Archive for Ιανουαρίου, 2025
Φιλιάτες 1966- μια ξεχωριστή πρωτοχρονιά!
Από το βιβλίο ¨Οσα θυμάμαι¨ του Χρυσόστομου Ζούλα- δήμαρχου τότε!
«Άρχισαν να έρχονται κιβώτια με παιγνίδια, σοκολάτες και άλλα γλυκά από συλλόγους, τράπεζες, βιομηχανίες και από ιδιώτες. Και από Φιλιαταίους της διασποράς ήρθαν δώρα. Εντυπωσιακή η προσφορά.
Για τη γιορτή κάλεσα Φιλιαταίες κυρίες να βοηθήσουν. Μαζεύτηκαν με χαρά οι κυρίες στο οικοτροφείο μου που υπήρχε και ο χώρος και τα μέσα και έφτιαξαν πολλές λαμαρίνες με πρωτοχρονιάτικες πίτες, τόσες που να φτάνουν για όλους τους παρευρισκόμενους στη γιορτή. (στη φωτογραφία δεξιά οι κυρίες που επιμελήθηκαν τα γλυκά και τις πίτες). Τα παιγνίδια επίσης -καλά παιγνίδια που στείλανε- θα έφταναν για όλα τα παιδιά.
Η γιορτή πραγματοποιήθηκε στην επάνω πλατεία ένα παγωμένο απόγευμα του Δεκέμβρη 1966. Ήταν μια πρωτόγνωρη πρωτοχρονιάτικη γιορτή για τα παιδιά, αλλά και τους Φιλιαταίους κάθε ηλικίας, που αψήφησαν την παγωνιά και ήρθαν να χαρούν το πανηγύρι όλοι μαζί, όπως ταιριάζει την ημέρα αυτή. Την πρώτη ενός νέου χρόνου. Μεγάλη βοήθεια είχα από την Μιράντα και την αδελφή μου Μαίρη (στη φωτογραφία αριστερά H Μιράντα, ο Κ. Στρουγκάρης, ο Σιάτας ο κ. Βύρωνας κλητήρας του Δήμου, εγώ στη γιορτή).
Το Δημοτικό συμβούλιο απουσίαζε με εξαίρεση τον Κώστα Στρουγγάρη και τον Γιάννη Μικρούλη που ήταν απασχολημένος και στο μαγαζί του.
Οι αντίπαλοι μου, άφαντοι. Στη γιορτή ήταν ο Μητροπολίτης Τίτος, ο Νομάρχης, ο Διοικητής του 628ου τάγματος, ο διοικητής των ΤΕΑ, η φιλαρμονική και πολλοί, πάρα πολλοί Φιλιαταίοι και βέβαια τα πολλά παιδιά.
Ο Δεσπότης έκοψε την πίτα, συνέχισε ο Νομάρχης και μετά εγώ.
Οι λαμαρίνες με την πίτα άδειαζαν γρήγορα. Τα μαχαίρια έκοβαν την πίτα, τα χέρια έπαιρναν και στα πρόσωπα των συμπολιτών μου διαγράφονταν η χαρά τους.
Τα παιδιά με ένα τυχαίο αριθμό που έπαιρναν από ένα καλαθάκι, ξεχωριστά νούμερα για αγόρια–κορίτσια, για να είναι ανάλογα τα παιγνίδια, όπως τα είχαμε ξεχωρίσει.
Κάθε παιδί -χωρίς διάκριση, φτωχά –πλούσια- με το παιγνίδι που τους έτυχε. Ήταν μια πρωτόγνωρη πρωτοχρονιάτικη γιορτή για τα παιδιά, αλλά και για τους Φιλιαταίους που αψήφησαν την παγωνιά και ήρθαν να χαρούν το πανηγύρι όλοι μαζί, όπως ταιριάζει την ημέρα αυτή. Την πρώτη ενός νέου χρόνου.».
Η ελπίδα δεν πεθαίνει!
Ένα πέλαγος φουρτούνες
έγινε η ζωή!
