ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Τον πλεσιβιτσιώτη ευπατρίδη λόγιο, φίλο και συνεργάτη της εφημερίδας μας ¨τα ΝΕΑ της επαρχίας Φιλιατών¨. Στη μνήμη του με έναν χαιρετισμό του στην εφημερίδα μας και ένα ιστορικό γραπτο του για τον καιρό του πολέμου- αναφερόμενο στον αείμνηστο Στέφανο Παπαιωάννου- αδελφό της εκ μητρός γιαγιάς μας.

28^Η Οκτωβρίου 1940

                              ¨Ο Ανταρεβίας¨

           του Θεόδωρου Ν. Κώτσιου

   Στέφανο τον είπε ο νουνός του, Στέφο στην αρχή τον εφωνάζανε. Το σπίτι του βρισκόταν στο Τρουμπούκι. Ένα πέτρινο διώροφο, με πηγάδι στην αυλή, με κήπο στην απέναντι πλευρά, με μια συκιά κάστρο ολόκληρο- στην άκρη, με τοίχους  ψηλούς στον περίγυρο και μια εξώπορτα αψιδωτή με πέτρες πελεκητές, με σανίδες χοντρές και με σίδερα που έμπαιναν στους τοίχους, σωστό φρούριο.

   Δυστυχώς, στο χαλασμό του 1912, με τα ¨Μουχαρέμικα¨, που σύσσωμο το χωριό αντιστάθηκε, όλες αυτές οι προφυλάξεις αποδείχτηκαν μάταιες. Το οικοδόμημα κάηκε και πήρε μαζί και τον γέροντα πατέρα του, έναν από τους ιερείς τις κοινότητας. Την ίδια τύχη είχε αυτό το σπιτικό και στις αρχές του 19^ου αιώνα, όταν το ασκέρι του Αλή, για λόγους εκδίκησης και τιμωρίας, κατάστρεψε την κωμόπολη, σκορπίζοντας την δυστυχία στους κατοίκους της.

   Με την απελευθέρωση του 1913, αρχίζει για τον έφηβο πια Στέφανο ο μακρύς δρόμος της περιπέτειας και της γνώσης. Γιάννενα, Μακεδονία, Κωνσταντινούπολη, Μικρασία, τα γνωστά. Μετά από μια δεκαετία επιστρέφει στην γενέτειρά του, στην Ιθάκη του. Αρχικά, κύρια ασχολία του η αγορά και η μεταπώληση ζώων. Στη συνέχεια συνεταιρίζεται με τον Μπάρμπα- Μήτση, από τον Άη Θόδωρο, και ανοίγουν ένα υπαίθριο χασάπικο, με έδρα την Ελιά του Ζήκου. Μια ελιά αιωνόβια, μια ελιά ιστορική. Με μια κουφάλα τεράστια, που τα παιδιά, παίζοντας, μπαίναμε από την μια μεριά και βγαίναμε από την άλλη, η μέσα στην κοιλιά της κρυβότανε για ώρα πολλή. Εκεί, λοιπόν, στα κλαριά της Ελιάς του Ζήκου, κρεμούσαν τα ¨κοψίδια¨ τους και διαλαλούσαν το εμπόρευμά τους οι δυο κρεοπώλες. Παράλληλα, τα απογεύματα, έψεναν, δίπλα στο μεγάλο πλάτανο, τα ονομαστά κοκορέτσια τους, που μοσκοβόλαγαν και γίνονταν ανάρπαστα από μικρούς και μεγάλους.

   Έτσι, ήσυχα, πορεύονταν στη ζωή του ο ήρωάς μας, ο Στέφος από το Τρουμπούκι, ώσπου ήρθε ο πόλεμος του ’40, με όλα τα παρατράγουδα και τις αναποδιές του.

   Επί της παραμεθορίου η ιδιαίτερη πατρίδα του και η μοίρα της ήταν να δεχτεί πρώτη τα τρομερά χτυπήματα. Κείνο το πρωινό του Οκτώβρη, το συννεφιασμένο, το σημαδιακό, ο Στέφανος άκουσε κρότους δυνατούς και πάνω από το σπίτι του πέρναγαν συνεχώς σιδερικά φλογισμένα, που όταν ακούμπαγαν στη γη όλα τα σκάγανε, όλα τα ταρακούναγαν, όλα τα κάναν στάχτη. Η τραγωδία είχε μόλις αρχίσει. Έκλεισε γρήγορα τα ζωντανά του στο μαντρί και αφού τα ταΐσε, οικογενειακός κατευθύνθηκε στο Λάκκο της Άη Μαρίνας για να προφυλαχθεί.

   Το μεσημεράκι, η μάχη της Πλεσίβιτσας πήρε τέλος.. Οι Έλληνες στρατιώτες υποχωρήσανε και συμπτυχθήκανε στη γραμμή ¨Καλαμά¨. Το απόγευμα το χωριό καταλήφθηκε από τους Ιταλούς. Ατένε, Ατένε, ήταν η μόνη λέξη που περιφερόταν στα χείλη τους. Το γρήγορο φτάσιμο στην Αθήνα τους απασχολούσε. Που να ξέρανε οι κακομοίρηδες το τι Βατερλό τους περίμενε.

  Αμέσως μετά την άφιξή τους, στήσανε, δίπλα στην Ελιά του Ζήκου, τα καζάνια τους και οι αχνιστές μακαρονάδες δίνανε και παίρνανε. Ο χώρος του χασάπικου ουσιαστικά επιτάχθηκε και το υπαίθριο μαγαζί μεταφέρθηκε προσωρινά στο Παρασπόρι.

   Οι επιτιθέμενοι προχωρήσανε γεμάτοι ενθουσιασμό προς το εσωτερικό της χώρας. Ο δρόμος, όμως, προς το κλεινό άστυ οδηγούσε σε αδιέξοδο. Τα βουνά της Ηπείρου τους επιφύλαξαν εκπλήξεις. Σε λίγες μέρες επιστρέψανε.