Ιστότοπος για τους Φιλιατες και οχι μονο- με νέα και παλιά, ειδήσεις και σχόλια, λαογραφικά και φωτογραφικά θέματα και την εφημεριδα μας ¨τα ΝΕΑ των Φιλιατών¨ σε ηλεκτρονική μορφή


δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ- του Γ.Βουγίδη την του ’30!

ΝΙΤΣΟΣ ΝΙΚMONOGRAFIAΝικόλαος Νίτσος, 80 χρόνια από το θάνατο του

Συντάκτης της εν Κωνσταντινουπόλει εκδιδομένης Τουρκικής εφημερίδος «Ακήν» επεσκέφθη πρότινος τον συνοικισμόν των εξ’ Ιωαννίνων και της άλλης Ηπείρου ανταλλαξίμων Τούρκων. Ούτοι είναι συγκεντρωμένοι κατά το πλείστον εις το Παντείχιον, το χαριέστατον επί της Ασιατικής όχθης της Προποντίδος προάστειον της Κων)πόλεως, το οποίον κατά τους άλλοτε ευτυχείς του εν Τουρκία ελληνισμού χρόνους εχρησίμευεν ως εξοχικόν θέρετρο πολλών πλουσίων ελληνικών οικογενειών, ευρισκούσων εκεί ευάρεστον από πάσης απόψεως διαμονήν. Εκθέτων εν τη εφημερίδι του ο Τούρκος δημοσιογράφος τας εκ της επισκέψεως ταύτης εντυπώσεις του ανομολογά προς τοις άλλοις ότι εξεπλάγη δυσαρέστως ευρών τους εκεί  Τούρκους ομιλούντας γενικώς την ελληνικήν και αγνοούντας, πλην τινών εξαιρέσεων μεταξύ των ανδρών, την Τουρκικήν κατά το γνωστόν ιδίωμα της πρωτευούσης της Ηπείρου. Απορών δε διά τούτο διερωτάται πως συνέβη ώστε οι Τούρκοι, οίτινες κατώρθωσαν εις μέγα μέρος της Μικράς Ασίας να αφομοιώσουν γλωσσικώς τους Ελληνορθοδόξους, αποβάντας Τουρκοφώνους, να χάσουν οι ίδιοι την γλώσσαν των εν Ηπείρω!

Η Αθηναϊκή «Εστία» αναδημοσιεύουσα εν τω υπ’αριθ 13574 φύλλω της τας εντυπώσεις αυτάς και την απορίαν του Τούρκου δημοσιογράφου, δίδει ως εξήγησιν του παραδόξου τούτου το ότι εις τα ενδότερα της Ανατολής ανέκαθεν το ελληνικόν στοιχείον ευρίσκετο εν μειοψηφία. Κατά συνέπειαν φυσικόν ήτο να επικρατήση εκεί η γλώσσα των κατακτητών Τούρκων. Αντιθέτως εις την Ήπειρον οι Τούρκοι υπήρξαν πάντοτε εν μειοψηφία ως επυλίδες και ήτο φυσικόν ούτοι να μάθουν την γλώσσαν της πλειοψηφίας του τόπου, εν θα εγκατέστησαν.

Η εξήγησις της «Εστίας» μόνον εις το πρώτον μέρος είναι ακριβής ιστορικώς. Όντως ο μειοψήφων εν Μ. Ασία Ελληνικός πληθυσμός, ευρεθείς εν μέσω του υπερέχοντος και αριθμητικώς Τουρκικού όγκου χωρίς να παραδεχθώμεν το ανέκδοτον ότι οι κατακτηταί απέκοψαν τας γλώσσας του ενήλικος πληθυσμού των κατακτηθέντων διά να επιβάλουν την γλώσσαν των- ηνάγκασαν ως εκ των όρων του βίου του να προσεταιρισθή την γλώσσαν των Τούρκων, ήτις βαθμηδόν διά του χρόνου κατέστη πλέον μητρική του. Αλλά το δεύτερον μέρος της εξηγήσεως της «Εστίας» δεν ευοδούται ιστορικώς.

Επυλίδες Τούρκοι, εγκαταστάτες εν Ηπείρω ομαδόν, πλην τινών στρατιωτικών και των υπαλλήλων του Κράτους, οίτινες και σπανίως απέβησαν μόνιμοι κάτοικοι, δεν υπήρξαν. Οι λεγόμενοι Τούρκοι της Ηπείρου ήσαν απλούστατα Έλληνες εξισλαμισθέντες, όπως και οι της Κρήτης και άλλων μερών της άλλοτε αχανούς Οθωμαν. Αυτοκρατορίας. Ούτοι, αποτελούντες την ηθικώς σεσηπυΐαν μοίραν του δουλωθέντος Γένους, προς εξασφάλισιν γηΐνων αγαθών και προς αποφυγήν των κακώσεων, πιέσεων και της άλλης ποικίλης τυραννίας εκ μέρους των κατακτητών Μουσουλμάνων, επροτίμησαν να αποβάλωσι την θρησκείαν των πατέρων των και να μεταστώσιν εις τον Ισλαμισμόν. Διά του τρόπου τούτου έπαυσαν να θεωρούνται παρά των κατακτητών ως άπιστοι (γκιαούρ) και δεν εθεωρούντο πλέον ύποπτοι υπήκοοι.

