Τσαμαντιώτες στην Αμερική το 1909, Οι με αριθμό 1,2,3,4 είναι Κωτσαίοι, Κώστας, Γιάννης, Δημήτρης και Αλέξης
Αναφορές των Μέσων στους Ελληνοαμερικανούς του 1914
05 Αυγούστου 2023
ludlow
Η προσωπική μας ζωή είναι το άθροισμα των συλλογικών επιλογών. Ωστόσο, κατά κάποιο τρόπο, όταν διαβάζουμε για την ιστορία των Ελλήνων στις Ηνωμένες Πολιτείες, μας προσφέρεται μόνο ένα εξαιρετικά περιορισμένο φάσμα των αποδεκτών ενεργειών των Ελλήνων στις σχέσεις τους με τους νέους Αμερικανούς γείτονές τους. Ελάχιστες αναφορές ξεφεύγουν από το κυρίαρχο πλέον μοντέλο «αγώνας και επιτυχία» που εφαρμόζεται σήμερα σχεδόν σε καθετί που γράφεται για τις εμπειρίες των Ελλήνων στη Βόρεια Αμερική. Πώς αλλιώς, λοιπόν, μπορούμε να κατανοήσουμε την Ελληνοαμερικανική Ιστορία;
Προτείνω να εξετάσουμε πώς οι ζωές και οι πράξεις των Ελλήνων μεταναστών στη Βόρεια Αμερική ήταν συχνά μια άμεση απάντηση στις νέες μορφές της τεχνολογίας της πληροφορίας. Τα αναδυόμενα λαϊκά Μέσα Ενημέρωσης της περιόδου 1880-1920 δεν τυγχάνουν σχεδόν καθόλου προσοχής στη μελέτη των Ελληνοαμερικανών, παρά μόνο στο πεδίο του ηχογραφημένου ήχου. Αλλά, τότε, όλες οι εθνικές ομάδες θα έβλεπαν τις μουσικές τους παραδόσεις να προωθούνται στοχευμένα από τις δισκογραφικές εταιρείες που παρήγαγαν το νεότερο τότε τεχνολογικό θαύμα – τους δίσκους 78 στροφών και τα συνοδευτικά τους πικάπ.
Τι γίνεται με τους Ελληνες που παρουσιάζονται στο νέο τότε μέσο του κινηματογράφου; ’Η πιο απλά, πώς περιγράφονταν οι Ελληνες στον ημερήσιο Τύπο; Απροσδόκητα, οι εφημερίδες αποτελούν κεντρικό μέσο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πρόσφατα αφιχθέντες Ελληνες προβάλλονταν στον υπόλοιπο Κόσμο. Αυτό οφείλεται στις υπηρεσίες τηλεγραφημάτων, οι οποίες αποτελούσαν την αιχμή του δόρατος της τεχνολογίας όταν οι νεοαφιχθέντες Ελληνες έφταναν στις αμερικανικές ακτές. Οποιαδήποτε εφημερίδα σε οποιοδήποτε μέρος της Βόρειας Αμερικής μπορούσε να εγγραφεί στις διάφορες υπηρεσίες τηλεγραφικών ειδήσεων που ήταν διαθέσιμες από όλη τη χώρα. Κατά συνέπεια, ο μέσος αμερικανικής καταγωγής πολίτης στις πιο απομακρυσμένες τοποθεσίες μπορούσε να διαβάσει για τις νέες αφίξεις Ελλήνων, συχνά χωρίς τη δυνατότητα να συναντήσει ποτέ κάποιον.
Το γεγονός ότι αυτοί οι ίδιοι οι πρώτοι Ελληνες αποτέλεσαν κάποτε στόχο για το κοινό των νέων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης φαίνεται να είναι εντελώς έξω από το πεδίο ενδιαφέροντος των σύγχρονων συγγραφέων και ερευνητών. Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ των πρώτων παρουσιάσεων των Ελλήνων στον δημόσιο Τύπο ή ακόμη και στο νέο μέσο των κινηματογραφικών ταινιών, μπορούμε να δούμε όχι απλώς την προσοχή στην Ελλάδα αλλά και στους Ελληνες στις αμερικανικές ακτές. Ως παράδειγμα, ας εξετάσουμε εν συντομία τις μορφές μικτών μέσων που προβάλλονταν ευρέως στη Βόρεια Αμερική κατά τη διάρκεια του 1914.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι επέφεραν όχι μόνο ιδιαίτερη προσοχή στις ειδησεογραφικές αναφορές για τη συγκεκριμένη σύγκρουση, αλλά, δεδομένης της μεταβαλλόμενης τεχνολογίας της εποχής, και διάφορες κινηματογραφικές παρουσιάσεις. Η «Σπαρτιάτισσα» («The Spartan Girl»), μια κινηματογραφική ταινία του 1914, γυρισμένη στην Ιταλία, είναι η πρώτη μας αναφορά. Ακολουθεί ένα εκτενές απόσπασμα όπως δημοσιεύεται στο περιοδικό «Moving Picture World»: «Η Ελενα, μια Ελληνίδα, που περνάει τις διακοπές της στην παραλία μαζί με τη μικρή ξαδέρφη Μαίρη, έχει πάρει μια βάρκα με κουπιά και έχει πάει για σκιτσογραφία, έχοντας επιλέξει ένα προνομιακό σημείο πάνω σε έναν μεγάλο βράχο σε μικρή απόσταση από την ακτή. Ο Αλί Μπέη, ένας Τούρκος στρατιωτικός ακόλουθος που υπηρετεί στην Αθήνα, έχει γοητευτεί από την ομορφιά της Ελένης. Τις ακολουθεί μέχρι την ακτή και περιμένει υπομονετικά την επιστροφή τους, όταν βλέπει με τρόμο ότι η βάρκα έχει παρασυρθεί και η παλίρροια ανεβαίνει γρήγορα. Κρούει αμέσως τον κώδωνα του κινδύνου και βουτάει στο νερό για να τις σώσει. Μετά από απεγνωσμένη πάλη καταφέρνει να τις βγάλει στην ακτή με ασφάλεια. Η Ελενα ερωτεύεται τον Τούρκο αξιωματικό, προς μεγάλη δυσαρέσκεια του πατέρα της. Μετά από πολλές διαφωνίες ο πατέρας της την υποχρεώνει να παντρευτεί τον Χουμερόκι, έναν Ελληνα αξιωματικό, αν και είναι ερωτευμένη με τον διασώστη της, τον Τούρκο Αλή Μπέη.
«Μερικούς μήνες αργότερα κηρύσσεται πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Σημαντικά πολεμικά έγγραφα βρίσκονται στην κατοχή του συζύγου της Ελένης και ο Τούρκος αξιωματικός έχει λάβει εντολή να τα αποσπάσει. Κλείνει ραντεβού με την Ελενα για να τη συναντήσει τη νύχτα στον κήπο του σπιτιού της. Εδώ εκμεταλλεύεται την αγάπη της γι’ αυτόν, απειλώντας να αυτοπυροβοληθεί αν δεν δεχτεί να του εξασφαλίσει ένα αντίγραφο αυτών των εγγράφων, πράγμα που καταφέρνει ενώ ο σύζυγός της κοιμάται, και του τα παραδίδει. Ο Χουμερόκι έχει διαταχθεί να πάει στο μέτωπο. Η Ελενα νιώθει τύψεις… Οδηγεί στο τουρκικό αρχηγείο αποφασισμένη να δει και να πείσει τον εραστή της, τον Αλή Μπέη, να μην κάνει χρήση των εγγράφων που έθεσε στην κατοχή του.
«Ενώ περιμένει να τον δει, κρυφακούει ότι γίνονται συνεννοήσεις που τη βεβαιώνουν ότι έχει ήδη γίνει χρήση των εγγράφων και ότι ο ελληνικός στρατός θα υποστεί σίγουρα ήττα. Συνειδητοποιεί ότι μπορεί να σώσει την κατάσταση και στέλνει αμέσως τον μπάτλερ να φέρει μια γερή ποσότητα δυναμίτη, την οποία τοποθετεί στη βάση ενός από τους πυλώνες μιας μεγάλης γέφυρας, πάνω από την οποία πρέπει να περάσουν οι Τούρκοι για να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους, ανατινάζοντας έτσι τη γέφυρα πάνω από την οποία κάλπαζε ο εραστής της επικεφαλής του τουρκικού ιππικού. Η γέφυρα πέφτει, παρασύροντας άνδρες και άλογα. Η Ελενα τραυματίζεται θανάσιμα και οι Ελληνες αξιωματικοί την καλύπτουν με τη σημαία, ενώ η ετοιμοθάνατη ηρωίδα συγχωρείται από τον σύζυγό της, στον οποίο έχει εξομολογηθεί τα πάντα».
Στο «With the Greeks on the Firing Line», το ντοκιμαντέρ του 1914 που γυρίστηκε από τον Ρόμπερτ Σβόμπταλερ (Robert Schwobthaler), έχουμε μια ακόμη περίπτωση της ελληνοαμερικανικής παρουσίας στα αναδυόμενα Μέσα Ενημέρωσης («Newark Evening Star», 26 Ιανουαρίου 1914). Στη Νέα Υόρκη, «χιλιάδες Ελληνες σε μια τοπική κινηματογραφική προβολή στάθηκαν στις θέσεις τους και φώναξαν ‘Ζήτω!’… όταν οι Εύζωνες, το ρωμαλέο τάγμα του ελληνικού πεζικού περνούσε παρελαύνοντας σε μια συγκλονιστική ταινία που τραβήχτηκε κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου» (Democratic Banner (OH) 10 Φεβρουαρίου 1914). Ανάμεσά τους ήταν και ο Δημήτρης Ορφάνης (Dimitri Orfanes), ένας έμπορος φρούτων.
Το άρθρο συνεχίζει: «‘Κωνσταντίνε!’ φώναξε δυνατά ο Δημήτρης… καθώς αναγνώρισε τον αδελφό του… Τελικά, κοντά στο τέλος της ταινίας, ο αδελφός εξαφανίστηκε».
«Βλέπει τον αδελφό του να πεθαίνει σε μια κινηματογραφική μάχη», είναι ο τρόπος με τον οποίο περιγράφεται η αναγνώριση και η κραυγή του Ορφάνη σε κυριολεκτικά δεκάδες εφημερίδες σε όλη τη χώρα («Madison Daily Leader», 13 Φεβρουαρίου 1914). Το έτος 1914 δεν ήταν απλώς η ημερομηνία κυκλοφορίας αυτών των δύο ταινιών. Ηταν επίσης η εποχή για πολλές ακόμη αναφορές εφημερίδων για τους Ελληνοαμερικανούς.
Ο Πόλεμος των ανθρακωρυχείων του Κολοράντο ήταν μια μεγάλη εργατική εξέγερση στο νότιο και κεντρικό μέτωπο του Κολοράντο από τον Σεπτέμβριο του 1913 έως τον Δεκέμβριο του 1914. Ο Λούης Τίκας (κατά κόσμον Ηλίας Αναστάσιος Σπαντιδάκης (Elias Anastasios Spantidakis)) ήταν ο επικεφαλής του στρατοπέδου Ludlow των απεργών ανθρακωρύχων. Σε όλες τις περιγραφές που έχω συναντήσει για την απεργία του 1914 ο Τίκας εμφανίζεται ως ο μοναχικός ήρωας. Δεν αρνούμαι τον ρόλο αυτού του ανθρώπου σε αυτά τα ιστορικά γεγονότα, αλλά υπήρχαν πολλοί άλλοι που συμμετείχαν στα μακρά και ιστορικά σπουδαία γεγονότα που, συνολικά, συνθέτουν αυτή τη ιδιαίτερη στιγμή της αμερικανικής εργατικής ιστορίας.
Οι Νικ Τόμικ (Nick Tommick) και Νικ Λονπάκης (Nick Lonpakis), ταυτοποιήθηκαν ως δύο Ελληνες που κατά την ίδια περίοδο της ένοπλης δράσης του Αγώνα του Ανθρακα στο Κολοράντο, είχαν «πέσει στις μάχες γύρω από το Αγκιλάρ» («El Paso Herald», 27 Απριλίου 1914). Αναφέρονται επανειλημμένα στις ειδησεογραφικές αναφορές όχι μόνο σχετικά με αυτή την ιστορική εργατική διαμάχη, αλλά και σε κάθε ρεπορτάζ για τις κηδείες του Λούη Τίκα.
’Η τι γίνεται με τον γκάνγκστερ με έδρα το Σικάγο, γνωστό στον δημόσιο Τύπο απλώς ως «Σάφο ο Ελληνας» (Saffo the Greek). Το 1914, διάφορες ειδησεογραφικές αναφορές περιγράφουν τη συμμετοχή του Σάφο σε μια άγρια ανταλλαγή πυροβολισμών σε μια αγροτική καλύβα κοντά στη λίμνη Σίνταρ της Ιντιάνα, («Day Book (Chicago)», July 24, 1914.
Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα για την ελληνοαμερικανική ιστορία αν μας επιτρέπεται μόνο μια μονταρισμένη εκδοχή του συλλογικού μας παρελθόντος;
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 
Σχολιάστε