαγαζιά γνωστών και φίλων, να περάνω την ώρα μου. Έφτασα και στο μαγαζί των αδελφών Τσότση. Ο Θωμάς, στην αριστερή πλευρά, πίσω από τσουβάλια με πατάτες, φασόλια, ρύζι και άλλα φαγώσιμα. Ο Βασίλης, αντίκρυ, μπροστά σε κάτι ράφια με κονσέρβες, μακαρόνια και άλλα. Και τα δυο αδέλφια, (μακαρίτες τώρα), άνθρωποι του καλαμπουριού και της συντροφιάς. Έπιασα κουβέντα με τον Τσίλη και τα λέγαμε. Κάποια στιγμή μπήκε μέσα μια κοντακιανή γυναίκα, χωριάτισσα, στρουμπουλή, με μπιρμπιλωτό μαντήλι στο κεφάλι και στάθηκε μπροστά στο Θωμά.
-Καλώς την Τσεύω, είπε αυτός. (Παρασκευή την είχαν βαφτίσει και τη έκφραζαν Τσεύω)
-Καιρό έχεις να φανείς, τι κάνεις.
-Για, πήγα με τον άντρα μ’ στα παιδιά μ’ στο Αμέρικα, μα δε μας έπιασε ίτσ’ καλά, σκωθκαμαν κι έφγμαν γλήορα.
-Τι θέλεις να σου βάλω, ρύζι;
-Ω γιές, βάλε μου μισή οκά.
-Θές και φασούλια;
-Γιές.
-Πατάτες;
-Γιές. Βάλε μου δυο τρείς οκάδες.
-Καμιά οκά φακή;
-Γιές, γιές.
Κόλλησε η γλώσσα της Τσεύως στο ¨γιές¨. Ο Τσίλης κι εγώ παρακολουθούσαμε την κουβέντα με στημένο αφτί. Ο Θωμάς στο μεταξύ ζύγιζε τα ψώνια της Τσεύως, και την ώρα που αυτή πλήρωνε τη ρώτησε ο Βασίλης. Απορώντας τάχα.
-Καλά μο Τσεύω, πόσα χρόνια έκατσες συ στο Αμέρικα, πόμαθες και κρένεις τόσο καλά τ’ αμερικάνικα;
Δεν θυμάμαι τι του αποκρίθηκε η Τσεύω, θυμάμαι όμως πως φεύγοντας είπε ¨καλό βράδυ¨ του Θωμά. Αυτός τότε κάρφωσε τα μεγάλα καστανά μάτια του επάνω της και αντιχαιρέτισε χαμογελώντας πλατιά: -Γιές.
-Θεμιστοκλής Πέτρου-
Απο τον δήμο Ηγουμενίτσας
Σε συνέχεια των προσπαθειών για την προώθηση της Ανακύκλωσης στον Δήμο Ηγουμενίτσας, την Δευτέρα 17-02-2025 πραγματοποιήθηκε η τοποθέτηση πέντε (5) κάδων σε σχήμα καρδιάς για την συλλογή πλαστικών καπακιών, σε κεντρικά σημεία του Δήμου μας και συγκεκριμένα στην Πλατεία Δημαρχείου στην Ηγουμενίτσα, στην πλατεία της Νέας Σελεύκειας, στην παραλία της Πλαταριάς, στην πλατεία των Συβότων και στην πλατεία της Πέρδικας.
Παρακαλούμε τους συμπολίτες μας να συνδράμουν στην προσπάθεια μας γεμίζοντας τους κάδους – καρδιές με πλαστικά καπάκια καθώς η επιτυχής προσπάθεια θα έχει ως αποτέλεσμα να δίνεται κάθε χρόνο ένα (1) αναπηρικό αμαξίδιο στον Δήμο, το οποίο στη συνέχεια θα προσφέρεται σε συμπολίτες μας που το έχουν ανάγκη.
Σας ευχαριστούμε.
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 
Written
on 20/02/2025