Απ΄τα Λαζαρούδια στη Λεπτοκαρυά
(απο ανάρτηση του Θανάση Πέτρου)
Archive for Απρίλιος, 2016
Απ’ το προπασχαλινό Φιλιατιώτικο παζάρι
Άν η μέρα ξεκινάει με χαμόγελα, όλα παν΄καλά- η ευτυχία δεν κρύβεται στα παπούτσια…
καλός καιρός, καλό παζάρι- είχε ομορφιά και χάρη…
και άλλα χαμόγελα, φιλιατιώτικα…
σαν πολύ φορτώθηκε η κυρά Θοδώρα- μήν έρθει ο Γιάννης;
παρών κι ο Γιάννη Πάστας…
λες να’ρθει η Μαίρη απ’ τη Ρόδο;
παρών κι ο Αντρίγιας ο αντριωμένος της Μουργκάνας…
τα ξαδέρφια ψάχνουν στα περίεργα…
ε, είχε καιρό να γίνει, να δούμε ένα πολιτικό πρόσωπο στο Φιλιάτι χωρίς να ‘χουμε εκλογές, ο φίλος και συμμαθητής Νίκο Τσώνης- πρώην Νομάρχης…
να βάλουμε και κανέναν εργαζόμενο του Παζαριού, όπως τους Παπαδαίους απο την Πέρδικα με τα ωραία Όσπρια
και τον Φίλιππα… που βοηθάει σε όλη τη μεταφορά!
άντε και μια με τα όμορφα τριαντάφυλλα και τα άλλα τα…λουλούδια μας!
ΤΣΑΜΑΝΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1930…
το ρεπορτάζ είναι απο την εφημερίδα ¨ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ¨του 1931, η φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή- προπολεμική
ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΣΑΜΑΝΤΑ
Τα χιόνια του, – Τα Χριστούγεννα στον Τσαμαντά. – Γλέντι και κέφι πέρα για πέρα. Μια βραδιά στου κ. Λαγού. – Όργανα κρασί, τραγούδι. – Χαρτοπαιξία και… έρως. Νίτσος και περίπατος. – Νίτσος και «Θεσπρωτία».
ΤΣΑΜΑΝΤΑ! Ένα κομμάτι από τας Άλπεις. Ενσφηνομένο εις τους πρόποδας κυκλοτερούς οροσειράς χιονοσκεπούς μοιάζει σαν αμφιθέατρο με κάτασπρες από πεντελικό μάρμαρο κερκίδες Απαράλλακτο Αβερώφιο Στάδιο αν ισοπεδώσης την εδαφική ανωμαλία του. Δεν μπορεί να πει κανείς πως έχει κάτι το ιδιαιτέρως γραφικόν, πάντως παρουσιάζει κάποια μεγαλοπρέπεια με όλην του την ταχύτητα. Αι δε γιορτές εδώ περνούν κάποιο μυστικισμό ανάλογο από τα Χριστούγεννα των βορείων κλιμάτων που λείπει μονάχα το Χριστουγεννιάτικο δέντρο και φιόρντ…..
Εφέτος ο χειμώνας είναι αγριώτερος. Βροχές και κακό. Παρ’ όλο όμως τούτο καθ’όλο το διάστημα των εορτών επεκράτησε γενική ευθυμία και κέφι που οφείλεται εν μέρει και στην ευπορία των κατοίκων που ξενιτεύονται σ’όλα τα μέρη και περισσότερο στην Αμερική.
ΕΓΙΝΑΝ πολλά γλέντια, κυρίως σε χώρους κλειστούς, το σπουδαιότερο όμως έγινε το βράδυ της 2ης Γενάρη υπό τύπων εσπερίδων στο σπίτι του Ν. Λαγού.
Από νωρίς είχαν συγκεντρωθή πολλοί κάτοικοι γυναίκες και άντρες που χώριζαν οι πρώτες με τις γραφικές τους στολές και ανάμεσα στους οποίους ξεχώριζαν ακόμη ο γιατρός κ. Π. Ζωΐδης μετά τις κυρίας του και της κόρης του, ο κ. Μ. Λαγός μετά της κυρίας του, οι διδάσκαλοι Ευάγγελος Κονιδάρης , Πηνελόπη Μανωλάτου, Βασ . Μαλάμης μετά της κυρίας του, ο κ. Μεταξάς βοηθός του κ. Ι. Φωτόπουλου επιθ. Δημ. Εκπαιδέυσεως , ο κ. Σκαρλάτος, ο κ. Γ. Μπίτζας μετά της κυρίας του και άλλοι πολλοί.
Θέσιν ορχήστρας επήχαν εγχώρια μουσικά όργανα που επιδέξιοι οργανοπαίχτες σκόρπιζαν ακράτητο ενθουσιασμό. Παρετέθησαν διάφοροι εκλεκτοί μεζέδες και το γλυκύτατο κρασί που έρεε άφθονο έτερπε το λαρύγγι για να βγη ζωντανότερο το τραγούδι. Κι έτσι σχηματίστηκε ένα περιβάλλον γιομάτο θαλπωρή και κατάνυξι. Το γλέντι βάσταξε ως τα μεσάνυχτα οπότε ο καθένας απεχώρησε με τις καλύτερες εντυπώσεις κουκουλωμένος στη χοντρή του σάρπα, κόκκινος – κόκκινος , μια από το κρασί και μια από το άγριο τσούξιμο της παγωνιάς.
ΕΚ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥ το γλέντι συνεχιζότανε και σε άλλα σπίτια τα δε καφενεία είτανε γιομάτα από κόσμο μέρα και νύχτα και είχαν μεταβληθή σε μικρά παραρτήματα Μόντε Κάρλο που δοκιμαζότανε η τύχη του καθενός με όλων των ειδών τα παιχνίδια.
Πολλοί εκέρδισαν ,σημαντικά μάλιστα άλλοι δε δεν ηυνοήθησαν από την τύχη στα χαρτιά μεταξύ των οποίων και ο παρεπιδημών , λόγω των εορτών διακεκριμένος συγχώριός μας κ. Αθ. Κίτσος, δικηγόρος. Ας είνε όμως και οι τελευταίοι έφυγαν με την ευχαριστημένοι με την απατηλή ευχάριστη ελπίδα πως κέρδισαν στην….αγάπη! Να το πιστεύσουμε άραγε ως προς τον αγαπητόν μας κ. Αθ. Κίτσο… που έχασε στα χαρτιά; ….
Δεν έχουμε αντίθετες ενδείξεις!
ΖΩΗΡΟΣ και πάντα σφριγηλός ο φίλτατος λόγιος κ. Ν. Νίτσος παίρνει κάθε απομεσήμερο τον περίπατό του που είνε ένας, απαραίτητος όρος στο κανονισμένο εγγλέζικο δρομολόγιο της ζωής του σαν σοφός ερημίτης που τον απεκάλεσεν ο πολύς Χρηστοβασίλης.
Τώρα ανοίγεται μπρος του και νέα ευχάριστη γι’αυτόν ασχολία να δείξει τον απαράμιλο και γλαφυρό χρωστήρα του γράφοντας στην αγαπητή «Θεσπρωτία» συντρέχοντας την ευγενή προσπάθεια του Διευθυντού της εις την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του πολύπαθου τόπου μας. Κι ας είναι βέβαιος ο κ. Νίτσος πως θα διαβάζεται με βουλιμία.
ΑΝΤΑΙΟΣ
Φιλιάτες 1930, ένα ιστορικό ρεπορτάζ
(κατα τα φαινόμενα το έγραψε ο αείμνηστος Γεώργιος Βουγίδης- δημοσιογράφος και συγγραφέας και αφορούσε τον εαυτό του- πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του ¨ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ¨ το 1930).
ΕΝΤΥΠΩΣΕΙΣ ΞΕΝΗΤΕΜΕΝΟΥ
ΤΟ ΦΙΛΙΑΤΙ
Άλλοτε και τώρα. – Το αυτοκίνητον δ’ αντικατάσταση του ψαρή. – Αντικαθίσταται το καλντερίμι. – Το καφενεδάκι του κ. Ζώτου και η Γηρομεριάτικη Γκορτζά. – Τα Τραπεζιτικά και Εμπορικά καταστήματα Φιλιατών. – Η κίνησίς του, τα δημόσια γραφεία του, «ανάθεμά σε Ξενιτειά…..»
Χρόνια πολλά πέρασαν αφότου καβαλάρης στο ψαρή άτι άφηνα την ηπειρώτικη γη της ιδιαίτερης Πατρίδος μου της Τσαμουργιάς , το Φιλιάτι, για να ριχτώ, για τη βούκα της φαμελιάς μου και τη δική μου, σ’ ένα αγώνα σκληρό στη Μαύρη Ξενιτιά!
Πέρασαν χρόνια και καιροί, έσβησαν Βασίλεια και ανέλαμψαν άλλα καινούργια και μέσα στην κινηματογραφική αυτή παρέλαση των Εξουσιών δεν έμεινεν ατάραχο και τω Φιλιάτι.
Άλλο ψαρή άτι με γυρνάει τώρα ξανά καβαλάρη από τον ίδιο δρόμο που ενώνει το Φιλιάτι με τη Σαγιάδα και πλάι από τον δρόμο που όλο και φτιάχνεται και που το αυτοκίνητο σε λίγο θα διαλαλή με το κλάξον την πρόοδο και τον πολιτισμό και που θα κάμη ιστορική περιγραφή τον ψαρή όπως απαράλλαχτα στην εμφάνισι του πλοίου έγινε κι ο Ρόβας με το καραβάνι του.
Είναι βράδυ κι είναι ώρα πολλή που ο Ήλιος έδυσε κι απλώνει η νύχτα γύρω το μαύρο της σκοτάδι. Κι όμως ευρίσκομαι μπρος σ’ εκπληκτικό φαινόμενο. Όσο νυχτώνει και περισσεύει το σκοτάδι στην ολόγυρα φύση τόσο δυναμώνει το πλούσιο ηλεκτρικό φως που λούζει το Φιλιάτι. Ηλεκτροφωτισμένο το Φιλιάτι; Τρίβω τα μάτια μου και συγκεντρώνω πάνω στα χέρια μου το φως για να βεβαιωθώ αν….. βλέπουν και δεν με γελούν τα μάτια μου. Βλέπουν και παραβλέπουν και δεν με γελούν τα μάτια μου και είναι αλήθεια ότι το Φιλιάτι έχει φωτισμό ηλεκτρικό και πρώτης δυνάμεως μάλιστα, χάρη στο επιχειρηματικό πνεύμα του κ. Χρήστου Επικουϊλου. Και, δάκρυ χαράς κυλίστηκε χαρούμενο από το ηλεκτρικό φως, κι αυλάκωσε το μάγουλό μου.
Και πόσας προόδους και μεταβολάς δεν έκαμε ακόμη το Φιλιάτι από τότες που έφυγα εως τώρα που ξαναγυρίζω; Αφήνω κατά μέρος το γεγονός της μεταπολιτεύσεως. Την εξουσιακή αυτή μεταβολή την είχα κάμη στο νου μου από κείνα τα χρόνια κι έτσι τώρα δεν μου ‘καμεν εντύπωσι ο χωροφύλακας που αντικατέστησε τον τσαρταμά κι ούτε ο Έπαρχος που πήρε τη θέσι του Καϊμακάμη και ο Ειρηνοδίκης του Κατή Εφέντη.
Εντύπωσι μούκαμε μεγάλη και ξεχωριστή το καλτερίμι που πήρε μαζί του την κάποια του γραφικότητα και χάθηκε από το πρόσωπο της Φιλιατιώτικης γης για να σκυροστρωθή σε λίγο και χαθή κι η σκόνη που έκαμε το καλοκαίρι αγνωρίστους τους κατοίκους κι εύρησκε λόγους να κομπάζη ο κ. Σωτηρίου που αντιστεκόνταν ως πληροφορούμαι, εις την καταδίκην του καλτεριμιού κι επέμενε να το κλείσουνε στο…. Μουσείο!
Είναι πουρνό-γλυκοχάραμα της άλλης μέρας και πίνω τον καφέ μου στο εξωχικό καφενεδάκι του κ. Ζώτου κοντα στις Κογγέλες. Και καρφώνεται υγρό το διή μου πάνω στο βουνό, στην όμορφη και τρελή Γηρομερίτικη Γκορτζιά , όπου και τα περίφημα νερά της που θέλουν να φέρουν στο Φιλιάτι και φτερουγίζει εκεί, και κάνει εκεί, αετός, μύριους κύκλους ο λογισμός μου κι αναπτερώνει γλυκά κομμάτια της ζωής μου εις γλέντια και τραγούδια και ψήσιμο βυζανιάρικων αρνιών με φίλους και σταυραδερφούς στα μικρά διαλλείματα του πολυτάραχου βίου μου. Και θα έμνησκα στη θέσι μου σκλάβος στις αναμνήσεις και την έκτασι της ψυχής μου αν ωρισμένη εργασία δεν μ’ έφερνε προς την Αγορά.
Και μου κάμουν εντύπωσι και τα ξεχωρίζω ως την διαμαντόπετρα στ’ ολόχρυσο δαχτυλίδι τ’ ακόλουθα καταστήματα, τους μεγάλους αυτούς σταθμούς της προόδου και της εξελίξεως της πόλεως που έχει τη φιλοτιμία να τραβάη προς αυτήν βήμα γλήγορο και σταθερό. Το υποκατάστημα της Τραπεζικής Αθηνών που διευθύνουν οι κ. κ. Αναστάσιος Σωτηρίου και Σ. Βιτάλης . Το κατάστημα των αδελφών Σταύρου και Γεωργίου Κοτσώνη που ξεφορτώνει καράβια τα εμπορεύματά του από τας πηγάς και που έχει την αντιπροσωπεία της Εμπορικής Τραπέζης. Μα και η Αγροτική Τράπεζα και η Εθνική έχουν κάθε συμφέρον να κάμουν υποκαταστήματα στο Φιλιάτι. Η τελευταία μάλιστα η Εθνική έπρεπε το είχε ιδρύση από πολλού διότι η Τσαμουργιά ταξειδεύεται και στέκεται καλά στην Αμερική. Το ζήτημα αυτό θα μας απασχολήση ιδιαιτέρως.
