ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ

Πολιτικός ορθολογισμός – Το κομματικό και πελατειακό

συμφέρον τυφλώνει και αποδυναμώνει το κοινωνικό σύνολο- Δεν

υπάρχουν δεξιά και αριστερά προβλήματα, παρά μόνο προβλήματα

 που πρέπει ν’ αντιμετωπιστούν (Τόνι Μπλερ)

Γιώργος Μαστορίδης

      Η κατανόηση ενός φαινομένου είναι απαραίτητη για την αντιμετώπισή του. Τι είναι λοιπόν ο λαϊκισμός; Γιατί θεωρείται αντικοινωνικός και αντιδημοκρατικός; Ποια η σχέση του με την αλήθεια και το ψέμα, τη δημαγωγία και την προπαγάνδα, τη δημοκρατία και τον πολιτισμό; Η αμφισβήτηση της έννομης τάξης και η διαπαιδαγώγηση των νέων στην πολιτική ανυπακοή αποτελούν βασικές μεθόδους του ριζοσπαστικού λαϊκισμού- ποπουλισμού; Ομολογημένος ή ανομολόγητος στόχος του είναι η ανατροπή του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος;

     Σύμφωνα με την ακραία αρνητική εκδοχή του ο λαϊκισμός έχει άμεση σχέση με την προπαγάνδα. Στηρίζεται στην εσκεμμένη ανειλικρίνεια, π.χ. στη διάδοση κάποιου θέματος, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Επίσης, ο λαϊκιστής πολιτευτής θέτει σκοπίμως ψευτοδιλήμματα, όπως λύκος ή πρόβατο, εχθρός ή φίλος, πλούσιος ή φτωχός, ταραξίας ή φιλήσυχος. Συγγενής έννοια είναι και η δημαγωγία, η κολακεία δηλαδή των αδυναμιών και ελαττωμάτων του λαού, γενικά η υιοθέτηση θέσεων και τάσεων που τον ευχαριστούν και απαντούν στο συναίσθημά του χωρίς να τον ωφελούν ή/ και μακροπρόθεσμα να τον βλάπτουν.

      Είναι γνωστές οι παραβατικές και αντικοινωνικές πρακτικές: «όλοι στους δρόμους»,  «όλοι μαζί μπορούμε να ανατρέψουμε την πολιτική των μνημονίων». Οι ριζοσπάστες λαϊκιστές πίστευαν και εξακολουθούν να πιστεύουν, και προφανώς αυτό διδάσκουν με λόγια και πράξεις, ότι βγαίνοντας στους δρόμους μπορεί κανείς να λύνει οικονομικά προβλήματα, όπως για παράδειγμα να συνεχίσει να παίρνει δανεικά και αγύριστα. Αδυνατούν να κατανοήσουν ότι στην εποχή του διαδικτύου η συνεχής χρήση της ντουντούκας στη διαδήλωση ως μόνιμου μονολογικού επικοινωνιακού εργαλείου, χωρίς κοινωνικό διάλογο με επιχειρήματα και παραδείγματα,  είναι όχι μόνο εντελώς ξεπερασμένη αλλά και βαθύτατα αντικοινωνική και αντιδημοκρατική.

     Τα ηθικά και πολιτικά γνωρίσματα, τα οποία συνθέτουν την πολιτική των λαϊκιστών και την πελατειακή σχέση κομματικού καθεστώτος και ψηφοφόρων,  είναι γνωστά και κοινά σχεδόν σε όλες τις κοινωνίες:  μίσος, εχθρότητα, ψεύδος, συκοφαντία, απάτη, φιλαυτία, εγωκεντρισμός, αυταπάτη, αλαζονεία, υποκρισία, στρεψοδικία, βία. Συγκροτούν ένα πολιτικό δεκάλογο γνωρισμάτων και σχετικών τεχνασμάτων στον ακτιβισμό των λαϊκιστών.

1. Αμοραλισμός, «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»

 Η ανηθικότητα των λαϊκιστών εκφράζεται ακόμα και με βία είτε λεκτική είτε φυσική, σύμφωνα με την άποψη του Λένιν ότι «στην πολιτική, ηθική δεν υπάρχει, υπάρχει μόνο σκοπιμότητα». Δεν αναγνωρίζει άλλες αξίες εκτός από τις «επαναστατικές» και κυρίως αρνείται τη χρησιμότητα του δημοκρατικού διαλόγου  (Bandiera rossa, Avanti popolo, Εμπρός Λαέ, όλοι στους δρόμους).

2. Τυχοδιωκτισμός

  Ο ριζοσπαστικός τυχοδιωκτισμός διακρίνεται για την  έλλειψη δημοκρατικού και κοινοβουλευτικού ήθους. Βρίσκει έδαφος στην αμάθεια, την ημιμάθεια και στην ρηχότητα της σκέψης. Αντλεί δυνάμεις από τη λαϊκή δυσαρέσκεια σε εποχές κρίσης, όπως η σημερινή, δικαιολογεί αυταρχικές συμπεριφορές και ερωτοτροπεί με αντιδημοκρατικές εκτροπές. Προκειμένου να εμφανιστεί ως σωτήρας, επενδύει πολιτικά στον λαϊκό συναισθηματισμό και τον πολιτικό ανορθολογισμό εκφράζοντας έτσι την πολιτική του ευτέλεια και την πλήρη θεσμική αδιαφορία για το κοινωνικό συμφέρον.

3. Δολιότητα, φαρισαϊσμός, υποκρισία  και στρεψοδικία

Είναι δυνατόν μια αστυνομική επιχείρηση εναντίον συμμοριών του χειρότερου ποινικού δικαίου να χαρακτηριστεί ως «επιχείρηση αυταρχισμού και κατατρομοκράτησης των φοιτητών»; Δεν αποτελεί στρεψοδικία και κομματικό λαϊκισμό, ο οποίος χρησιμοποιεί ως µέσο τη διασπορά ψευδών ειδήσεων, την παραπληροφόρηση και την προπαγάνδα; Ο σύγχρονος  κοινοβουλευτισμός έχει καμιά πολιτική σχέση με όπλα, ναρκωτικά, ληστείες, διαρρήξεις, εκφοβισμούς, με την άμεση ή έμμεση κομματική υπόθαλψη του οργανωμένου εγκλήματος;

4. Συνωμοσιολογία                                    

Για τους ποπουλιστές πάντα «οι άλλοι» έχουν την εξουσία, ολιγάρχες, μιντιάρχες, διαπλεκόμενοι καπιταλιστές. Αυτό συμβαίνει ακόμη και όταν κερδίσουν τις εκλογές και βρεθούν στην κυβέρνηση. Δεν διστάζουν υποκριτικά να καλέσουν τον λαό να διαδηλώσει κατά της «εξουσίας των άλλων» και κατά της πολιτικής που οι ίδιοι εφαρμόζουν! Δηλητηριάζουν την κοινωνία με μίσος και μοχθηρία κατά των αντιπάλων.  

5. Υποσχεσιολογία

 Προεκλογικά μοιράζουν αφειδώς υποσχέσεις και υποστηρίζουν ότι θα κάνουν τον λαό να αισθάνεται υπερήφανος. Υπόσχονται στους πάντες τα πάντα και μετεκλογικά διευκρινίζουν εντελώς αδιάντροπα και αναξιοπρεπέστατα πως τελικά χρειάζονται περισσότερο χρόνο, για να υλοποιήσουν τις υποσχέσεις. Και, στην προσπάθεια να ικανοποιήσουν ένα μόνο μέρος από την υποσχεσιολογία, αυξάνουν τη λαϊκή φορολογία.

6. Ψευδοανθρωπισμός, πολιτική αισχροκέρδεια

Τυραννόψυχοι «ανθρωπιστές», αυτή η μάστιγα!  Αγαπάνε τους φτωχούς τόσο πολύ, ώστε στην πράξη θέλουν να τους πολλαπλασιάσουν. Άλλωστε ο λαϊκισμός οφείλει την πολιτική ύπαρξή του στους φτωχούς.

7. Εχθροπάθεια και δαιμονοποίηση των αντιπάλων

Κατασκευάζουν εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς, οι οποίοι ευθύνονται για όλα τα δεινά. Χαρακτηριστική είναι η σχετική δήλωση του αρχηγού των συνασπισμένων ριζοσπαστών Αριστεράς και Δεξιάς, ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ: «Κάποιοι Ελληνες δεν είναι και τόσο Ελληνες. Αυτοί που μας κυβερνούν» (21.2.2012).

8. Διχαστική πολιτική

Χωρίζουν τους πολίτες σε «πατριώτες» και «προδότες». Ό, τι κακό συμβαίνει στη χώρα οφείλεται στους «προδότες». Δεν μπορούν να κατακτήσουν την εξουσία και να να κυβερνήσουν, εάν πρώτα δεν διχάσουν τον λαό και δεν τον χωρίσουν σε δυο στρατόπεδα, «ή εμείς ή αυτοί».

9. Αντικαπιταλισμός

Οι λαϊκιστές αποτρέπουν τους επενδυτές να επενδύσουν, διότι καχύποπτα και συνωμοσιολογικά και ανορθολογικά βλέπουν συνεχώς συμφέροντα, τα οποία δεν σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας ή που παραβιάζουν τους νόμους. Ισχυρίζονται ότι βάζουν ένα τέλος στη «λεηλασία» του φυσικού πλούτου και του «ξεπουλήματος» της κρατικής περιουσίας, χωρίς όμως κατ’ ανάγκη να το εννοούν.

10. Υποβάθμιση των δημοκρατικών θεσμών: ο λαός είναι ο μοναδικός θεσμός

Οι ριζοσπάστες λαϊκιστές ανέρχονται στην εξουσία με δημοκρατικές διαδικασίες ως θαυματοποιοί αλλά στη συνέχεια, όπως για παράδειγμα ο Χίτλερ και οι Μποσελβίκοι, παραμερίζουν τους δημοκρατικούς θεσμούς με τον απόλυτο έλεγχο της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας. Θεωρούν ως δεδομένο ότι είναι οι μόνοι που μπορούν να ερμηνεύσουν και να εκφράσουν αυτά που πραγματικά θέλει, πιστεύει και έχει ανάγκη ο λαός. Άλλωστε ο ποπουλισμός δεν πιστεύει στην εναλλαγή της εξουσίας.

     Η κοινωνική απαξίωση του λαϊκισμού δεν πραγματώνεται βεβαίως με τον αντιλαϊκισμό αλλά με τον δημοκρατικό διάλογο και τον πολιτικό ορθολογισμό, με επιχειρήματα και συγκεκριμένα παραδείγματα. Και είναι αισιόδοξο το γεγονός ότι η κοινωνία, όπως δείχνουν τα ερευνητικά αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, σε μεγάλη πλειοψηφία απαξιώνει και αποδοκιμάζει τη στενή κομματική θεώρηση και την πολιτική αναλήθεια. Η μόνη βιώσιμη πολιτική επιλογή για το μέλλον είναι η αλήθεια.

      Όσοι  πολίτες και πολιτικοί αγαπούν πραγματικά και όχι εικονικά τη δημοκρατία, αντιλαμβάνονται ως κυρίαρχο διακύβευμα την προστασία της, σε μια εποχή που πλήττεται καθημερινά αφενός από την πολλαπλή κρίση και αφετέρου από τον αδίστακτο κομματικό λαϊκισμό. Με  σεβασμό στους θεσμούς,  δίχως ψηφοθηρική λογική ή μικροπολιτική σκοπιμότητα, μακριά από την τοξικότητα και τις ύβρεις, επιλέγουν συνειδητά μια πολιτική αξιοπιστίας, σοβαρότητας και ειλικρίνειας.  Μια  πολιτική προσέγγιση, η οποία μπορεί και πρέπει ν’ αποτελεί πυξίδα για το παρόν και το μέλλον, διότι η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες αποτελεί θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος. 

    Συμπερασματικά, ο λαϊκισμός είναι εχθρός του δημοκρατισμού  και του πολιτισμού. Στην κοινωνία, όπως υποστήριξε ο Τόνι Μπλερ, «δεν υπάρχουν δεξιά και αριστερά προβλήματα, παρά μόνο προβλήματα, τα οποία πρέπει ν’ αντιμετωπιστούν» ενωτικά. Το κομματικό και πελατειακό συμφέρον τυφλώνει και αποδυναμώνει το κοινωνικό σύνολο. Οι κομματικοί αρωγοί των  μπαχαλάκηδων εχθρεύονται τον πολιτικό ορθολογισμό,  αντιπολιτεύονται τις δημοκρατικές αξίες και ουσιαστικά αντιμάχονται τις αγωνιστικές προσπάθειες των πολιτών για μια σύγχρονη δημοκρατική παιδεία και πολιτεία.

Παρασκευή, 7 Οκτωβρίου  2022                            www.politistikomellon.eu/2020