https://www.facebook.com/share/v/GCUqs4ZcHagtX2Ua
Κέντρο Ερευνών Λάκκας Σουλίου
ΑΝΑΜΕΣΑ ΤΡΕΙΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ | Ασπροχώρι Λάκκας Σουλίου
Στο χωριό Μεταμόρφωση (Καρυές) των Ιωαννίνων, συναντήσαμε την γλυκύτατη κυρία Γλυκερία Μπάσιου, το γένος Ζαΐμη, με καταγωγή από το Ασπροχώρι της Λάκκας Σουλίου. Ήταν παντρεμένη στο διπλανό χωριό Μπαουσιοί, αλλά μετοίκησε (μαζί με άλλους κατοίκους από Ασπροχώρι και Μπαουσιούς) στο χωριό Μεταμόρφωση, ύστερα από τους καταστροφικούς σεισμούς που έπληξαν την περιοχή.
Η κυρία Γλυκερία, μάς τραγούδησε ένα πολύ όμορφο τραγούδι της αγάπης, το οποίο δεν ακούγεται πλέον στην περιοχή, το «Ανάμεσα τρεις θάλασσες». Πρόκειται για ένα από τα πλέον παλαιά, στρωτά τραγούδια «στα τρία», το οποίο οι γυναίκες τραγουδούσαν «με το στόμα» και ταυτόχρονα χόρευαν. Η κυρία Γλυκερία το θυμήθηκε, τόσο από το μητέρα της, όσο και από άλλες γυναίκες, πολύ μεγαλύτερης ηλικίας από την ίδια.
Το τραγούδι αυτό, το συναντήσαμε και στην απέναντι πλευρά της Λάκκας Σουλίου, στο χωριό Ζωτικό, πάλι ως τραγούδι σε τρίσημο ρυθμό («στα τρία»), αλλά με αξιοσημείωτη διαφορά στη μελωδία. Αξίζει, να τονιστεί πως στις υπώρειες των ορέων Σουλίου (Βρυτζάχας), το τραγούδι έχει ακριβώς την μελωδία που συναντάται και στη Θεσπρωτία, ενώ στα χωριά στα ριζά του όρους Ολύτσικα, απαντάται στην παραλλαγή που τραγουδιέται στα Τζουμέρκα. Δεν είναι αυτή, η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο περιοχών (χωριά Ολύτσικας – χωριά Βρυτζάχας).
Παρατηρήθηκε έντονη διαφοροποίηση στο παλαιό, μουσικό και τραγουδιστικό υπόστρωμα μεταξύ των δύο περιοχών. Τόσο στα τραγούδια του γάμου, όσο και στα τραγούδια των κοινών διασκεδάσεων κατεγράφησαν αρκετές διαφορές, με τα χωριά της Ολύτσικας να εμφανίζουν κοινό ρεπερτόριο με την περιοχή Τζουμέρκων, ενώ αντίθετα τα χωριά της Βρυτζάχας κοινό ρεπερτόριο με τα χωριά της Θεσπρωτίας. Σημειωτέον, τα χωριά Αρτοπούλα και Άγιος Αντρέας, που κατά κάποιον τρόπο βρίσκονται στη μέση, εμφάνιζαν επιρροές και από τις δύο περιοχές.
Το βασικό αστικό κέντρο των χωριών της Ολύτσικας ήταν τα Γιάννινα, αντίθετα από τα υπόλοιπα χωριά, που είχαν περισσότερες επαφές με την Παραμυθιά. Η διαφορά αυτή, ίσως λειτούργησε καταλυτικά για τον πλουραλισμό που ακόμη ανιχνεύεται στην περιοχή. Ο Παυλίδης, στο έργο του «Παροιμίαι και λαϊκά ρητά στην περιοχή Παραμυθιάς» (Αθήνα, 2007), αναφέρει χαρακτηριστικά πως η λαογραφική ενότητα Παραμυθιάς, ήταν εκτεταμένη γεωγραφικά περιοχή, η οποία περιλάμβανε συγκεκριμένα χωριά, τα οποία είχαν κοινή νοοτροπία, ήθη, έθιμα, διάλεκτο, ενδυμασία. Η ενότητα αυτή ζούσε υπό την πολιτισμική κυριαρχία της πόλης της Παραμυθιάς και τελείωνε γεωγραφικά, σύμφωνα με τον Παυλίδη, στην περιοχή «Χοχλαστή» του Λιβιαχόβου (Αγίου Ανδρέα). Θεωρούσε δηλαδή πως τα χωριά της Ολύτσικας είχαν συγγενική, αλλά όχι ταυτόσημη μουσική παράδοση με τα υπόλοιπα χωριά στη βόρεια πλευρά της Λάκκας Σουλίου.
Στίχοι του τραγουδιού:
Ανάμεσα τρεις θάλασσες,
τριανταφυλλάκι μ’ κόκκινο,
πύργος θεμελιωμένος,
νεράντζι και λεμόνι.
Κι απάνω κόρη κάθονταν,
τριανταφυλλάκι μ’ κόκκινο
και τα φλωριά αρμαθιάζει,
νεράντζι και λεμόνι.
Αρμάθιαζε, ξεαρμάθιαζε,
τριανταφυλλάκι μ’ κόκκινο,
κι εννιά αρμαθούλες φκιάνει,
νεράντζι και λεμόνι.
Τρεις – πέντε βάζει στο λαιμό,
τριανταφυλλάκι μ’ κόκκινο,
τρεις – τέσσερις στα χέρια,
νεράντζι και λεμόνι.
Έρευνα-καταγραφή:
Βασίλης Διαμάντης, Δημήτρης Τάσσης
Μάιος 2024
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 
Σχολιάστε