Ιστότοπος για τους Φιλιατες και οχι μονο- με νέα και παλιά, ειδήσεις και σχόλια, λαογραφικά και φωτογραφικά θέματα και την εφημεριδα μας ¨τα ΝΕΑ των Φιλιατών¨ σε ηλεκτρονική μορφή


Η κοινωνική διαχείριση του ιούΤου δρος Κωνσταντίνου Δούβλη

Οι στιγμές που ζούμε είναι πρωτόγνωρες και συνάμα ιστορικές. Όσοι είχαμε την τύχη να μεγαλώσουμε και να ζήσουμε σε προηγμένες, δυτικού τύπου δημοκρατίες, δεν μπορούσαμε ποτέ να διανοηθούμε ότι θα υποστούμε τέτοιους περιορισμούς στις ατομικές μας ελευθερίες. Τουλάχιστον όχι εν καιρώ ειρήνης.

Για όλους μας η δυνατότητα να κινούμαστε ελεύθερα και να συναναστρεφόμαστε όποιον μας κάνει κέφι, είναι τόσο αυτονόητες όσο η ανατολή του ηλίου και η διαδικασία της αναπνοής. Γι’ αυτό και νιώθουμε να ασφυκτιούμε. Διότι αυτός ο ζόφος είναι και βρόγχος. Μας πνίγει.   Εξ ου και τα κρούσματα ανυπακοής.

Εντελώς συμπτωματικά (θα αποφύγω τον όρο «προφητικά», διότι δεν έχω τέτοιες ικανότητες…) σε μια διάλεξη μου προ έτους είχα αναφερθεί στην κοινωνική διαχείριση όλων των ειδών των κρίσεων.  Είχα υποστηρίξει τότε ότι ανεξαρτήτως της μορφής που κάθε φορά λαμβάνει μια κρίση (οικονομική, ιατρική κλπ.) στο τέλος της ημέρας η μοναδική μορφή που λαμβάνει είναι της κοινωνικής κρίσης.

Όπως και αν ξεκινά, με όποια αιτία και αφορμή και ασχέτως της ιδιαιτερότητας και της εξέλιξης της, η τελική διαχείριση και ενδεχομένως λύση θα προέλθει από τη διαχείριση του πλήθους το οποίο αφορά. Το οποίο πλήθος μπορεί να είναι τόσο μικρό, όπως το προσωπικό μιας εταιρίας, ή τόσο εκτεταμένο όπως το σύνολο μιας ή περισσοτέρων χωρών.

Ή ακόμα, όπως σε αυτόν τον εφιάλτη μου ζούμε ολόκληρο τον πλανήτη…

Οι φοιτητές μου είχαν παραξενευτεί με αυτή την προσέγγιση. Ορισμένοι μάλιστα αντέδρασαν. Θεώρησαν ότι γενικεύω και πως ανάλογα με την φύση κάθε κρίσης η διαχείριση γίνεται από τον  συγκεκριμένο τομέα τον οποίον αφορά. Όταν εξήγησα, αναθεώρησαν.

Ας αναλύσουμε λίγο την πανδημία του κορονοϊού που βιώνουμε. Της κωδικής ονομασίας που στοίχειωσε τις ζωές μας. Covid 19.

Η ιατρική διάσταση του προβλήματος ξεκίνησε και τελείωσε τη στιγμή που η κατάσταση «ξέφυγε» και δηλώθηκε ότι πρόκειται για έναν άγνωστο ιό για τον οποίο δεν υπάρχει εμβόλιο, ούτε θεραπεία. Τέλος. Η ιατρική θα παρέμβει ξανά όταν βρεθεί εμβόλιο ή (και) φάρμακο. (Σύντομα ελπίζουμε όλοι…).

Το μεγάλο κομμάτι του ιδιότυπου πολέμου είναι κοινωνικό. Για να μιλήσουμε ποδοσφαιρικά μιας και τόσο μας λείπει ο βασιλιάς των σπορ,  η  «μεγάλη μπάλα» παίζεται και θα παιχτεί μέχρι τέλους στη διαχείριση των κοινωνικών συνεπειών και της γενικότερης κοινωνικής διάστασης της πανδημίας.

Ας ξεκινήσουμε από τον φόβο. Ο οποίος ανάγεται σε ένα από τα αρχέγονα ένστικτα του ανθρώπου. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι ο φόβος δεν έχει απτό πρόσωπο.  Δεν υπάρχει απέναντί μας ένα λιοντάρι για να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός fight or flight. (πολέμα ή φυγε.).  Ο εχθρός είναι αόρατος.  Άοσμος και άχρωμος. Δεν έχει φυσική οντότητα. Έχουμε γαλουχηθεί να αντιμετωπίζουμε αυτό που βλέπουμε. Η αόρατη διάσταση πολλαπλασιάζει τον φόβο και η – έτσι κ αλλιώς – περιορισμένων διαστάσεων λογική μας, μας εγκαταλείπει.

Τι κάνουμε λοιπόν; Χωρίς τη δυνατότητα να δώσουμε μάχη και αφού μας εγκαταλείψουν όλα τα «φρένα» κάνουμε εφόδους στα σούπερ μάρκετ.  Πιστεύουμε πια ακράδαντα ότι λίγα πακέτα μακαρόνια, είναι η πρέπουσα απάντηση στην απειλή.