Ω προς την γλώσσαν όμως αφέθησαν ελεύθεροι να κάμωσι χρήσιν της μητρικής των Ελληνικής, μάθοντες μόνον ψυττακιστί όρους τινάς και προσευχάς εκ της γλώσσης της νέας θρησκείας των και απαγγέλοντες ταύτας, χωρίς ως επί το πολύ να εννοώσι τίποτε εκ της σημασίας των. Τούρκοι λοιπόν Ηπειρώται κατά την φυλετικήν εκδοχήν της λέξεως ουδέποτε υπήρξαν. Οι φερόμενοι ως Τούρκοι είναι Έλληνες Ηπειρώται εξισλαμισθέντες και διατηρήσαντες πλείστα των εθίμων της εθνικής καταγωγής των ως και την Ελληνικήν γλώσσαν, την ανέκαθεν μητρικήν των. Αν εγνώριζε τας ιστορικάς αυτάς λεπτομερείας ο Τούρκος συντάκτης της «Ακήν» δεν θα εξεπληρώσετο, ουδέ θα ηπόρει διότι εύρεν όλους τους εν Παντειχίω συνοικισθέντας Ιωαννίτας Μουσουλμάνους ομιλούντας την Ελληνικήν και αγνοούντας την Τουρκικήν.

Και επί τη περιστάσει ταύτη εύκαιρον θεωρώ ν’ αναδημοσιεύσω και από των στηλών της φίλης «Θεσπρωτίας» σχετικά τινά περί του κράτους της Ελληνικής γλώσσης και μεταξύ των Μουσουλμάνων της Ηπείρου εκ του πονήματός μου «Μονογραφία περί της εν Ηπείρω κώμης του Τσαμαντά (Σελ. 247 κ.ε. ) «Η Τουρκική γλώσσα ουδέποτε διεθόθη μεταξύ του Ηπειρωτικού λαού, του τε Μουσουλμανικού ή Χριστιανικού. Χρήσις αυτής εγίνετο εις τα Ιεροδιδασκαλεία των Μουσουλμάνων (Μεντρεσέδες) και εις τα επίσημα Κυβερνητικά γραφεία και σχολεία τα οποία από των τελευταίων δεκαετηρίδων του ΙΘ’ αιώνος ήρχισε να ιδρύη συστηματικώτερον πως η Τουρκική Εξουσία προς εκπαίδευσιν των Μουσουλμανοπαίδων. Γλώσσα λαλουμένη και γραφομένη γενικώς εν Ηπείρω παρά  των Χριστιανών και Μουσουλμάνων υπήρξε ανέκαθεν η Ελληνική. Η γραπτή χρήσις της Ελληνικής εγίνετο ου μόνον υπό των ιδιωτών ανεξαρτήτως θρησκείας και φυλής, αλλά και παρ’ αυτής της Κυβερνήσεως εν ταις σχέσεσιν αυτής προς τους χωρικούς Ηπειρώτας, προς όλας τας εγγράφους διαταγάς την έπεμπεν Ελληνιστί. Αυτός ο απαισίου μνήμης τύραννος της Ηπείρου Αλή – Πασσάς, ο εκ Τεπελενίου, περισσότερον μεταχειρίζεται την Ελληνικήν ή την Τουρκικήν και Αλβανικήν. Εν τοις Τουρκικοίς Δικαστηρίοις της Ηπείρου η διαδικασία διεξήγητο ελληνιστί και ελληνιστί επετρέπετο τοις δικηγόροις και δικολάβοις να αγορεύωσι μέχρι του έτους 1886. Από τους έτους τούτου, συνεπεία διαταγών εκ Κων)πόλεως, απηγορεύθη η χρήσις της Ελληνικής ενώπιον των δικαστηρίων της Ηπείρου, η απαγόρευσις όμως αυτή εδυσχέραινε την διαδικασίαν και ηναγκάζοντο πολλάκις οι Προέδροι των δικαστηρίων να επιτρέπωσι σιωπηρώς την χρήσιν της Ελληνικής. Μεταξύ της πληθύος και ποικιλίας των ανεκδότων, εις τα οποία αφορμήν έδωκεν η απαγόρευσις της Ελληνικής εν τοις Τουρκικοίς της Ηπείρου δικαστηρίοις, αναγράφω το κατωτέρω χαρακτηριστικώτατον. Εις δίκην μεταξύ Μουσουλμάνων διαδίκων ενώπιον του Εφετείου Ιωαννίνων ο πρόεδρος απήγγειλε τουρκιστί την απόφασιν επ’ ακροατηρίου. Αλλ’ ο ενάγων, Χότζας σαρικοφόρος, ουδέν εννοήσας εξ’ όσων ο πρόεδρος απήγγειλε, στραφείς προς τον ελληνομαθή γραμματέα του δικαστηρίου, τω είπε! «Τι μας ειπ’ ο αφέντης (ήγουν ο πρόεδρος); Πες τα ψίχα ρωμαϊκά να τα καταλάβωμε κι εμείς»!

Είναι γνωστόν ότι αυτή η επίσημος εφημερίς της Νομαρχίας Ιωννίνων εξεδίδετο μέχρι του τελευταίου αριθμού της τουρκιστί και Ελληνιστί. Σώζομαι πλείστα έγγραφα επισήμων Τουρκικών Αρχών και ιδιωτών αγάδων, συντεταγμένα μόνον εις την Ελληνικήν….

Εξ’ όλων των ανωτέρω γίνεται δήλον ότι εν Ηπείρω και επί Τουρκοκρατίας επικρατούσα γλώσσα και εν τω γραπτώ λόγω και εις πάσας τας εκφράσεις του διοικητικού κλάδου και του διοικητικού κλάδου και του κοινωνικού βίου ήτο ανέκαθεν η Ελληνική……..»

Ν. ΝΙΤΣΟΣ

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ετικετοσύννεφο

Αρέσει σε %d bloggers: