ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Κοινωνική, πολιτική και οικονομική δημοκρατία – Ριζοσπαστική Αριστερά και Αναρχία – Η ανηθικότητα της αριστερής και αναρχικής πρακτικής: «ο σκοπός αγιάζει τα Μέσα» – Ο αριστερός αρχηγισμός – Τα ριζοσπαστικά Αριστερά Κινήματα «Δεν Πληρώνω» και Καταλήψεις

Γιώργος Μαστορίδης

      Τι είναι η Σοσιαλδημοκρατία και η Ριζοσπαστική Αριστερά; Οι ριζοσπάστες είναι ή μπορούν να γίνουν σοσιαλδημοκράτες; Τι είναι ο Δημοκρατισμός (αγγλ. Republicanism, γαλλ. Repuplicanisme, γερμ. Demokratismus) και ο Ριζοσπαστισμός (αγγλ. Radicalism, γαλ. Radicalisme, γερμ. Radikalismus); Συγκρίνοντας ιδεολογικά τα δύο πολιτικά ρεύματα στο δημοκρατικό πλαίσιο   του σεβασμού των βασικών κανόνων της ανθρώπινης και πολιτικής συμβίωσης αξίζει να αναγνωριστούν οι διαφορετικές και ανταγωνιστικές πεποιθήσεις των (σοσιαλ)δημοκρατών και ριζοσπαστών στη σύγχρονη εποχή. 

      Με την πάροδο του χρόνου αλλάζουν οι εποχές, αλλάζουν και οι ιδέες, ανανεώνονται και οι πολιτικές δυνάμεις. Ο  Ιστορικός Τόνι Τζαντ (Tony Judt) διατύπωσε την άποψη ότι το δίπολο Δεξιά – Αριστερά έπαψε πλέον να υπάρχει, από τότε που η μεν Δεξιά ενστερνίστηκε την αξία του κοινωνικού κράτους, η δε Αριστερά αποδέχτηκε την αξία του κέρδους. Σήμερα, στην παγκόσμια πολιτική σκηνή ανταγωνίζονται τα πολιτικά ρεύματα του Δημοκρατισμού και του Ριζοσπαστισμού. Ο πολιτικός όρος ριζοσπαστισμός υποδηλώνει πολιτικές αρχές επικεντρωμένες στην αλλαγή των κοινωνικών δομών με τη χρήση βίας. Ιστορικά, έχει αναφερθεί αποκλειστικά στη ριζοσπαστική αριστερά και σπανίως στην ακροδεξιά. Η εξαίρεση είναι στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Ριζοσπαστισμός ονομάζεται και Αντιδραστισμός, περιλαμβάνει τόσο την ριζοσπαστική Αριστερά όσο και τη ριζοσπαστική Δεξιά. Ο Δημοκρατισμός δηλώνει αφενός την πίστη στα δημοκρατικά ιδεώδη, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη, αφετέρου την επιδίωξη αλλαγών και μεταρρυθμίσεων με τη χρήση διαλόγου. Η (σοσιαλ)δημοκρατική ιδεολογία είναι διαλεκτική, διαλλακτική, συνεργατική. Παλαιότερα ο ριζοσπάστης θεωρούνταν επαναστάτης, διαφωτιστής, ανανεωτής, αναμορφωτής. Σήμερα, στις αναπτυγμένες δημοκρατίες θεωρείται και είναι Αντιδραστικός και Αντιμεταρρυθμιστής.

     Η σύγκρουση του κοινωνικού δημοκρατισμού (σοσιαλδημοκρατίας) με τον Αριστερό ή Δεξιό Ριζοσπαστισμό αναδεικνύει και στη χώρα μας σημαντικές διαφορές σε πρακτικά ζητήματα: κοινωνικά, ιδεολογικά, οικονομικά και πολιτικά. 

1. Κοινωνική Δημοκρατία

 «Η δημοκρατία δεν πρέπει να είναι θεσμός που εξυπηρετεί συμφέροντα και αποκοιμίζει συνειδήσεις, αλλά ε ρ γ α λ ε ί ο  επιβολής της θέλησης των πολλών»,      δήλωνε στις 25 Νοεμβρίου 2017, ο αρχηγός των συνασπισμένων ριζοσπαστών (ΣΥΡΙΖΑ). Η αντίληψη ότι η δημοκρατία είναι εργαλείο και μάλιστα «εργαλείο επιβολής της θέλησης των πολλών», είναι η πιο ανατριχιαστική εκδοχή της τυραννίας. Εάν, δηλαδή, οι πολλοί αποφασίσουν ότι θα εκτελούνται αυτοί που είναι «μειοψηφία»  ή έστω όσοι έχουν ύψος π.χ. πάνω από ένα και ογδόντα, η απόφαση αυτή θα ισχύσει, επειδή αποφάσισε η πλειοψηφία; Έτσι εξηγούνται όλες οι ανοησίες, τις οποίες εκτοξεύουν οι Συνασπισμένοι Αριστεροί Ριζοσπάστες κατά των δημοκρατικών νόμων και των συνταγματικών θεσμών, οι  οποίοι περιστέλλουν τον αυταρχισμό και την απολυταρχία της πλειοψηφίας. 

2. Αριστερά και Αναρχία

     Διαχρονικά, η σχέση της Αριστεράς και με την Αναρχία είναι πολυκύμαντη, σχέση οργής ή στοργής. Η Δημοκρατική Αριστερά είναι αντίθετη με τις ριζικές αλλαγές, ενώ η Ριζοσπαστική Αριστερά βλέπει μια σειρά καταστροφών και ερειπίων και έχει φιλική διάθεση για τον αναρχισμό από τη σκοπιά της ριζικής άρνησης κάθε λογής εξουσίας. Σε μεγάλο τμήμα των Ριζοσπαστών κυριαρχεί το ιδεολογικό αίτημα της απαλλοτρίωσης, όπως στην αναρχική σκέψη και δράση. Κοινό γνώρισμα επίσης της αριστερής και αναρχικής θεωρίας είναι η πρακτική να χρησιμοποιείται κάθε μέσο ηθικό ή ανήθικο μέσο για την επίτευξη του κομματικού σκοπού. Σήμερα βεβαίως, είναι διάχυτη η απορριπτική προδιάθεση της κοινωνίας απέναντι στον αναρχισμό των απαλλοτριωτών.

3. Αριστερός αρχηγισμός

      Ο αρχηγισμός σε ένα κόμμα τείνει να παραμερίσει την ίδια την ιδεολογία, τις αξίες της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ισότητας. Η αρχηγολατρεία εμπνέει τη συμπεριφορά και καθοδηγεί τις πράξεις των μελών και υποστηρικτών ψηφοφόρων του σύμφωνα με το είδωλο του αρχηγού που έχει πάντα δίκιο. Η οποιαδήποτε αμφισβήτηση του αρχηγού αποτελεί ταμπού. Δεν είναι τυχαίο ότι στα αρχηγικά πολιτικά κόμματα, εάν και όταν υπάρξει εξκλογική διαδικασία, το ψηφοδέλτιο είναι μονοπρόπωπο. Είναι αναπόφευκτη απόρροια της ιδεολογίας του ριζοσπαστικού αρχηγισμού.

4. Προστασία των ατομικών ελευθεριών

      Οι ατομικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα απορρέουν από την ίδια την ανθρώπινη φύση. Θεωρούνται και είναι απαραβίαστα, έχουν καθολική ισχύ και είναι ανεξάρτητα της εθνικότητας, της φυλής ή της θρησκείας ενός ανθρώπου. Παραδείγματα τέτοιων δικαιωμάτων, τα οποία πρέπει να γίνονται σεβαστά, είναι το δικαίωμα στη ζωή, στη μετακίνηση, στην κατοχή περιουσίας. Δεν είναι δυνατόν για παράδειγμα η πλειοψηφία μιας κοινωνίας να αποφασίσει να στερήσει τη ζωή ενός ανθρώπου ή μιας μειοψηφικής ομάδας. Ομοίως, δεν μπορεί να του στερήσει το δικαίωμα της μετακίνησης ή της κατοχής περιουσίας.

     Η προστασία των λίγων από τους πολλούς είναι βασικό και στοιχειώδες χαρακτηριστικό γνώρισμα της σύγχρονης δημοκρατικής ιδεολογίας. Η πλειοψηφία στη δημοκρατία αρκείται να επιβάλει την άποψή της στα αμφισβητούμενα θέματα και όχι να εκμηδενίζει τα ατομικά και συλλογικά δικαιώματα της μειοψηφίας, τα οποία στα δημοκρατικά πολιτεύματα κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα και τους Νόμους.

5. Αντικοινωνικά Ριζοσπαστικά Κινήματα

   Η λέξη ριζοσπαστισμός και το επίθετο ριζοσπαστικός δηλώνουν την δυναμική ενός κόμματος ή μιας ιδεολογίας που αμφισβητεί την moderatio (έλεγχο)  του συστήματος, στο οποίο ανήκει. Ειδικότερα, οι ριζοσπάστες αρνούνται και παραβιάζουν τους ισχύοντες κανόνες δικαίου. Απολαμβάνουν όλα τα αγαθά του συστήματος και ταυτόχρονα ως αντισυστημικοί επιδιώκουν την ανατροπή του.  Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα Ριζοσπαστικά Αριστερά Κινήματα «Δεν πληρώνω» και οι Καταλήψεις, τα οποία ασφαλώς δεν είναι φιλοπρόοδα, αλλά αντικοινωνικές κομματικές απάτες, πολιτικές ατιμίες και εγκληματικές αγυρτείες. Ακόμα χειρότερα, οι ριζοσπάστες υποκρίνονται δημαγωγικά ότι είναι κοντά στον λαό, συμπάσχουν με τον λαό και ως εκ τούτου έχουν το ηθικό δικαίωμα να υποκινούν σε εξέγερση. 

6. Δημιουργική συμμετοχικότητα και δημοκρατικότητα

Στη δημοκρατία οι πολλοί δεν θεωρούνται ούτε είναι «μάζα». Στη δημοκρατική κοινωνία οι πολίτες, δηλαδή άνθρωποι με ελεύθερη βούληση και ατομικές ελευθερίες, συμμετέχουν στα κοινά ενεργά και δημιουργικά, θέλουν κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, φιλοδοξούν να προκόψουν και προσδοκούν σε καλύτερη παιδεία και οικονομία. Δεν θέλουν η οικονομία να κινείται ταξικά και ριζοσπαστικά, ούτε να ζουν με επιδόματα. Θέλουν δημιουργία πλούτου, κοινωνική ηρεμία και δίκαιη ανακατανομή. Αυτή είναι η ουσία της μακράς πορείας της δημοκρατίας ακόμα και σε δυσκολίες όπως ο πόλεμος, η πανδημία και η κλιματική κρίση.

7. Ριζοσπαστικότητα, εξτρεμισμός και τρομοκρατία

 Ο ριζοσπαστισμός σήμερα έχει συνδεθεί επανειλημμένα με αριστερές και δεξιές ιδεολογίες (η  Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση είναι πρόγονος της Νέας Δημοκρατίας). Πρόσφατα στην Ευρώπη ο όρος ριζοσπαστικοποίηση (radicalization) αποτελεί κεντρικό ζήτημα και χαρακτηρίζει συνήθως εκτός από τον πολιτικό ριζοσπαστισμό και τον ισλαμικό τζιχαντισμό. Το ενδιαφέρον των μελετητών  εστιάζεται στον προσδιορισμό των παραγόντων και των μηχανισμών που οδηγούν από τη θεωρητική ριζοσπαστικότητα στον βίαιο εξτρεμισμό και την  τρομοκρατία.

    Συμπερασματικά, ο δημοκρατισμός, η δημοκρατική ιδεολογία, όχι μόνο σέβεται τους βασικούς κανόνες της ανθρώπινης και πολιτικής συμβίωσης  αλλά συμβάλλει στην εξελικτική βελτίωσή τους. Οι δημοκρατικοί πολίτες σκέπτονται και δρουν διαλεκτικά και συμφιλιωτικά τόσο στα εθνικά κράτη όσο και μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, οι ριζοσπάστες  θεωρώντας την κοινωνία συνολικά ως άβουλη «μάζα» ενεργούν βίαια και διχαστικά, περιφρονούν τις δημοκρατικές αξίες και αδυνατούν να βιώσουν, όπως οι (σοσιαλ)δημοκράτες, τον πατριωτισμό του κοινού καλού.

Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου  2022                          www.politistikomellon.eu/2020