Ιστότοπος για τους Φιλιατες και οχι μονο- με νέα και παλιά, ειδήσεις και σχόλια, λαογραφικά και φωτογραφικά θέματα και την εφημεριδα μας ¨τα ΝΕΑ των Φιλιατών¨ σε ηλεκτρονική μορφή


ΦΙΛΙΑΤΕΣ ΚΑΡΤΑΠΟΣΤΑΛ 31Α

(απο την εφημερίδα ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ του 1937)

ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΤΩΝ ΦΙΛΙΑΤΩΝ ΥΓΙΕΙΝΟ

ΜΠΕΜΠΗΣ ΠΕΤΡΟΣ- Γερουσιαστής & Ιδρυτής του Νοσοκομείου    κ. Πέτρου Δ. Μπέμπη

Από την παιδικήν μας ηλικίαν και εκπαραδόσεως γνωρίζομεν, ότι οι Φιλιάτες έχουν κλίμα υγιεινόν. Το λέγουν και το πιστεύουν οι αγαθοί και ευγενικοί χωρικοί μας, οίτινες, όταν κατέρχωνται, εις την πρωτεύουσαν της επαρχίας των, διά τας συναλλαγάς της αγοράς η και άλλας υποθέσεις των, βουκαλίζομαι, ότι κοντά εις τα αγοραία κέρδη των ή την διεκπεραιώσιν των ποικίλων υποθέσεων των, κερδίζουν και ένα ύπνον «ελαφρότατον» λόγω του «ελαφρού» κλίματος των Φιλιατών. Και όσον βραχεία και αν είναι η εν Φιλιάταις παραμονή των αποσπούν εν τούτοις, προς τοις άλλοις από το υγιεινολογικόν συμπόσιον του χαριστωμένου επαρχιακού των αστεως και κάποιον, έστω και στιγμιαίον κέρδος υπέρ της υγείας των.

Ομολογούν την υγιεινότατη τα του κλίματος των Φιλιατών και οι χωρικοί μας, όσοι τυχόν προέρχονται από φύσει ανθυγιεινά και ελοδέστατα χωριά. Το διαφημίζουν όμως ως αμόλυντον και άνοσον και τερπνόν και όσοι εκ των χωρικών μας αποτελούν «γέννημα» και «θρέμμα» ωραιοτάτων χωρίων τα οποία υπέρκεινται της θαλάσσης χίλια πεντακόσια μέτρα, τα οποία εστήθησαν από τους ορεσιβίους προγόνους μας εις δυσθεώρησα ύψη ανάμεσα σε γραμμένα από πυκνά και βαθύσκια δάση και διαρρεόμενα από τα δροσερά κρυστάλλινα και κρύα νερά άπειρο αρίθμων ποταμών, χειμάρων, ρυακίων, πηγών, βρύσεων, κεφαλοβρύσων μικρών και θελτικών καταρρακτών και ζωογονούμεν από μίαν εις οξυγόνον και οξον και αέρα καθαρότατον ατμόσφαιραν.

Εξυμνούν το κλίμα των Φιλιατών χωριά εις τα οποία το ευθρυπτον νήμα της ζωής σύντομα κόπτεται ένεκα της αθλιότητος του κλίματος ή των άλλων δυσμενών υγιεινών συνθήκων. Αλλ’ επαινούν το ωραίον κλίμα των Φιλιατών και οι ευτυχείς κάτοικοι των λαμπρών εκείνων χωρίων, οίτινες ένεκα ακριβώς του ωραίου και υγιεινού κλίματος της Γενετείρας των, κρούουν τας πύλας του υπερτέραν και διαπλέουν τον Αχέροντα όταν ευτυχήσουν να αρουν επί της ραχέως των τους περιπλωμένους ενταύτους ενός πλήρους αιώνος!..

Και μα τον Ασκληπιόν, όλοι μας πιστεύομεν και θέλομεν το «Φιλιάτι» υγιεινόν και οι Φιλιατινοί δικαίως ευφραίνονται, διά την κλιματολογικήν υπεροχήν της ελαιοβριθούς αυτής και πενταλόφου Ηπειρωτικής Κωμοπόλεως ! Αλλ’ είναι άραγε, πράγματι , και φύσει και θέσει όπως σήμερον τουλάχιστον εμφαντάζεται  ιδεωδώς ή έστω και σχετικώς υγιεινή ο πόλις των Φιλιατών; Ιδού ένα ζήτημα που ενδιαφέρει τους συγγενείς και επυλίδες Φιλιατινούς, και τους περιοίκους ακόμη, εις το οποίον πρέπει να δοθεί μια εμπεριστατωμένη και αυστηρώς αντικειμενική απάντησις.