Ένα λεπτό όμως… Η συγκεκριμένη κρίση του ιού είναι πρωτοφανής. Η προαναφερθείσα παράλογη συμπεριφορά είναι επίσης πρωτοφανής; Όχι.

Έτσι ακριβώς συμπεριφερθήκαμε παλαιότερα σε μια σειρά από κρίσεις, που η φύση της μιας δεν είχε καμιά σχέση με τις άλλες.
Στο άκουσμα θερμού επεισοδίου με την Τουρκία.
Σε μεγάλους σεισμούς.
Στα capital controls του 2015.

Στο τέλος της ημέρας λοιπόν, ανθρώπους διαχειρίζεσαι και τα συναισθήματα τους. Ανεξαρτήτως κρίσης και συνθηκών. Η διαχείριση παίρνει πολλές μορφές.

Έχουμε την κρατική παρέμβαση για την κατάρρευση της οικονομίας. Ο φόβος φέρνει μέχρι πρόσφατα κραταιές εταιρίες στα πρόθυρα της καταστροφής. Ενίσχυση λοιπόν σε επιχειρηματίες και εργαζόμενους. Κοινωνική και πολιτική διαχείριση.

Αυτή την περίοδο επίσης, το κράτος κάνει αισθητή την παρουσία του μέσω  του θεσμού που βρίσκεται πιο κοντά στους πολίτες.  Την αστυνομία.

Δια της αύξησης της εμφανούς παρουσίας της, όπως σωστά αποφάσισε ο αρμόδιος υπουργός, πετυχαίνει τον περιορισμό δύο σημαντικών παραμέτρων. Από τη μια, την αποτροπή τέλεσης παραβατικών πράξεων. Είναι αποδεδειγμένο ότι σε περιόδους κρίσης, οι κοινωνικές αντιστάσεις χαλαρώνουν και τα κρούσματα παραβατικότητας αυξάνονται. Οι δε αστυνομικές δυνάμεις είναι συνήθως είτε αποδεκατισμένες (πχ. από έναν ιό σαν αυτόν που αντιμετωπίζουμε) είτε απασχολημένες. Με δεδομένο λοιπόν ότι το έγκλημα είναι κυρίως ζήτημα «ευκαιρίας» οι κακοποιοί βρίσκουν πεδίο δόξης λαμπρό. Από την άλλη, μείωση του αισθήματος της εγκληματοφοβίας.

Ανεξαρτήτως τέλεσης εγκληματικών πράξεων, το αίσθημα του  διπλού φόβου που  νιώθει ο πολίτης –ιατρικού κ ασφάλειας– μειώνεται αισθητά όταν οι κρατικοί λειτουργοί της ασφάλειας είναι σε εμφανή σημεία. Συμβολίζουν την κρατική αρωγή και την τέλεση του ύψιστου καθήκοντος μιας συντεταγμένης πολιτείας: Της προστασίας των πολιτών.

Διαχείριση όμως απαιτείται στις οικογενειακές και εν γένει προσωπικές σχέσεις του καθενός από μας. Ο αυτοπεριορισμός στις οικίες φέρνει στην επιφάνεια πολλά προβλήματα τα οποία η συνήθης ρουτίνα και  καθημερινότητα κρατάει καλά κρυμμένα.

Εντάσεις, διαφωνίες  που υπό άλλας συνθήκας θα ήταν ήσσονος σημασίας, μεγεθύνονται και γίνονται δύσκολα διαχειρίσιμες σε ένα αγχωτικό και άκρως περιοριστικό περιβάλλον.

Δε θα κλείσω το άρθρο με τις τετριμμένες ευχές. Ζούμε έναν ακήρυχτο και ιδιόμορφο πόλεμο για τον όποιο δεν ήμασταν προετοιμασμένοι.  Ούτε θα μπορούσαμε. Είναι σαν να ισχυριζόμαστε ότι θα μπορούσαμε να είμαστε προετοιμασμένοι για… εισβολή εξωγήινων. Συνέβη το απίθανο και κανείς δεν το έχει ξαναζήσει για να μας δώσει εγχειρίδιο.

Όλα τα αντιμετωπίζουμε μέρα με τη μέρα. Με όσα αποθέματα δύναμης έχει  ο καθένας. Θα πω μόνο ότι είμαστε τυχεροί που σε αυτήν την κρίση έχουμε πολιτική ηγεσία που ενεργεί με τόλμη και σύνεση. Μεγαλύτερη και από αυτή άλλων, θεωρητικά πιο προηγμένων κρατών.

Τόσο πρωτόγνωρη για τα δικά μας δεδομένα, όπως και ο ίδιος ο ιός. Ας την μιμηθούμε και ας  μην είναι αυτή η πρώτη φορά που το Κράτος ανταποκρίνεται και οι πολίτες όχι….

*Ο κ. Κωνσταντίνος Δούβλης είναι κοινωνιολόγος- εγκληματολόγος, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας της Αστυνόμευσης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ετικετοσύννεφο

Αρέσει σε %d bloggers: