Archive for Σεπτεμβρίου, 2024
Σήκω, Μαργιόλα (ρούσα) από τη γη
ΑΝΑΤΗΣΕ: ΠΑΛΑΙΑ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
ΜΑΡΙΟΛΑ – Χαλιγιάννης Κωνσταντίνος [ΠΑΡΑΚΑΛΑΜΟΣ]
Το πιο γνωστό Ηπειρώτικο μοιρολόι. Ο θρύλος λέει πως η Μαργιόλα (Μαρία) ήταν αληθινό πρόσωπο και έζησε περί τα 1819 στο χωριό Βελτσίστα (σημερινή Κληματιά) Ζίτσας Ιωαννίνων. Ο θάνατός της συγκλόνισε τον ξενιτεμένο σύζυγό της, ο οποίος ήταν στο δρόμο της επιστροφής και δεν την πρόλαβε ζωντανή. Κάλεσε, έτσι, τους οργανοπαίχτες του χωριού με πρώτο τον Λάλο Φάκο (προσωπικό βιολιστή και τραγουδιστή του Αλή Πασά) και τους παράγγειλε να φτιάξουν ένα τραγούδι για την Μαργιόλα του και να του αλαφρώσουν με αυτό την καρδιά από τον πόνο. Πρόσταξε να το τραγουδήσουν πάνω στο μνήμα. Καθημερινά επί έναν χρόνο, ο άντρας πήγαινε και της τραγουδούσε πάνω από το μνήμα.
– Σήκω, Μαργιόλα (ρούσα) από τη γη
κι από το μαύρο χώμα, Μαργιό-
Μαργιόλα μου.
-Με τι ποδάρια (η μαύρη) να σ’κωθώ
και χέρια ν’ ακουμπήσω, ψυχή,
καρδούλα μου.
– Κάνε τα νύχια σου τσαπιά, τις απαλάμες
φ’κυάρι, Μαργιό – Μαργιόλα
μου. Ρίξε το χώμα από μεριά την
πλάκα’ πο την άλλη, ψυχή, καρδούλα
μου. Σήκω να δεις τον Τσίτο*** σου
από’ ρχεται απ’ τα ξένα, Μαργιό-
Μαργιόλα μου, σήκω να δεις τον
άντρα σου, τρεις μούλες φορτωμένες.
– Δεν έχω μάτια (η μαύρη) να τον δω
και να τον συναντήσω, ψυχή,
καρδούλα μου, δεν έχω μάτια να τον
δω, στόμα να τον φιλήσω.
– Σήκω, Μαργιόλα (ρούσα) από τη γη
κι από το μαύρο χώμα, Μαργιό -Μαργιόλα
μου, σήκω να δεις τον άντρα σου
και το παλληκαράκια.
– Δεν έχω πόδια (η μαύρη) να σ’ κωθώ,
χεράκια ν’ ακουμπήσω ψυχή,
καρδούλα μου. Πάρε Βασίλη, το
παιδί και γύρνα κει στα ξένα, στα έρημα,
τα ξάλειμμα, δεν τα’ χω μαθημένα,
ψυχή, καρδούλα μου.
Από την εκπομπή της ΕΡΤ-1 Μουσικό Οδοιπορικό στην Ήπειρο με τη Δόμνα Σαμίου.
Τραγουδά ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Χαλιγιάννης από τον Παρακάλαμο Ιωαννίνων. Το 1976 ήταν 72 ετών.
Ο εύζωνας που δάκρυσε
ΑΝΑΡΤΗΣΕ: ΘΩΜΑΣ ΣΟΡΟΓΚΑΣ
Μας συγκίνησε όλους ο λεβέντης Αιτωλοακαρνάνας εύζωνας που δεν συγκράτησε τα δάκρυά του εκτελώντας την τελευταία του σκοπιά στο κορυφαίο εθνικό μας τοπόσημο,στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.Έντεκα μήνες-άοκνος φρουρός-απέδιδε τις προσήκουσες τιμές και συντρόφευε τον άγνωστο Έλληνα πολεμιστή που κείται πεσμένος στην ασπίδα του και τη «σπάθα στη δεξιά»,σύμβολο των αγώνων της ρωμιοσύνης στα «μαρμαρένια αλώνια»της μακραίωνης ιστορίας μας,από το Μαραθώνα μέχρι το Μεσολόγγι και το Τεπελένι.
«Έκλεισε φαίνεται βαθιά μέσα του την Έλλάδα» και μας φανέρωσε αυτό το μεγαλείο ψυχής.Οικογένεια και Σχολείο φαίνεται πως γαλούχησαν δημιουργικά τις αρχές,τις αξίες και τα ιδανικά του.
Σκέφτομαι όμως αν και η πατρίδα-δια των πολιτικών της εκπροσώπων-θα τον αγαπήσει τόσο,θα τον φροντίσει,θα τον αγκαλιάσει ή μήπως θα τον ξεχάσει κι αυτόν εκεί κάτω στο Ξηρόμερο,περιμένοντας διορισμό ως μαθηματικός στα 57 του και θ’ακολουθήσει κι αυτός τους δρόμους της ξενιτιάς όπως τόσοι και τόσοι!