Κάποιοι παραστράτησαν
κι έχουν γίνει, απ’ τ’ αγρίμια
ακόμη πιο σκληροί!
Και στον φοβερό κυκλώνα,
θέλουμε μεγάλο αγώνα
να επιβιώσουμε!
Πού να βρούμε το κουράγιο,
την αγάπη στην καρδιά μας
σαν παλιά να νιώσουμε;
Σκέφτομαι κι αναρωτιέμαι
αν μπορώ ελπίδες να χω,
πώς θα φτιάξει η ζωή.
Μα το θέλω και ελπίζω!
Την ψυχή μου δεν αφήνω
να χαραμιστεί!
Θα παλέψω, θα φωνάξω
κι ίσως ν’ ακουστώ!
Γιατί μέσα μου πιστεύω,
αν κάτι πολύ το θέλω,
τότε το μπορώ!
Η ελπίδα δεν πεθαίνει,
μένει ζωντανή!
Κι αν αγωνιστούμε όλοι
θ’ ανθίσει η ζωή!!!
20 – 12 – 2024
Ελένη Κύρκου-Σαφάκα
Μαυρονόρος- Μουργκανιώτες στο Πωγώνι!
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
Γεωγραφία – Ιστορία
Το Μαυρονόρος βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Κασιδιάρης με θέα προς την κοιλάδα του Άνω Καλαμά[2], σε απόσταση 46,5 χλμ. ΒΔ. από τα Ιωάννινα και 13 χλμ. ΝΔ. από το Καλπάκι. Η αρχική θέση του χωριού ήταν δυτικότερα και σε μεγαλύτερο υψόμετρο από το σημερινό, σε τοποθεσία με άφθονο νερό και από την οποία οι κάτοικοί του επόπτευαν το γύρω χώρο και να οργάνωναν εύκολα την άμυνα τους από τις επιθέσεις των Τουρκαλβανών. Ιδρύθηκε τα τέλη του 18ου αιώνα (1866) την περίοδο της τουρκοκρατίας από οικογένειες που μετακινήθηκαν από τα «Πανωχώρια της Μουργκάνας» (τη Γλούστα – σημερινό Κεφαλοχώρι, το Γαρδίκι, τα Βορτόπια – σημερινό Αναβρυτό, τα Τσιμπουκάτικα ή Λέκουφα) για να γλιτώσουν από τους Τούρκους. Τα σπίτια του παλιού χωριού είχαν την αρχιτεκτονική των διώροφων πέτρινων αρχοντικών (με την πίντσα και το υπόγειο κελάρι) που εξαπλώθηκε αργότερα σε όλα τα χωριά της Ηπείρου και ήταν κτισμένα με πέτρα λαξευμένη από Ηπειρώτες μαστόρους καθώς και ξύλα δουλεμένα με το χέρι.
Ονομασία – Διοικητικά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η ονομασία του χωριού προέρχεται από το βουνό Στουπίτσα ή Μαυρονόρος, στους πρόποδες του οποίου είναι κτισμένο το Κεφαλοχώρι (Γλούστα) Θεσπρωτίας, και από την οποία ξεκίνησαν οι ιδρυτές του παλιού χωριού. Με την ονομασία Μαυρονόρος αναφέρεται στην τουρκική στατιστική (σαλναμές) της Ηπείρου του 1895 να υπάγεται στο ναχιγέ Κουρέντων του καζά Ιωαννίνων (20 σπίτια – χανέδες, 116 αρρ. και 99 θηλ.)[3]. Μετά την απελευθέρωση καταγράφεται ως Μαύρον Όρος το 1919 στο ΦΕΚ 184Α – 19/08/1919 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας και το όνομά του διορθώθηκε σε Μαυρονόρος το 1928.[4] Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, αποτελεί την τοπική κοινότητα Μαυρονόρους που ανήκει στη δημοτική ενότητα Άνω Καλαμά του Δήμου Πωγωνίου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 85 κατοίκους[5].
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 