ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Νικόλαος Τσάτσης

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Αφού τελείωσαν οι εορτασμοί, οι πανηγυρικοί λόγοι και οι παρελάσεις, είναι ευκαιρία να αναλογισθούμε πως φθάσαμε στον ελληνοιταλικό πόλεμο και η χώρα βρέθηκε αναμεμιγμένη στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο του οποίου τις συνέπειες πληρώσαμε πολύ ακριβά. Οι εκκρεμότητες, που άφησε πίσω του ο πόλεμος αυτός θα μας ταλαιπωρούν και για τις επόμενες δεκαετίας.

Φαίνεται σήμερα ακατανόητο πως μια χώρα με διάχυτο δημοκρατικό πνεύμα που διαπερνά κάθε πτυχή της κοινωνικής της ζωής, με ευφυείς, καλλιεργημένους και δημιουργικούς ανθρώπους, με μοναδική συμβολή στο Ευρωπαϊκό Πολιτισμό από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα ξεκίνησε έναν πόλεμο σε μια γειτονική χώρα με την οποία την συνέδεαν πανάρχαιοι φιλικοί δεσμοί, αμοιβαία εκτίμηση και μεγάλη κοινότητα αντιλήψεων σε αναρίθμητα πεδία. Επιπλέον η θάλασσα που μας χωρίζει και η έλλειψη χερσαίων συνόρων λογικά εκμηδένιζε κάθε πιθανή εδαφική διαφορά. Επικαλούμεθα έτσι πολύ επιπόλαια το ιδιότυπο καθεστώς του Μ. Μουσολίνι σαν πολύ βολική και εύκολη ερμηνεία.

Δυστυχώς, για την χώρα μας η Ιταλία υπήρξε για πολλές δεκαετίας ο κακός δαίμονας και η παρουσία της ανιχνεύεται πίσω από πολλές αποτυχίες της χώρας μας και εθνικές καταστροφές. Το συμφέρον και η στενοκέφαλη ιδιοτέλεια κάνει καλόκαρδους και πολιτισμένους να μεταμορφώνονται στην πρώτη ευκαιρία σε άρπαγες και καταστροφείς. Η πορεία της γειτονικής μας χώρας είναι χαρακτηριστική της πολιτικής της ισχύος στις διεθνείς σχέσεις που ακολουθούν, όπου και όποτε τους παίρνει , τα σύγχρονα κράτη. Δυστυχώς, ένα παρόμοιο κράτος, η Ιταλία, βρέθηκε στον δρόμο μας αρκετές φορές.

Η Ιταλία, όπως και η Γερμανία έφθασαν στην εθνική ολοκλήρωση με την δημιουργία ενιαίου κράτους πριν απο 150 περίπου χρόνια (1860-1870 η πρώτη, 1871 η δεύτερη). Όμως, οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες είχαν ήδη προλάβει να υφαρπάξουν και να διανείμουν μεταξύ τους τα πλέον πλούσια και ελκυστικά των υπερποντίων εδαφών της υδρογείου. Η άφιξη των νεοφερμένων που απαιτούσαν το δικό τους μερίδιο έφερε και τις συγκρούσεις των δύο παγκοσμίων πολέμων.

Η γειτονική Ιταλία για την οποία είναι το θέμα μας εισήλθε στην παγκόσμια κονίστρα με αδέξια λαιμαργία. Επιτέθηκε (1895-96) στην ξεχασμένη Αιθιοπία με αποτέλεσμα να υποστεί παγκόσμιο εξευτελισμό, με την απρόσμενη ήττα της. Απτόητη συνέχισε με αλυτρωτικές αξιώσεις στην Κορσική, Σαβοϊα, Ίστρια, Δαλματία και στα ελληνικά Επτάνησα επικαλούμενη την Ενετική Περίοδο κατοχής και την πολιτιστική επιρροή της στην περιοχή (χρησιμοποιώντας και το παράδειγμα του Ζακύνθιου ποιητή στην ιταλική γλώσσα Ούγου Φώσκολου).

Σημείωσε κάποια επιτυχία με την καταρρέουσα Οθωμανική αυτοκρατορία από την οποία απέσπασε το 1911 την Λιβύη και τα (ελληνικά) Δωδεκάνησα. Μετά τους βαλκανικούς πολέμους έθεσε βέτο στην ενσωμάτωση των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου. Υποχώρησε μονον όταν έγινε δεκτό το αίτημα της για δημιουργία Αλβανικού κράτους που περιέλαβε και ιστορικές περιοχές με συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς. Ακολούθησε μια περίεργη (και γεωπολιτικά παράλογη) συμμαχία με Γερμανία και Αυστροουγγαρία για να την εγκαταλείψει την κρίσιμη στιγμή και να εισέλθει με κάποια καθυστέρηση στον Α΄παγκόσμιο πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.