Και αν βεβαίως λάβωμεν υπ’ όψιν το ανιδρόν, το αιχμηρόν και το ξηρόν του εδάφους και της ατμόσφαιρας των Φιλιατών, διότι η πόλις ούτε διαρρέεται ούτε ατυχώς περιρρέετε, υπό ρέοντος τινός φυσικού ύδατος, εις το υπέδαφος της δεν υπάρχουν σοβαρά υδροφόρα στρώματα και πλήρης επικρατεί κατά το θέρος ανομβρία θα αδύνατο τις ίσως να κρίνει το κλίμα των Φιλιατών υγιεινόν και άριστων δι’ όλους μας αλλά κυρίως διά τους χρονίους ρευματικούς και εξ’ ιδιοσυγκρασίας αρθριτικούς θα ημπορέσετε επίσης κανείς ν’ αποβλέψη εις την διαυγή ύπαιθρο εν τω μέσω πολυλόφου εκτάσεως και γραφικού δάσους ελαίων- του δένδρου της ειρήνης και της ευημερίας εις αναπεπταμένου ορίζοντα και εις τας υπώρειας ποικίλλων πέριξ βουνοσειρών και λοφοσειρών θα ηδύνατο επίσης κανείς λόγω της εις ύδωρ λιτότητος και πενιχρότητος της πόλεως να κρίνει ότι η ωραία και χαριέσσα αυτή Ηπειρωτική πολίχνη θα έπρεπε να είναι απολύτως απρόσβλητος από το βρετολοιγόν ελειον μίασμα από τον τύφον τον παράτυφον την δυσεντερίαν και ένεκα της κλιματολογικώς της υπεροχής και φήμης και από όλα τα άλλα επιδημικά ή ενδημικά νοσήματα. Συμβαίνει όμως πράγματι να επικρατή τοιαύτη τις ανόσια και υγιεινολογική υπεροχή εις την πόλιν δικαιολογούσα την υγιεινολογικήν αντιζηλίαν άλλων Ηπειρωτών τόπων και την υπέροχον φήμην της ως υγιεινοτάτης περιοχής. Ας μου επιτραπή ν’ απαντήσω μ΄ ένα στεγνόν «όχι» όχι βέβαια χωρίς κάποιαν ενδόμυχον της ψυχής μου πικριάν. Διότι παρά το όντως ευκραές κλίμα της περιποθήτου πολίχνης μας, και η ελονοσία μάλιστα, υπό την κακοηθεστέραν της μορφήν- του κακοήθους τριταίου – και ο τύφος και ο παρατύφος και η δυσεντερία και άλλα επιδημικά , η ελονοσία μάλιστα κατά τρόπον πανδημικόν έκαστον θέρος, μαστίζουν την πόλιν. Και εκ των πραγμάτων διαπιστωμένη ατυχώς η κατάστασις αυτή της υγιεινής μεταβολής του κλίματος των Φιλιατών και των μέτρων τα οποία θα έπρεπε να λάβωμεν, διά να την εξυψώσωμεν και από της υγιεινής της πλευράς, ώστε να την καταστήσω μεν υφ’ όλας τας απόψεις ζηλευτόν παρά την μέθοδον και εντεύθεν του γραφικού Καλαμά εθνικόν κέντρον, ανταξίως της αίγλης του Ηπειρωτικού ονόματος και του εκλεκτού έθνους μας. Αλλά περί των σημείων αυτών της παρούσης επιστημονικού χαρακτήρος μελέτης μου εις προσεχές συμπληρωτικόν άρθρον μου.

Εις το προηγούμενον περί της υγιεινότητος του κλίματος των Φιλιατών άρθρον μου, είπα όχι υπό την απόλυτον επιστημονικήν έννοιαν, η εύφημος κλιματολογική φήμη, της επαρχιακής αυτής πόλεως της Ηπείρου, δεν δύναται σήμερον τουλάχιστον να θεωρηθή ακριβής. Και ότι κοντά εις τα αναμφισβήτητα υγιεινολογικά της πλεονεκτήματα, έχει και σοβαρά τινα και άξια προσοχής και θεραπείας μειονεκτήματα. Υπεσχέθην δε να εξετάσω ποια τα αίτια της μειονεκτηκότητος αυτής αφ’ ενός, και ποια τα μέτρα της απολύτου εξυγιάνσεως του συμπαθούς αυτού επαρχιακού άστεως αφ’ ετέρου. Και ως ουσιώδη αίτια της ανθυγιεινής καταστάσεως των Φιλιατών διακρίνω τρία. Το πρώτον και φοβερώτεροι είναι το τρομερόν και απέραντον έλος του ποταμού, ή μάλλον του χειμάρρου του Φοινικίου, ο οποίος διαρρέων διά μέσου της σειράς των χωρίων Αγίων Πάντων, Αχουρίων Αγίου Νικολάου, Φατηρίου, Γηρομερίου Φοινικίου, Φιλιατών, αφ’ ων απέχει μόνον περί τα είκοσι λεπτά της ώρας, και κατερχόμενος προς την Ελαίαν, την ύπερθεν αύτης Σίδερην και παράπλευρον και απέναντι Βρυσέλλαν, διά των στασίμων, σηπομένων και αποσυντιθεμένων κατά το θέρος υδάτων του, και εκτρέφων δισεκατομμύρια ανωφελών κωνώπων πετώντων προς τους Φιλιάτες και φερομένων προς τα παρόχθια χωριά δι΄εκουσίας μεταναστεύσεως η βία ως υπό της φοράς των ανέμων, μεταδίδει τον φοβερόν ιόν του ελαίου μιάσματος και δηλητηριάζει ολόκληρον την περιοχήν συνεπώς και το υγιεινόν Φιλιάτι, καταστρέφων και διαλύων τον πολυτιμότατον υγρόν ιστόν του καχεκτικού εξ’ αθρεψίας και υπερκοπώσεως οργανισμού μας, αυτό τούτο δηλαδή το αίμα μας! Είναι δε η έκτασις το μήκος και η βαθειά μολυσματικότης του έλους αυτού τόση ώστε όχι μόνον τους κατοίκους της πόλεως των Φιλιατών και των παροχθών κατά μήκος χωρίων μας, αλλά και ολόκληρον το Λονδίνον του φίλου κ. Καίσαρη θα ηδύνατο, διά του απροσμετρήτου σμήνους των κωνώπων του να δηλητηριάση. Ώστε ο χείριστος ανθυγιεινός παράγων της πόλεως των Φιλιατών είναι τα μικρά και εφήμερα έλη, τα οποία σχηματίζονται από τα εκχυνόμενα νερά εις τους πέριξ των πηγαδιών της πόλεως χώρους, μικρά μεν και τεχνητά έλη, σχηματιζόμενα προσκαίρως και προχείρως, ικανά όμως διά την εκκόλαψιν κωνώπων, συμμετέχουν και αυτά εις το ολέθριον ρόλον καταστροφής της υγείας των κατοίκων, Έτεραι μικραί εστίαι μολύνσεως είναι τα λεγόμενα «κοτέτσια» των ορνίθων τα οποία τροφοδοτούνται συνεχώς δι’ ύδατος ευκόλως ρυπαινομένου και σηπομένου. Έτερον επίσης κακόν είναι οι τυχόν ανοικτοί οχετοί των οικίων και τα πρόχειρα πλυντήρια εις τας αυλάς των οικίων ως και το χύσιμον από τα παράθυρα ακαθάρτων υδάτων.

Προκύπτει λοιπόν ζήτημα εξουδετερώσεως των ανθυγιεινών συνεπειών του τελματώδους αυτού κατά το θέρος χειμάρρου, διά δι αυλακώσεως ώστε τα νερά του να δεουν συνεχώς και να μη λιμνάζουν, αφού το νερόν του καταστρεπτικόν διά την υγείαν μας είναι όμως απαραίτητον διά την άρδευσιν των αγρών, το πότισμα των ποιμνίων και των ζώων εν γένει και το πλύσιμον των «σκουτιών» των συστοίχων παροχθίων χωρίων των Φιλιατών ακόμη. Εννοείται ότι το σπουδαιότατον αυτό εξυγιαντικόν έργον διά την περιοχήν και ειδικήν απαιτεί τεχνικήν μελέτην και οικονομικήν δυναμικότητα. 3) θα έπρεπε να ήλλασε, το αρχέγονον και επικίνδυνον διά την υγείαν των κατοίκων συστήματος εμμέσου- διά των Γυφτισσών – υδρεύσεως του πληθυσμού των Φιλιατών από τα ακάλυπτα και δι’ οργανικών ουσιών ευκόλως μολυνόμενα πηγάδια των Φιλιατών, ασκουμένως της υδροληψίας υπό αυστηράν επιτήρησιν, καθαριότητος βαρελών, κουβάδων σχοινίων και επαφής εν γένει, εξεταζομένων κατά διαστήματα των υδάτων εις τα ειδικά εργαστήρια των Ιωαννίνων, της Κερκύρας ή των Αθηνών, δαπάναις της κοινότητος, και απολυμαινομένων εκάστοτε των πηγαδίων διά των συνήθων εις τας περιστάσεις αυτάς επιστημονικώς απολυμαντικών μεθόδων.