Ας μου επιτρέψη και ο διευθυντής της Θεσπρωτίας να ξεχωρίσω και τα καταστήματά του το Τυπογραφείο και το Βιβλιοχαρτοπωλείο του και μάλιστα το πρώτο από το οποίο καθε εβδομάδα θα ξεπετιέται όμορφη στο γράψιμο και λαχταριστή στην ύλη η «Θεσπρωτία» μας. Η εκπολιτιστική του προσπάθεια των εξυψώνει μεγάλως και είναι το Φιλιάτι υπερήφανο και η συγκίνησις του πραγματική διά το τολμηρόν και εξυπηρετικόν διά τον πολύπαθον αυτόν τόπον έργον του.
Μου είναι αδύνατον ν’αναφέρω και τόσα άλλα καταστήματα , εμπορικά του οι φιλοπρόοδοι και φιλότιμοι διευθυνταί των εξύψωσαν εις περιωπήν καταστημάτων μεγαλουπόλεων.
Μαζί με των υψηλών των σκοπών να μορφώσουν διαπαιδαγωγήσουν και καταρτίσουν επαγγελματικώς ώριμα και ικανά διά την βιοπάλιν τ’ απόκληρα και τα ορφανά παιδιά της επαρχίας Φιλιατών και άλλων γειτονικών περιφερειών δίνουν σημαντικήν κίνησιν εις την Αγοράν τα δύο Οικοτροφεία Αρρένων και θηλέων. Και είναι άξιος της ιδιαιτέρας τιμής και λατρείας δια των οποίων περιβάλλεται ο κ.Θ. Θεοδωρίδης , τμηματάρχης του Υπουργείου Πρόνοιας , όστις εσφυρηλάτησε την ίδρυσίν τους.
Εντός ολίγου θέλει τεθή και ο θεμέλιος λίθος καλλιμαρμάρου Νοσοκομείου υπέρ του οποίου ζωηρός ο συναγερμός των κατοίκων και αίσιος η ευγνωμοσύνη των προς τον συλλαβόντα την μεγαλεπίβολον ιδέαν της ιδρύσεως του κ. Π. Μπέμπην, επάξιον αντιπρόσωπον της επαρχίας εν τη Άνω Βουλή. Αλλά και ο ζήλος η ενεργητικότης του Επάρχου κ. Ευστρ. Αθανασάκου όπως ο υπέρ του Νοσοκομείου έρανος λάβη πανεπαρχιακόν χαρακτήρα και αποβή αντάξιος της σκοπιμότητος του έργου εξετιμήθη δεόντως.
Είναι περιττόν να εξαιρούμεν την συμβολήν του Νοσοκομείου, πέραν του κύκλου της φιλανθρωπίας, και εις την ζωήν της Αγοράς.
Με ανυπομονησίαν αναμένει το Φιλιάτι την αποπεράτωσίν της προς τον λιμένα Σαγιάδος αμάξιτης οδού προσδοκούν ζωηροτέραν την εμπορικήν κίνησιν.
Εκείνο όμως που θα κάμη το Φιλιάτι κυριολεκτικώς αγνώριστο από εμπορικήν ευρωστίαν είναι η σύνδεσίς του με το Πωγώνι διά οδού αμαξιτής, διερχομένης του Τσαμαντά.
Η λεγεων των δημοσίων υπαλλήλων (και έχομεν εις τω Φιλιάτι : Επαρχείον, Ειρηνοδικείον , Υποδιοίκησιν Χωροφυλακής, Ταμείον, Επιθεώρησιν Δημ. Εκπαιδεύσεως , Οικονομικήν Εφορείαν, Ταχυδρομείον και Τηλεγραφείον , Δασοκομείον και Δασαρχείον , Γραφείον Εποικισμού , Σχολεία Μέσης και Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και Οικοτροφεία κτλ.) δίδει εις την Αγοράν πολλήν ζωήν και όψιν πόλεως πολιτισμένης εν συνδυασμώ με τα τοπικά στοιχεία.
Και περιβεβλημένος το χακί κόσμος δεν είναι ολίγος στο Φιλιάτι που είναι έδρα Τάγματος.
Γυρίζω δεξιά και αριστερά , τρελλός από τη χαρά μου κι’ ευφραίνεται το μάτι μου θωρώντας και θωρώντας. Ζητώ πληροφορίας για το ένα, για το άλλο- και κάθε πληροφορία που παίρνω , προσθέτει ενθουσιασμό στον ενθουσιασμό μου.
Και θέτω τώρα στον εαυτό μου το ρώτημα : Θα μπορέσω άραγε να ζήσω του λοιπού στον τόπο μου;
Και κρίνοντας απ’όσα είδαν τα μάτια μου και βλέποντας την διαφορά και την πρόοδο που έκαμε στα τελευταία χρόνια το Φιλιάτι και πιστεύοντας εις την ολοκλήρωση της ατομικής προσπάθειας και την συνταντηληψιν της Κυβερνήσεως που επίλεκτο μέλος της ο αρχηγός της Ηπειρώτικης Ομάδος κ. Δ. Νότη Μπότσαρης , υπουργός των νομικών εις του οποίου το ενδιαφέρον χάρις έγιναν τόσες προτιμήσεις για την επαρχίαν μας και την Ηπειρο εν γένει ως προς τους δρόμους πήρα την απόφασι να ζήσω στο Φιλιάτι στην ονειρεμένη μου Πατρίδα, κοντά στο πανώρηο χωριό μου, ανάμεσα στους δικούς μου.
Ανάθεμά σε Ξενιτειά
Μαζί με τα καλά σου…
ΘΕΣΠΡΩΤΟΣ
Φιλιάτες 15-12-1930
Αναμνήσεις απ’ τις Γυμναστικές επιδείξεις
Ονομάζομαι Θόδωρος Ευθυμιάδης. Το 1958-1961 πήγα στο Γυμνάσιο (παράρτημα) Φιλιατών. Σ’αυτό το διάστημα ασχολήθηκα με τον μαθητικό αθλητισμό και συγκεκριμένα με το άλμα εις ύψος, όπου και διακρίθηκα τοπικά αλλά και στα Φαιάκεια στην Κέρκυρα και στους λαϊκούς αγώνες Παραμυθιάς καταλαμβάνοντας πάντοτε την πρώτη θέση. Γυμναστής μου ήταν ο εξαιρετικός γυμναστής Λίντας, ο οποίος θυμάμαι πού μού ‘λεγε ότι ποντάρει σε σίγουρο άλογο! Γυμνασιάρχης ήταν ο μαθηματικός Τράντας, Πειραιώτης και …ολίγον μάγκας..Επίσης θυμάμαι πολλούς συμμαθητές(Κουφάλας κ.α ) αλλά θα μού μείνει αξέχαστος ο Καλαμπάκας γιατί πάντοτε τον έτρωγα στα άλματα. Στους Φιλιάτες έκανα καλούς φίλους, αλλά και πρωτοχτύπησε η καρδιά μου… Πάντοτε σκέφτομαι τα εφηβικά μου χρόνια στο Φιλιάτι με τις καντάδες μας στις «Κογκέλες» παρέα με το Μυγδάλη.
Ευχαριστούμε τον αγαπητό Θόδωρο και μακάρι να μας στείλει κι άλλες αναμνήσεις και φωτογραφίες… για να τον πείσουμε αναρτήσαμε τις παρακάτω που πρέπει να είναι απο εκείνα τα χρόνια
Λαμπρή και με παλμό η παρέλαση της Ομογένειας στην 5η Λεωφόρο της Νέας Υόρκης (βίντεο)
Η 5η Λεωφόρος της Νέας Υόρκης αντηχούσε από τα εμβατήρια, τις ιαχές και τα συνθήματα υπέρ της Ομογένειας, της Ελλάδας, της Κύπρου και των εθνικών θεμάτων, τα οποία αναφωνούσαν οι χιλιάδες των ομογενών που παρέλασαν με υπερηφάνεια και αξιοπρέπεια. Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Μπιλ Ντε Μπλάσιο εμφανώς συγκινημένος από τον ενθουσιασμό των ομογενών φώναξε «Σήμερα είμαστε όλοι Ελληνες».
Ο καταγάλανος ουρανός γινόταν ένα με τις γαλανόλευκες σημαίες που είχαν τοποθετηθεί στις κολώνες της Con Edison και στα δέντρα και τα λάβαρα τα οποία κρατούσαν οι ομογενείς από την τριπολιτειακή περιοχή.
Η διοργάνωση της δεξίωσης πριν την παρέλαση στο ιστορικό ξενοδοχείο «Πλάζα» συνέβαλε στην επιμήκυνση της παρελάσεως σε τέσσερα επί πλέον τετράγωνα και τράβηξε το ενδιαφέρον των τουριστών και των Νεοϋορκέζων που με σύμμαχο τον καλό καιρό είχαν ξεχυθεί στους δρόμους και στα πάρκα.
Τα χορευτικά, τα οποία είχαν συγκεντρωθεί από νωρίς στην πλατεία μπροστά στο ξενοδοχείο «Πλάζα», δημιουργούσαν μια ανεπανάληπτη εορταστική ατμόσφαιρα και προμήνυαν τη μεγάλη γιορτή του Ελληνισμού της Αμερικής.
Μάλιστα, ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και οι άλλοι τελετάρχες, καθώς και ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Δημήτριος έκαναν λόγο για μια από τις πιο επιτυχημένες παρελάσεις των τελευταίων ετών.
Το Άγημα των Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς, όπως και τα προηγούμενα χρόνια κέντρισε το ενδιαφέρον των ομογενών και των Αμερικανών οι οποίοι καθ’ όλη την διαδρομή τούς επευφημούσαν και προσπαθούσαν με τις φωτογραφικές μηχανές, τις βιντεοκάμερες και τα κινητά τους τηλέφωνα και τα ipad να τους απαθανατίσουν.
Τα πεζοδρόμια από την 63η μέχρι και την 67η Οδό όπου ήταν η εξέδρα των επισήμων ήταν ασφυκτικά γεμάτα από ομογενείς και άλλους Νεοϋορκέζους που είχαν έρθει για να παρακολουθήσουν την παρέλαση. Οι ηγέτες της Ομοσπονδίας και της Επιτροπής Παρελάσεως απέδωσαν το γεγονός στην άρτια προετοιμασία της παρελάσεως, στους τελετάρχες, ενώ υπενθύμισαν ότι η παρέλαση είναι υπόθεση ολόκληρης της Ομογένειας. Ολο το τετράγωνο μεταξύ της 63ης και 67ης Οδού και Ανατολικά της 5ης Λεωφόρου μέχρι και τη Λεωφόρο Παρκ είχε κατακλυστεί από τους ομογενείς που ανέμεναν να παρελάσουν.
Οι Σύλλογοι, οι κοινότητες, τα σχολεία, τα χορευτικά, οι ομοσπονδίες, οι μπάντες και τα άρματα είχαν παραταχτεί στις οδούς από την 63η μέχρι και την 67η και ανέμεναν με λαχτάρα να παρελάσουν ενωμένοι με τις γαλανόλευκες και τις αστερόεσσες, καθώς επίσης και με τα λάβαρα των συλλόγων, των Ομοσπονδιών και των κοινοτήτων και να βροντοφωνάξουν «Ζήτω η Ελλάδα και η Κύπρος», «Ζήτω η 25η Μαρτίου», «Ζήτω η Ομογένεια» και «God Bless America».
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια η παρέλαση ξεκίνησε με τα αγήματα της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής της Νέας Υόρκης, του Συλλόγου Ελληνοαμερικανών Αστυνομικών και το Αγημα των Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς.
Ακολούθησε το τιμητικό τάγμα με τους τελετάρχες Κυριάκο Μητσοτάκη, Δρ. Σπύρο Σπυρέα, Τζον Σαρμπάνη και Αλεκ Σκαρλάτο, τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης Μπιλ Ντε Μπλάσιο, τον Αρχιεπίσκοπο Δημήτριο, τον αναπληρωτή υπουργό Αμυνας Δημήτρη Βίτσα, τον Επίτροπο Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα και Θέματα Αποδήμων Φώτης Φωτίου, τον γερουσιαστή Τσαρλς Σούμερ, τους ομοσπονδιακούς βουλευτές, τους πρέσβεις και γενικούς προξένους Ελλάδας και Κύπρου στην Ουάσιγκτον, στη Νέα Υόρκη και στον ΟΗΕ, και την ηγεσία της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης και την Επιτροπή Παρελάσεως.
Η φετινή παρέλαση ήταν αφιερωμένη στην 195η επέτειο της Ελληνικής Ανεξαρτησίας και στα εθνικά μας θέματα με κυρίαρχο το Κυπριακό και το Μακεδονικό.
Κάθε φορέας και κάθε άρμα προέβαλε κάτι το ξεχωριστό και μοναδικό για τον τόπο καταγωγής τους και για τα επιτεύγματά τους στην Αμερική και αποτελούσαν πολύτιμο πετραδάκι στο μωσαϊκό των θεμάτων που η Ομογένεια προβάλλει κάθε χρόνο στην 5η Λεωφόρο.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Αμερικής και τα τμήματά της προέβαλαν το ζήτημα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, ενώ η Πανηπειρωτική και οι Ηπειρώτες προέβαλαν το Βορειοηπειρωτικό και εξέφρασαν την υπερηφάνεια για την 110ετή επέτειο της ιδρύσεως του Συλλόγου Βορειοηπειρωτών «Πύρρος».
Πηγή: http://www.himara.gr
ΣΑΓΙΑΔΑ ΑΛΥΚΕΣ («μέσ’ τη μέση στο Φιλιάτι πέρασα, στη Σαγιάδα για αλάτι πήγα»).
Πότε έπαψαν να λειτουργούν… το δημοσίευσε στην εφημερίδα ¨ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ¨ ο αείμνηστος Γεώργιος Βουγίδης το 1931.
Ένας 95χρονος ακρίτας, ράφτης παραδοσιακών ενδυμασιών
Πολλές από τις ενδυμασίες είναι πιστά αντίγραφα εκείνων που φόραγαν οπλαρχηγοί του 1821, αλλά και παραδοσιακές νυφιάτικες φορεσιές διαφόρων περιοχών της Ηπείρου και ειδικά της Θεσπρωτίας.
Μία βιτρίνα, με αναρτήσεις επίκαιρων πολιτικών και θρησκευτικών σχολίων, σε γλώσσα καθαρεύουσα, μέσα στην παλιά αγορά της ακριτικής κωμόπολης Φιλιάτες Θεσπρωτίας, έγινε η αφορμή για τη γνωριμία με τον ράφτη παραδοσιακών ενδυμασιών Γεώργιο Σκάγια. Πρόκειται για άνθρωπο ανήσυχο και ευαισθητοποιημένο, που τα 95 του χρόνια δεν έχουν επηρεάσει την καλή του διάθεση για τη ζωή, την εργασία, την ιστορική έρευνα, τη συγγραφή βιβλίων και σχολίων γύρω από την καθημερινότητα και την πολιτική. Είναι ο ράφτης, ο συγγραφέας, ο μάστορας, ο τεχνίτης, ο καλλιτέχνης. Ο χώρος του δεν είναι μεγαλύτερος από 35τ.μ., έχει τον πάγκο που δουλεύει, δύο προθήκες με παραδοσιακές φορεσιές, τρεις καρέκλες και εκατοντάδες κόλλες χαρτί με σημειώσεις.
Την τέχνη του ράφτη την έμαθε από μικρός, δίπλα τον αδελφό του, ο οποίος από το 1929 είχε ραφείο στο χωριό τους, το Πλαίσιο, άλλοτε Πλεσίβιτσα, στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Το 1948, το ραφείο μεταφέρθηκε στους Φιλιάτες και εξειδικεύτηκε στις τοπικές παραδοσιακές φορεσιές. Από τότε, μέχρι σήμερα, ο κ. Γιώργος βρίσκεται καθημερινά στον ίδιο χώρο και δημιουργεί ακούραστα γιατί, όπως λένε όλοι, «έχει ακόμη νεανική ψυχή». Μάλιστα, του έχουν προσδώσει το όνομα Γιώρης.
«Είναι τέχνη, επιστήμη και κάτι περισσότερο, μεράκι. Το μεράκι το εσωτερικό, που κάνει τα έργα αθάνατα» λέει για τις χειροποίητες και χρυσοκεντημένες παραδοσιακές φορεσιές που ακόμη δημιουργεί. Πολλές ενδυμασίες είναι πιστά αντίγραφα εκείνων που φόραγαν οπλαρχηγοί του 1821, αλλά και παραδοσιακές νυφιάτικες φορεσιές διαφόρων περιοχών της Ηπείρου και ειδικά της Θεσπρωτίας. Όλες έχουν πλεκτά χρυσά κουμπιά, ενώ κάθε μία από αυτές φέρει κεντημένο το λογότυπο, «Γεώργιος Μ. Σκάγιας. Φιλιάτες, Θεσπρωτίας-Ηπείρου».
Σήμερα, εξηγεί, δεν υπάρχει η όρεξη που υπήρχε παλαιότερα, γιατί οι παραδοσιακές στολές έχουν βιομηχανοποιηθεί και οι χειροποίητες είναι ακριβές, αφού χρειάζεται περισσότερο από ένας μήνας δουλειάς στο χέρι, για την κάθε μία.«Δεν είναι ψευτοδουλειά. Κουράζει. Χρειάζεται αφοσίωση, ώστε να μην κάνεις λάθος».Οι πελάτες του είναι λιγοστοί, καθώς σήμερα οι παραδοσιακοί σύλλογοι, όπως λέει, απευθύνονται σε βιομηχανοποιημένες αγορές. Οι παραγγελίες του είναι από ορισμένους που θέλουν να αποκτήσουν παραδοσιακή φορεσιά, ως «κόσμημα» για το σπίτι τους, αλλά και από συντοπίτες του που μετανάστευσαν στην Αυστραλία και στην Αμερική.
Τα μυστικά της τέχνης, ο κ. Σκάγιας, θέλησε μαζί με τον αδελφό του να τα μεταφέρει σε γυναίκες των Φιλιατών, ώστε η παράδοση να διατηρηθεί και να διαδοθεί. Οι γυναίκες που εκπαίδευσαν ήταν πολλές, όμως το μεροκάματο δεν ανταποκρίνεται τον κόπο τους καιδεν συνέχισαν.
θυμάται ότι τις περασμένες δεκαετίες, υπήρχαν πολλοί ραφτάδες στην περιοχή.«Φτιάχναμε όλες τις στολές του Ιππικού και όλες τις νυφικές στολές της περιφέρειας. Σύγκριση με την σημερινή κατάσταση δεν υπάρχει» σημειώνει.
Το ενδιαφέρον του 95χρονου για την ιστορία και τη λαϊκή παράδοση του τόπου του είναι ιδιαίτερο, γι αυτό μαζί με τον αδελφό του, ο οποίος δεν ζει πια, πήραν την απόφαση να προσφέρουν στον Πολιτισμό της Θεσπρωτίας. Δώρισαν τοπικές ενδυμασίες στο Οικοτροφείο Φιλιατών για τα παιδιά, ενώ δημιούργησαν Λαογραφικό Μουσείο στο χωριό τους, το Πλαίσιο, με την ελπίδα ότι η προσπάθεια τους αυτή, θα βρει υποστήριξη από την Πολιτεία.
Ρωτήσαμε τον κ. Σκάγια εάν έχει οικογένεια και απάντησε: «Είμαι πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης. Δεν έχω δική μου οικογένεια. Η αποστολή μου είναι αυτή. Να δημιουργώ, να συγγράφω, να προβληματίζομαι και να προβληματίζω». Οι αναρτήσεις στην βιτρίνα του ραφείου, είναι η προσπάθειά του να επικοινωνήσει με τους συμπολίτες του και ειδικότερα με τους νέους.
«Στη σημερινή κατάσταση που βρισκόμαστε, πρέπει να είμαστε και ενήμεροι, αλλά και να προσφέρουμε. Χωρίς προσφορά δεν γίνεται. Ας μην υπολογίσουμε ότι φτάσαμε σε ηλικία μεγάλη. Γιατί η πατρίδα μας έχει ανάγκη. Να κρατήσουμε τις παραδόσεις μας, τη θρησκεία μας» αναφέρει χαμογελαστά, για να προσθέσει ότι θα ήταν καλύτερα, εάν το ραφείο του ήταν στην Αθήνα, η σε κάποια μεγαλούπολη —και όχι στην μικρή ακριτική περιοχή- γιατί πιστεύει πως εκεί το αποτέλεσμα της επικοινωνίας του, θα είχε μεγαλύτερο αντίκρισμα.
Ο κ. Γιώργος, με προτροπή του αδελφού του, ξεκίνησε την ‘Ανοιξη του 1978, στις 5 Μαΐου, όπως θυμάται, να γράφει την «Αφηγηματική Ιστορία —Πλεσίβιτσας Ηπείρου», ένα βιβλίο 300 σελίδων «για να περισωθούνε οι παραδόσεις του χωριού». ‘Αρχισε τότε να συλλέγει πληροφορίες, να εξακριβώνει γεγονότα και αναμνήσεις, από έναν κόσμο που κατάφερε να επιζήσει στην «απόμερη γωνία», που αναδείχτηκε σε μεγάλο εμπορικό κέντρο τον 19ο αιώνα, ενώ σήμερα μετρά μόνο λιγοστούς ακρίτες και παλιά πέτρινα αρχοντόσπιτα- φαντάσματα του παρελθόντος. Μεταξύ των όσων αναφέρει στο βιβλίο, που εκδόθηκε το 1979, για τις παλιές οικογένειες και τα επαγγέλματα στο κεφαλοχώρι του, περιγράφει το ιστορικό της οικογένειας Κονταξή, από την οποία ο Αλή Πασάς άρπαξε την 12χρονη Βασιλική, το 1805. Πρόκειται για ένα πεζογράφημα αφιερωμένο στην Κυρά —Βασιλική, που για τον συγγραφέα «είναι η Ζαν Ντ ‘Αρκ της σκλαβωμένης Ελλάδας».
της ανταποκρίτριάς μας Μ. Τζώρα
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΝΕΑ των ΦΙΛΙΑΤΩΝ 