Με την ευκαιρία της αδράνειας που επέδειξε η χώρας μας εξ΄αιτίας του εθνικού διχασμού έθεσε στρατιωτικό πόδι στην Αλβανία και προέβη σε προσωρινή κατοχή της ελληνικής Ηπείρου (για την οποία σχεδόν κανείς μας σήμερα δεν είναι ενήμερος). Κατόρθωσε όμως, με τον τρόπο αυτό να κατοχυρώσει και να σταθεροποιήσει τα θεωρητικά μέχρι τότε σύνορα του νεοπαγούς Αλβανικού κράτους που πλέον ισχύουν μέχρι σήμερα.

Με το πέρας του πολέμου διαφώνησε σχεδόν με όλους για τις διευθετήσεις και τις διεθνείς συνθήκες που ακολούθησαν. Ο τότε πρωθυπουργός της Ιταλίας Ορλάντο με την ακατανόητη (για τους άλλους) συμπεριφορά του υπήρξε αντικείμενο πρώιμων ψυχαναλύσεων. Να αναφερθεί με την ευκαιρία οτι και οι προηγηθέντες πρωθυπουργοί Κρίσπι και Τζολίττι απολαμβάνουν παρόμοια μεταχείριση απο τους ειδικευμένους στην ψυχολογία.

Στην συνέχεια η Ιταλία στράφηκε με όλη της την ζηλόφθονη μοχθηρία εναντίον της Ελλάδος. Στην αρχή επέβαλε άτυπο ναυτικό αποκλεισμό εμποδίζοντας την αποβίβαση του ελληνικού στρατεύματος στην Σμύρνη. Στην συνέχεια εγκατέλειψε για χάρη του Κεμάλ τα αποικιακά της όνειρα στην Μ.Ασία αποσυρόμενη, μεσούσης της Μικρασιατικής Εκστρατείας, απο την Λυκία. Στην συνέχεια, υποστήριξε με κάθε υλικό και διπλωματικό μέσο, αυτό που θα κατέληγε στην καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Το 1923, μετά το φόνο του στρατηγού Τελλίνι, βομβάρδισε και κατέλαβε προσωρινά την Κέρκυρα (ένα γεγονός που σπανιότατα αναφέρεται). Έθεσε το Αλβανικό κράτος υπό στενή εποπτεία και λίγα χρόνια πριν την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου το προσάρτησε και τυπικά. Επιτέθηκε απρόκλητα στην χώρα μας και μεθόδευε την ενσωμάτωση των Ιονίων και της Ηπείρου στο κράτος της. Σχεδίαζε δε παράλληλα την ίδρυση ανεξάρτητου ¨πριγκηπάτου¨ στήν Πίνδο. Επιπλέον έκανε όνειρα για ενοποίηση των Κυκλάδων, Σάμου και Κρήτης στα Δωδεκάνησα ως υπερπόντιας ιταλικής επαρχίας. Από τις ανεδαφικές αυτές φαντασιώσεις απέμεινε σαν ειρωνικό επιμύθιο η επιγραφή «Mare Nostrum» στα τείχη του φρουρίου της Πρέβεζας.

Μετά τον πόλεμο πολύ λίγα είναι γνωστά για τις μηχανορραφίες της Ιταλικής Διοικήσεως (πιθανότατα κατόπιν συνενοήσεως με την Τουρκία) για την καταστροφή των εγγράφων και χαρτών που αφορούν την οριοθέτηση των Δωδεκανήσων και των βραχονησίδων που συμπεριλαμβάνονται. Πολλοί αναφερόμενοι στην πολιτική της σύγχρονης Ιταλίας σε επιμέρους θέματα και στους πολιτικούς της εκπροσώπους (πχ ντε Μικέλις, Έμμα Μπονίνο, Φεντερίκα Μογγερίνι) που δεν συνάδει με το διάχυτο πνεύμα φιλίας μεταξύ των δύο χωρών, καταφεύγουν στην πρόχειρη αιτιολογία μιας συμπλεγματικής συμπεριφοράς.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν οτι η Ιταλία υπήρξε, από της ιδρύσεως της ο μοιραίος γείτονας, με πολύ αρνητική συμβολή στην πορεία της χώρας μας μέχρι και τις πρόσφατες δεκαετίες. Αν έλειπε από την γεωγραφία και την σύγχρονη ιστορία μας, η χώρα μας θα είχε πιθανότατα αποφύγει σειρά καταστροφών με αποκορύφωμα την δίνη του Β΄Παγκοσμίου πολέμου και την επακολουθείσα καταστροφική δεκαετία της Κατοχής και του Εμφυλίου. Η Ιταλία, όπως και ο Ιανός των Ρωμαίων έχει δύο πρόσωπα, Σε μάς έχει κατά καιρούς δείξει και τα δύο. Του καλόβουλου γείτονα και του κακού δαίμονα.