Τα κομματικά ξεκατινιάσματα,οι κομπίνες των θεραπόντων την υγεία στον ΕΟΠΠΥ,οι πισίνες των πολιτικών μας,,οι αναφορές για «παιδιά της πλύστρας » τιποτένια,η ανθούσα αναξιοκρατία και μετριότητα,ο φτιασιδωμένος εξωραϊσμός των πραγμάτων ,παίρνουν και δίνουν αυτούς τους καιρούς!
Ας ευχηθούμε όμως σ’αυτό το παλικάρι «καλός πολίτης»,να ‘χει «ανοιχτά πάντα κι άγρυπνα τα μάτια της ψυχής του» και να μας δίνει μαθήματα άδολης φιλοπατρίας !
Βάναρη- ο ελαιώνας & μπαξές των Φιλιατών!
Η Βάναρη είναι μια τοποθεσία βορειοδυτικά των Φιλιατών, σε απόσταση 500 μέτρων από το στάδιο, στους πρόποδες του βουνού του Προφήτη Ηλία- του Αη Λιά. Η έκτασή της είναι περίπου 200 στρέμματα και στα περισσότερα σημεία της είναι κατάφυτη από ελιές κυρίως αλλά και άλλα οπορωφόρα, συκιές, αχλαδιές, γκορτσιές, αμυγδαλιές κλπ.
Κάποτε έσφυζε από ζωή και έδινε ψωμί σε πολύ κόσμος. Και τώρα αρκετοί είναι αυτοί που έχουν περιποιημένα περιβόλια και τους αποφέρει, έστω το λάδι τους. Υπάρχουν δυστυχώς και κάποια περιβόλια παρατημένα τα οποία έχουν ντυθεί με άγρια τοπική βλάστηση.
Φέτος μας έκανε έκπληξη το ότι είδαμε σπαράγγια Σεπτέμβρη μήνα- ό μήνας τους είναι συνήθως ο Μάρτης αλλά έχουμε δει και Νοέμβρη- Δεκέμβρη. Σεπτέμβρη πρώτη φορά. Οι ελιές φέτος είναι φορτωμένες- αυτές που είδαμε στον δρόμο τουλάχιστον και μάλιστα ο καρπός τους είναι μεγάλος και… ζουμερός!
ΑΝΑΜΝΗΣΗ: ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΑΛΛΑ
Μου είχε αφηγηθεί ο Γιώργος Σκάγιας, πως ο προπαππούς μου Ηλίας Δάλλας, κάτοικος Φιλιατών τότε, συνέταιροι στο εστιατόριο που είχαν με τον Αναστάσιο Δάλλα, που το διατηρούσαν , εκεί που είχε ο Γρηγόρης Κολέλης , το 1924 νοίκιασε πολλά αγροκτήματα της Βάναρης και καλλιέργησε καπνό, βασιζόμενος στους Μικρασιάτες πρόσφυγες. Δυστυχώς οι καιρικές συνθήκες δεν βόηθησαν και το αποτέλεσμα ήταν ζημιογόνο. Για να ανταπεξέλθει πούλησε το μερίδιό του στον συνέταιρο και μετεγκαταστάθηκε στο χωριό μας Χλωμό, βιοποριζόμενος από την ραπτική, ιδίως νυφιάτικων ενδυμασιών και καπών. Μια καλή κάπα νομίζω κόστιζε μία λίρα. Τότε μετεγκαταστάθηκε και ο παππούς μου, Λάμπρος Δάλλας, στο Πογώνι , Άνω Ραβένια, ως περιοδεύων αντιπρόσωπος τον ραπτομηχανών Σίγγερ, πωλητής, επιδιορθωτής και εκπαιδευτής. Εξ ου και η αμοιβαία εκτίμηση με τον Γιώργο Σκάγια.
Αχ, ΕΙΡΗΝΗ!
Μια κόρη λυγερόκορμη,
μες στα λευκά ντυμένη,
χαμογελάει σαν άγγελος,
στον κόσμο γυροφέρνει!
Μοιράζει αγάπη και χαρά,
γαλήνη κι ευτυχία,
μακάρι να ναι δίπλα μας
σε κάθε δυσκολία!
Υπάρχουν κάποιοι δυστυχώς,
που δεν την συμπαθούν,
τρικλοποδιές της βάζουν,
σκληρά την πολεμούν!
Η κόρη η πεντάμορφη,
ρακένδυτη έχει μείνει,
νομίζω ότι ξέρετε
πώς είναι η ΕΙΡΗΝΗ!
Κλαίει, πονάει και θρηνεί,
ξυπόλητη βαδίζει,
στα ματωμένα πόδια της
η σκέψη μου λυγίζει!
Βλέπεις πως τα συμφέροντα
είναι τρομακτικά!
Δεν βρίσκουν τα αισθήματα
χώρο μες στην καρδιά.
Άθλιοι, δεν το νιώθετε,
ότι δεν θα κερδίσετε,
αν την ΕΙΡΗΝΗ των λαών
έτσι την πολεμήσετε;
Στο κάτω-κάτω της γραφής,
σ’ όλους είναι γνωστό,
κανείς δεν πήρε τίποτα
σαν «έφυγε» από δω!!!
24 – 9 – 2024
Ελένη Κύρκου-Σαφάκα
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 