4] Όπερ και το σπουδαιότερον διά επιγούσης, δραστηρίου και δρακοντείου ενεργείας εν μια ψυχή και της κοινοτικής Διοικήσεως και όλων μας, θα έπρεπε να επιδιωχθή ραγδαίως η ριζική και οριστική και μόνιμος ύδρευσις της πόλεως, διά της μελετημένης μεταφοράς του ύδατος του Αγίου Νείλου της Μονής Γηρομερίου, εις την πόλιν των Φιλιατών σύμφωνα με την όντως πλήρη και θαυμαστήν μελέτην της ειδικής υπηρεσίας του υπουργείου Συγκοινωνίας εξευρισκομένου του σχετικού τοκοχρεωλυτικού Δανείου εκ τριών εκατομμυρίων δραχμών, διότι τόσα περίπου θα αρκέσουν κατά την ειδικήν μελέτην, παρά της Αγροτικής Τραπέζης, με βάσιν την εξυπηρέτησιν του δανείου διά του ημίσεως των τακτικών προσόδων της κοινότητος των λοιπών αναγκών αυτής εξυπηρετουμένων διά του άλλου ημίσεως. Αυτό εννοείται εκ τών ων ουκ άνευ διά την υγείαν, την ζωήν και τον εξωραϊσμόν και την γενικωτέραν εξύψωσιν της πόλεως των Φιλιατών αφού το νερό αποτελεί την βάσιν της ζωής και της φυτείας και το απαραίτητον στοιχείον της καθαριότητος της πόλεως και του πληθυσμού της.

5) Εκ παραλλήλου θα έπρεπε να επιδιώξωμεν όλοι μας μιμούμενοι το ευγενές, εξωραϊστικόν εξυγιαντικόν και αναδασωστικόν έργον του Αδελφάτου του Νοσοκομείου Φιλιατών πρωτοβούλου εις το φιλόπολι αυτό έργον, μίαν συστηματικήν και εκτεταμένην και επίμονον δενδροφύτευσιν διά πεύκων, κυπαρίσσων ευκαλύπτων ή και άλλων καλλωπιστικών ή και οπωροφόρων δένδρων εις όλα τα γυμνά δένδρα και φαλακρά μέρη της κοινότητος λαμβάνοντας ως ζωντανόν παράδειγμα τον νεαρόν και θαλερόν πεύκωμα του Νοσοκομείου, με την πεποίθησιν ότι πλήν της φυσικής ευμορφιάς της πρωτευούσης μας διά της δημιουργίας πυκνών δασών και άλσεων και δενδροστοιχιών εις τα κράσπεδα των ευαριθμών δρόμων μας, θα εξεμαιεύαμεν και τον θείον δώρον της βροχής, την οποίαν τόσον ποθούν επιζητούν και διψούν κατά το θέρος ή αιχμηρά Γη και τα σπαρτά της παρτίδος μας.

Εάν πάντα ταύτα τα προσέξωμεν τα μελετήσωμεν και αποφασιστικώς τα θέσωμεν εις άμεσον εφαρμογήν και εκτέλεσιν και εν Φιλιάταις και κατά προέκτασιν, εις την επαρχίαν όπου η ανάγκη το επιβάλλει, πρέπει να ήμεθα πεπεισμένοι, ότι η πόλις των Φιλιατών θ’ αποβή ένας τερπνός και περιζήτητος τόπος διαμονής, το υγιεινόν καταφύγιον των λεπτοφυών και το τερπνότατον θέρετρον των παραθεριστών της πατρίδος μας. Οι δε ευτυχείς κάτοικοι της χαριεί στάνης αυτής πόλεως της επαρχίας θ’ αποβούν οι σφριγηλότεροι οι υγιέστεροι οι ρωμαλαιότεροι και συνεπώς οι ωραιότεροι οι δημιουργικοί μιάς νέας ευρώστου γενέας εις την πραγματικότητα, κατά το σώμα αλλά και κατά την ψυχήν. Διότι όταν τις έχη το σώμα ωραίον και υγιές έχει και ψυχικάς ανωτερότητας, αντιθέσει προς τάς αβασίμους θεωρία περί τσάμηδων του Ηπειρώτου Λογίου κ. Χ. Σούλη.                                    Π.   Δ.   Μ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ετικετοσύννεφο

Αρέσει σε %d bloggers: